Charles Limb: 'Χτίζοντας' το μουσικό μυ

Όταν σκεφτόμαστε σχετικά με τις αισθήσεις μας, συνήθως δεν σκεφτόμαστε τους λόγους για τους οποίους πιθανότατα εξελίχθηκαν, από μια βιολογική σκοπιά. Δεν σκεφτόμαστε την εξελικτική μας ανάγκη να προστατευόμαστε χάρη στις αισθήσεις μας, αλλά αυτή είναι μια πολύ καλή εξήγηση γιατί οι αισθήσεις μας εξελίχθηκαν στην πραγματικότητα -- για να μας κρατήσουν ασφαλείς, για να μας επιτρέψουν να επιζήσουμε. Στην πραγματικότητα, όταν σκεφτόμαστε περί των αισθήσεών μας, ή ακόμα και περί της έλλειψης τους, είναι πιθανότερο να σκεφτόμαστε περισσότερο κάτι σαν τα παρακάτω: την ικανότητα να αγγίξουμε κάτι πολυτελές, να γευτούμε κάτι νόστιμο, να μυρίσουμε κάτι εύοσμο, να δούμε κάτι όμορφο. Αυτά είναι τα οποία ζητάμε από τις αισθήσεις μας. Θέλουμε την ομορφιά, δεν ζητάμε απλά τη λειτουργία. Και όταν πρόκειται για την επαναφορά μιας αίσθησης, είμαστε ακόμη πολύ μακριά από την ικανότητα να της προσφέρουμε την ομορφιά. Και αυτό είναι το θέμα για το οποίο θα ήθελα να σας μιλήσω λιγάκι σήμερα.

Τα παραπάνω ισχύουν και για την ακοή. Όταν σκεφτόμαστε το τί ακούμε συνήθως δεν σκεφτόμαστε την ικανότητά μας να ακούσουμε ένα συναγερμό ή μια σειρήνα, παρόλο που αδιαμφισβήτητα είναι κάτι πολύ σημαντικό. Στην πραγματικότητα αυτό που θέλουμε να ακούσουμε είναι η μουσική.

(Μουσική)♪♫

Πολλοί από εσάς αναγνωρίζουν πως αυτή είναι η Έβδομη Συμφωνία του Μπετόβεν. Πολλοί από εσάς επίσης γνωρίζουν πως ήταν κωφός, ή έστω σχεδόν κωφός, όταν την έγραψε. Τώρα θα ήθελα να σας εντυπωσιάσω λιγάκι σχετικά με το πόσο ασύνηθες είναι το ότι μπορούμε να ακούσουμε τη μουσική. Η μουσική είναι ένα από τα πιο παράξενα πράγματα που υπάρχουν. είναι ακουστικές δονήσεις του αέρα, μικρά εναέρια κύματα ενέργειας που γαργαλούν το τύμπανό μας. Με κάποιον τρόπο, το γαργαλητό του τυμπάνου μας μεταφέρει ενέργεια στα οστά ακοής μας, η οποία μετατρέπεται σε μία ανατάραξη υγρού μέσα στον κοχλία και ακολούθως με κάποιον τρόπο μετατρέπεται σε ένα ηλεκτρικό σινιάλο στα ακουστικά μας νεύρα τα οποία κάπως το μεταφέρουν στο μυαλό μας ως τη σύλληψη ενός τραγουδιού ή ενός όμορφου αποσπάσματος μουσικής. Αυτή η διαδικασία είναι τελείως απροσδιόριστη και πολύ πολύ ασυνήθιστη. Και θα μπορούσαμε να συζητάμε το θέμα αυτό για μέρες για να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πώς πραγματικά συμβαίνει το να ακούμε κάτι και να μας προκαλεί συναισθήματα εφόσον δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια δόνηση του αέρα.

Παρατηρείται πως στην έλλειψη ακοής, οι περισσότεροι άνθρωποι που χάνουν την ακοή τους, τη χάνουν στο σημείο που λέγεται κοχλίας, το ενδότερο μέρος του αυτιού. Και είναι το αυξανόμενο πλήθος των κυττάρων των τριχών που το προκαλεί αυτό. Τώρα, εάν είχατε να διαλέξετε ανάμεσα στο ποιά αίσθηση να χάσετε, θα είμαι πολύ ειλικρινής μαζί σας και θα σας πω, είμαστε πολύ πιο αποτελεσματικοί στο να επαναφέρουμε την ακοή σε σχέση με την επαναφορά οποιασδήποτε άλλης από τις αισθήσεις μας. Ή ακόμα καλύτερα, τίποτα από τα υπόλοιπα δεν είναι καν συγκρίσιμο με την ικανότητα μας να επαναφέρουμε την ακοή. Και ως γιατρός και χειρούργος, μπορώ να πω με σιγουριά στους ασθενείς μου πως αν αναγκαζόσασταν να χάσετε μια από τις αισθήσεις σας, είμαστε πιο προχωρημένοι ιατρικά και χειρουργικά στο κομμάτι της ακοής. Σαν μουσικός, μπορώ να σας πω ότι αν αναγκαζόμουν να κάνω κοχλιακή εμφύτευση θα ήμουν καταβεβλημένος. Θα ήμουν πραγματικά καταβεβλημένος, γιατί ξέρω πως η μουσική δε θα ηχούσε ποτέ ξανά το ίδιο με πριν.

Θα σας παρουσιάσω αμέσως ένα βίντεο σχετικό με ένα κορίτσι το οποίο γεννήθηκε κωφό. Ζει σε ένα πολύ υποστηρικτικό περιβάλλον. Η μητέρα του κάνει ό,τι μπορεί. Εντάξει, ας δούμε το βίντεο σας παρακαλώ.

(Βίντεο) Μητέρα: Αυτή είναι μια κουκουβάγια. Κουκουβάγια, ναι. Κουκουβάγια. Κουκουβάγια. Ναι. Μωρό. Μωρό. Το θέλεις; (Φιλί)

Charles Limb: Πέρα από ότι γίνεται για χάρη αυτού του παιδιού όσον αφορά την οικογενειακή υποστήριξη και τη βοήθεια για μάθηση που του παρέχεται, υπάρχει ένα όριο δυνατοτήτων για ένα παιδί που είναι κωφό- ένα νήπιο που έχει γεννηθεί κωφό σε αυτό τον κόσμο, έχει περιορισμούς σε κοινωνικές, εκπαιδευτικές, λεκτικές ευκαιρίες. Δεν αποκλείω πως μπορούν να ζήσουν μια όμορφη, υπέροχη ζωή. Απλά λέω πως πρόκειται να αντιμετωπίσουν εμπόδια τα οποία οι άνθρωποι με κανονική ακοή δεν θα αντιμετωπίσουν.

Η έλλειψη ακοής και η θεραπεία για την έλλειψη ακοής έχει πραγματικά εξελιχθεί τα τελευταία 200 χρόνια. Μιλώ κυριολεκτικά, αφού παλιότερα συνήθιζαν να βάζουν στα αυτιά τους υποστηρικτικά αντικείμενα σε σχήμα αυτιού ή χρησιμοποιούσαν χωνιά. Και αυτό ήταν το καλύτερο που θα μπορούσες να κάνεις για την έλλειψη ακοής. Τότε δε μπορούσαμε ούτε να κοιτάξουμε μέσα στο τύμπανο. Οπότε δεν είναι καθόλου περίεργο το ότι δεν υπήρχαν αποτελεσματικές λύσεις για την έλλειψη ακοής.

Σήμερα έχουμε το πολυκάναλο κοχλιακό εμφύτευμα, με μια διαδικασία που πραγματοποιείται και σε εξωτερικά ιατρεία. Τοποθετείται με χειρουργείο στο εσωτερικό μέρος του αυτιού. Χρειάζεται περίπου μιάμιση ώρα, ανάλογα με το πού θα πραγματοποιηθεί, σε κατάσταση ολικής αναισθησίας. Στο τελείωμα, επιτυγχάνεται κάτι σαν κι αυτό: μια σειρά ηλεκτροδίων έχει τοποθετηθεί μέσα στον κοχλία. Τώρα, στην πραγματικότητα, αυτό είναι αρκετά αργό σε σύγκριση με το φυσιολογικό εσωτερικό μας αυτί.

Αλλά εδώ είναι το ίδιο κορίτσι που έκανε την εγχείρηση τότε. Είναι αυτή 10 χρόνια αργότερα. Και αυτό το βίντεο έχει τραβηχτεί από τον χειρουργικό μου μέντορα, Dr. John Niparko, ο οποίος της έκανε την επέμβαση. Παρακαλώ να παιχτεί το βίντεο.

(Βίντεο) John Niparko: Έχετε γράψει δύο βιβλία;

Κορίτσι: Έχω γράψει δύο βιβλία. (Μητέρα: Το πρώτο ήταν βιβλίο ή άρθρο εφημερίδας;) Κορίτσι: Όχι, το πρώτο ήταν επίσης βιβλίο. (Μητέρα: Α, εντάξει.)

JN: Λοιπόν, αυτό το βιβλίο έχει επτά κεφάλαια και το τελευταίο κεφάλαιο έχει τίτλο ''Τα πλεονεκτήματα του να είσαι κωφός.'' Θυμάσαι τη συγγραφή αυτού του κεφαλαίου;

Κορίτσι: Ναι, θυμάμαι τη συγγραφή κάθε κεφαλαίου.

JN: Ωραία. Κορίτσι: Μερικές φορές η αδερφή μου μπορεί να γίνει λίγο ενοχλητική. Οπότε είναι βολικό το να μην μπορείς να ενοχληθείς απ' αυτή.

JN: Κατάλαβα.. Και ποιά είναι αυτή;

Κορίτσι: Η Χόλι.

Μητέρα: Η αδερφή της. Κορίτσι: Η αδερφή μου.

JN: Και πως αποφεύγεις να ενοχλείσαι από αυτή;

Κορίτσι: Απλά βγάζω το εμφύτευμα και δεν ακούω τίποτα. (Γέλια) Είναι χρήσιμο.

JN: Άρα δεν θες να ακούς τίποτα εκείνη την ώρα;

Κορίτσι: Όχι.

CL: Είναι απίστευτη. Αδιαμφισβήτητα αυτό θεωρείται μια γιγάντια επιτυχία. Είναι μια τεράστια επιτυχία στην ιστορία της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης. Όμως, παρόλο που υπάρχει αυτή η απίστευτη δυνατότητα των χρηστών του εμφυτεύματος να ακούν την ομιλία, όταν ανοίγουν το ραδιόφωνο ξαφνικά δεν ακούν σχεδόν καθόλου τη μουσική. Για την ακρίβεια, οι περισσότεροι χρήστες προσπαθούν πολύ σκληρά να ακούσουν αλλά δεν τους αρέσει η μουσική γιατί τους ηχεί πολύ άσχημα. Συνεπώς, όταν αναφερόμαστε σε αυτό το ιδανικό του να επαναφέρουμε την ομορφιά στη ζωή κάποιου, έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας όσον αφορά την ακοή.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτό. Ανέφερα νωρίτερα ότι η μουσική είναι διαφορετική γιατί είναι απροσδιόριστη, συγκεχυμένη. Η ομιλία είναι διαφορετική κατά πολύ. Είναι πολύ ακριβής. Στην ουσία, ο κύριος λόγος που την χρησιμοποιούμε είναι γιατί έχει σημασιολογική ακρίβεια. Όταν λες μια λέξη, αυτό που σε ενδιαφέρει περισσότερο είναι να γίνει κατανοητή. Δεν σε νοιάζει να ακουστεί όμορφη όταν την προφέρεις.

Η μουσική είναι τελείως διαφορετική. Όταν ακούς μουσική, αν δεν ακούγεται με ευχαρίστηση, ποιό το νόημά της; Δεν υπάρχει λόγος να ακούς μουσική αν αυτή δεν σου ακούγεται ευχάριστα. Τα ακουστικά χαρακτηριστικά της μουσικής είναι πολύ δυσκολότερα από αυτά της ομιλίας. Βάση αυτού μπορούμε να δούμε πως το εύρος των συχνοτήτων και το εύρος των ντεσιμπέλ στη μουσική είναι πολύ ετερογενές. Οπότε, αν είχαμε να σχεδιάσουμε το τέλειο κοχλιακό εμφύτευμα, αυτό που θα προσπαθούσαμε να κάνουμε είναι το να στοχεύσουμε να επιτραπεί η μουσική μετάδοση. Διότι πάντα έβλεπα τη μουσική σαν την κορύφωση της ακοής. Εάν μπορείς να ακούσεις τη μουσική, τότε είσαι ικανός να ακούσεις οτιδήποτε.

Το πρόβλημα ξεκινά με τη σύλληψη του τόνου. Οι περισσότεροι γνωρίζετε πως ο τόνος είναι το βασικό εργαλείο για τη δημιουργία μουσικής. Χωρίς την ικανότητα να συλληφθούν σωστά οι τόνοι, η μουσική και η μελωδία είναι κάτι πολύ δύσκολο να κατανοήσεις-- για να μην αναφερθούμε καθόλου στην αρμονία και τα συναφή. Εδώ βλέπουμε ένα απόσπασμα MIDI από τη σύνθεση του Rachmaninoff. Τώρα ας το ακούσουμε.

(Μουσική)♪♫

ΟΚ, τώρα αν λάβουμε υπόψιν ότι ένας ασθενής με κοχλιακό εμφύτευμα η σύλληψη τόνου μπορεί να φτάσει μέχρι και τις δύο οκτάβες, για να δούμε ποιο θα είναι το αποτέλεσμα όταν γίνει περιορισμός εύρους εντός ενός ημίτονου. Θα ήμασταν περιχαρείς αν πετυχαίναμε τη σύλληψη αυτή του ενός ημίτονου στους ασθενείς μας. Ας ακούσουμε και αυτό.

(Μουσική)♪♫

Τώρα ο λόγος που σας το δείχνω αυτό είναι για να καταλάβετε πως η μουσική δεν είναι ανθεκτική στις διαβαθμίσεις. Την επεξεργάζεσαι λιγάκι, ειδικά όσον αφορά τον τόνο, και την έχεις διαφοροποιήσει. Και ίσως και να τύχει να σου αρέσει η αλλαγή αυτή. Αυτό είναι ασύλληπτο. Αλλά σίγουρα δεν ήταν αυτός ο σκοπός και δεν ακούς το ίδιο αποτέλεσμα με τους περισσότερους ανθρώπους που έχουν κανονική ακοή.

Το θέμα βασίζεται όχι μόνο με την ικανότητα να ξεχωρίσεις τους τόνους, αλλά με την ικανότητα ξεχωρίζεις τους ήχους. Οι περισσότεροι ασθενείς με εμφύτευμα δε μπορούν να βρουν τη διαφορά μεταξύ μουσικών οργάνων. Ας δούμε αυτά τα δύο συνεχόμενα βίντεο. (Τρομπέτα)♪♫ Ακούμε την τρομπέτα. Και το δεύτερο. (Βιολί)♪♫ Αυτό είναι το βιολί. Αυτά τα δύο όργανα έχουν παρόμοιο μήκος κύματος. Οι χρήστες εμφυτεύματος δε μπορούν να καταλάβουν τη διαφορά ανάμεσα στα δύο αυτά όργανα. Η ποιότητα του ήχου και το άκουσμά του είναι αυτό που αναφέρω εγώ ως τέμπο, ως το χρώμα του τόνου-- αυτοί δε μπορούν να το κατανοήσουν αυτό. Το εμφύτευμα δεν μεταδίδει την ποιότητα της μουσικής που συνήθως προκαλεί μια ζεστασιά.

Τώρα αν κοιτάξουμε στο μυαλό ενός ατόμου που έχει κοχλιακό εμφύτευμα και τους δοκιμάσουμε βάζοντάς τους να ακούσουν ομιλία και μετά να ακούσουν ρυθμό και μελωδία, αυτό που θα συμπεράνουμε είναι πως ο ακουστικός φλοιός είναι πιο δραστήριος κατά τη διάρκεια της ομιλίας. Θα σκεφτόσαστε πως αυτό συμβαίνει γιατί τα εμφυτεύματα αυτά έχουν καλύτερο αποτέλεσμα με την ομιλία, αφού γι' αυτό σχεδιάστηκαν. Αν εξετάσετε τη μελωδία, αυτό που θα δείτε είναι πως υπάρχει πολύ μικρότερη φλοιώδης δραστηριότητα στους χρήστες εμφυτεύματος από το φυσιολογικό. Οπότε για οποιονδήποτε λόγο, αυτό το εμφύτευμα δεν επηρεάζει αρκετά τον ακουστικό φλοιό κατά τη διάρκεια της σύλληψης της μελωδίας.

Τώρα η ερώτηση είναι πώς πραγματικά τους ακούγεται; Έχουμε κάνει κάποιες έρευνες για να μπορέσουμε να καταλάβουμε την ποιότητα ήχου για τους χρήστες του εμφυτεύματος. Θα σας παίξω δύο κλιπ του Usher, ένα εκ των οποίων είναι κανονικό και ένα το οποίο δεν έχει σχεδόν καθόλου υψηλές και χαμηλές συχνότητες και ούτε καν πολλές μεσαίες συχνότητες. Ας τα ακούσουμε.

(Μουσική)♪♫

(Μουσική με περιορισμένες συχνότητες)♪♫

Είχα ασθενείς να μου λένε πως αυτά τα δύο τους ακούγονται ίδια. Δεν μπορούν να καταλάβουν τη διαφορά της ποιότητας του ήχου ανάμεσα στα δύο αυτά κλιπ. Είμαστε ακόμα πολύ πολύ μακριά από εκεί που θέλουμε να φτάσουμε.

Τώρα αναρωτιόμαστε: Υπάρχει ελπίδα; Η απάντηση είναι πως ναι, υπάρχει ελπίδα. Δεν ξέρω αν όλοι καταλαβαίνετε ποιός είναι αυτός. Αυτός είναι ... γνωρίζει κανείς; Αυτός είναι ο Μπετόβεν. Γιατί μπορούμε να ξέρουμε πως έμοιαζε το κρανίο του Μπετόβεν; Γιατί έχει εκταφεί. Αποδεικνύεται πως τα εναπομείναντα οστά του περισυλλέχτηκαν όταν πέθανε για να γίνει προσπάθεια να εξεταστεί η αιτία του θανάτου του. Γι'αυτό υπάρχει πήλινο ομοίωμα και δείχνει το κρανίο του διογκωμένο στη μία μεριά. Ο Μπετόβεν συνέθεσε μουσική καιρό αφότου έχασε την ακοή του. Αυτό που συμπεραίνεται είναι πως, ακόμα και με την έλλειψη ακοής, η ικανότητα ακούσματος μουσικής παραμένει. Το μυαλό παραμένει έτοιμο για τη μουσική.

Ήμουν πολύ τυχερός να συνεργαστώ με τον Dr. David Ryugo όπου εξετάσαμε κωφές λευκές γάτες και προσπαθήσαμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει όταν τους βάζουμε κοχλιακά εμφυτεύματα. Αυτή είναι μια γάτα η οποία έχει μάθει να καλείται για φαγητό στο άκουσμα της τρομπέτας.

(Μουσική)♪♫

Ο Μπετόβεν δεν την συγκινεί. (Μουσική)♪♫ Το "1812 Overture" δεν είναι αρκετό για να την ξυπνήσει. (Τρομπέτα) Μα ξυπνάει κατευθείαν όταν ακούει αυτό! (Τρομπέτα)

CL: Δεν υποστηρίζω πως η γάτα ακούει την τρομπέτα με τον ίδιο τρόπο που την ακούμε εμείς. Απλά λέω πως με την προπόνηση μπορείς να συνδέσεις ένα μουσικό ήχο με κάποια έννοια ακόμα και σε μία γάτα. Εάν κάναμε επίμονες προσπάθειες στο να προπονήσουμε τους χρήστες εμφυτεύματος στο να ακούνε μουσική-- γιατί τώρα δεν γίνεται κάποια σημαντική προσπάθεια πάνω σε αυτό ούτε αξιοσημείωτες στρατηγικές, πολύ λίγες τεχνολογικές προσπάθειες για την καλύτερη σύλληψη της μουσικής-- θα είχαμε κάνει μεγάλη πρόοδο.

Τώρα θέλω να σας δείξω ένα τελευταίο βίντεο. Αυτό αφορά έναν μαθητή μου, τον Joseph με τον οποίο είχα την τύχη να δουλέψω τρία χρόνια στο εργαστήριό μου. Είναι κωφός και έμαθε να παίζει πιάνο αφότου έβαλε το κοχλιακό εμφύτευμα. Εδώ είναι το βίντεο του Joseph.

(Μουσική)♪♫

(Βίντεο) Joseph: Γεννήθηκα το 1986. Περίπου στους τέσσερις μήνες μου, διαγνώστηκε πως είχα σοβαρή έλλειψη ακοής. Όχι καιρό μετά, μου εγκατέστησαν ακουστικά βοηθήματα. Αλλά παρόλο που τα βοηθήματα αυτά ήταν τα πιο ισχυρά την εποχή εκείνη, δεν βοηθούσαν και πολύ. Ως αποτέλεσμα, βασιζόμουν πολύ στο να διαβάζω τα χείλη, και δε μπορούσα να ακούσω τι έλεγαν οι γύρω μου. Όταν ήμουν 12 χρονών, ήμουν ένας από τους πρώτους ανθρώπους στην Σιγκαπούρη που δέχτηκε την κοχλιακή εμφύτευση. Και όχι καιρό μετά την εμφύτευση, ξεκίνησα να μαθαίνω πιάνο. Ήταν πραγματικά υπέροχο. Από τότε, ποτέ δεν ξανακοίταξα πίσω.

CL: Ο Joseph είναι απίστευτος. Είναι αξιοθαύμαστος. Αυτή τη στιγμή σπουδάζει ιατρική στο πανεπιστήμιο του Yale και σκοπεύει να γίνει χειρούργος-- ένα απ'τα πρώτα κωφά άτομα που θα ακολουθήσει την καριέρα αυτή. Δεν υπάρχουν σχεδόν πουθενά χειρουργοί με κώφωση. Και αυτό το χρωστά στο τεχνολογικό αυτό επίτευγμα. Το γεγονός ότι μπορεί να παίξει πιάνο είναι μια απομυθοποίηση του μυαλού του. Η αλήθεια είναι πως μπορείς να παίξεις πιάνο και χωρίς το κοχλιακό εμφύτευμα, αφού το μόνο που πρέπει να κάνεις είναι να πατάς πλήκτρα τη σωστή στιγμή. Δε χρειάζεται να το ακούς. Ξέρω πως δεν ακούει καλά, γιατί τον έχω ακούσει να τραγουδά σε καραόκε. (Γέλια) Και αυτό είναι ότι χειρότερο-- συγκινητικό αλλά απαίσιο. (Γέλια) Οπότε υπάρχει σίγουρα μεγάλη ελπίδα, αλλά υπάρχουν πολλά παραπάνω που πρέπει να γίνουν.

Έτσι, θα ήθελα να ολοκληρώσω με τα ακόλουθα. Όταν αναφερόμαστε στην επαναφορά της ακοής, έχουμε προχωρήσει πολύ, σημαντικά πολύ. Έχουμε όμως πολύ δρόμο μπροστά μας όταν αναφερόμαστε στο όραμα της τέλειας επαναφοράς της ακοής. Και επιτρέψτε μου να σας πω, είναι εντάξει το ότι καταφέραμε να ακούγονται οι ομιλίες αλλά η αλήθεια είναι πως αν χάναμε την ακοή μας, αν κάποιος από εμάς ξαφνικά έχανε την ακοή του, θα την ήθελε πίσω τέλεια, ακριβώς όπως είναι τώρα. Δεν θα θέλαμε απλά να ακούμε, θα θέλαμε να ακούμε τέλεια. Η επαναφορά της βασικής λειτουργίας είναι επικριτέα. Και δεν θέλω να υποτιμήσω τη σημαντικότητα της επαναφοράς της βασικής λειτουργίας. Αλλά χρειάζεται και η δυνατότητα επαναφοράς της ικανότητας να συλλαμβάνουμε την ομορφιά από όπου μπορούμε να εμπνευστούμε. Και δεν πιστεύω πως πρέπει να το βάλουμε κάτω για χάρη της ομορφιάς.

Θέλω να σας ευχαριστήσω για το χρόνο σας.

(Χειροκρότημα)