Cary Fowler (Κάρυ Φάουλερ): Ένα προς ένα σπόρο, προστατεύοντας το μέλλον της τροφής

Με εντυπωσιάζει η ποικιλότητα των σπόρων εδώ και 35 χρόνια, από τότε που διάβασα τυχαία ένα αρκετά μυστήριο επιστημονικό άρθρο από έναν τύπο που λεγόταν Jack Harlan (Τζακ Χάρλαν). Και ο οποίος περιέγραψε την ποικιλότητα ανάμεσα στους καρπούς -- όλα τα διαφορετικά είδη σιταριού και ρυζιού κ.ο.κ. -- ως ένα γενετικό πόρο. Και έλεγε, "Αυτός ο γενετικός πόρος," -- και δεν θα ξεχάσω ποτέ τα λόγια -- "στέκεται ανάμεσα σε εμάς και σε καταστροφικούς λιμούς σε μια κλίμακα που δεν μπορούμε να φανταστούμε."

Κατάλαβα ότι πραγματικά είχε ανακαλύψει κάτι, ή ότι ήταν ένας από εκείνους τους τρελούς ακαδημαϊκούς. Έτσι, κοίταξα λίγο παραπέρα και αυτό που κατάλαβα ήταν πως δεν ήταν τρελός. Ήταν ο πλέον σεβαστός επιστήμονας του χώρου. Αυτό που κατάλαβε ήταν ότι η βιολογική ποικιλότητα -- η ποικιλότητα καρπών -- είναι το βιολογικό θεμέλιο της γεωργίας. Είναι η πρώτη ύλη της εξέλιξης των γεωργικών καρπών. Καθόλου απλό ζήτημα. Και επίσης κατάλαβε ότι αυτό το θεμέλιο έτριζε, κυριολεκτικά έτριζε. Ότι, πραγματικά, μια μαζική εξαφάνιση ήδη συντελούταν στα χωράφια μας, στο αγροτικό μας σύστημα. Και ότι αυτή η μαζική εξαφάνιση συνέβαινε με ελάχιστους ανθρώπους να το έχουν παρατηρήσει και ακόμα λιγότερους να ενδιαφέρονται.

Τώρα, ξέρω ότι πολλοί από εσάς δεν σταματούν για να σκεφτούν σχετικά με την ποικιλότητα στα αγροτικά συστήματα και, ας το παραδεχθούμε, είναι λογικό. Δεν το βλέπετε στην εφημερίδα κάθε μέρα. Και όταν πάτε στο σούπερ μάρκετ, σίγουρα δεν βλέπετε πολλές επιλογές εκεί. Βλέπετε μήλα κόκκινα, κίτρινα και πράσινα και αυτό είναι όλο.

Οπότε, επιτρέψτε μου να σας δείξω μία εικόνα από μία μορφή ποικιλότητας. Εδώ είναι κάποια φασόλια και υπάρχουν περίπου 35 ή 40 διαφορετικές ποικιλίες φασολιών σε αυτή την εικόνα. Τώρα, φανταστείτε κάθε μία από αυτές τις ποικιλίες να είναι διαφορετική από τις άλλες περίπου με τον ίδιο τρόπο όπως ένα σκυλί κανίς από ένα ντανουά. Αν ήθελα να σας δείξω μία εικόνα με όλες τις ράτσες σκύλων στον κόσμο, και έβαζα 30 ή 40 από αυτές σε κάθε διαφάνεια, θα έπαιρνε περίπου 10 διαφάνειες καθώς υπάρχουν περίπου 400 ράτσες σκύλων στον κόσμο. Όμως, υπάρχουν 35 έως 40.000 διαφορετικές ποικιλίες φασολιών. Έτσι, αν επρόκειτο να σας δείξω όλα τα φασόλια στον κόσμο, και είχα μια διαφάνεια σαν αυτή, και την άλλαζα κάθε δευτερόλεπτο, θα έπαιρνε ολόκληρο το χρόνο της ομιλίας μου στο TED. Και δεν θα χρειαζόταν να πω οτιδήποτε.

Όμως είναι ενδιαφέρον ότι αυτή η ποικιλότητα -- και τραγικό μαζί -- ότι αυτή η ποικιλότητα χάνεται. Έχουμε περίπου 200.000 διαφορετικές ποικιλίες σιταριού και έχουμε περίπου 2 έως 400.000 διαφορετικές ποικιλίες ρυζιού, αλλά χάνεται. Και θέλω να σας δώσω ένα παράδειγμα. Ένα ομολογουμένως προσωπικό παράδειγμα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον 19ο αιώνα -- από τότε έχουμε τα καλύτερα δεδομένα -- αγρότες και κηπουροί μεγάλωναν 7.100 ονομαστικές ποικιλίες μήλων. Φανταστείτε το. 7.100 μήλα με ονόματα. Σήμερα, 6.800 από αυτά έχουν εξαφανιστεί και δεν θα τα ξαναδούμε ποτέ.

Συνήθιζα να έχω ένα κατάλογο από αυτές τις εξαφανισμένες ποικιλίες μήλων και όποτε πήγαινα να δώσω μία παρουσίαση, έδινα τον κατάλογο στο κοινό. Δεν τους έλεγα τι ήταν, αλλά ήταν σε αλφαβητική σειρά και τους έλεγα να ψάξουν για τα ονόματά τους, τα επώνυμά τους, τα πατρικά ονόματα των μητέρων τους. Και στο τέλος της ομιλίας, τους ρωτούσα, "Πόσοι βρήκαν ένα όνομα;" Και ποτέ δεν είχα λιγότερα από τα δύο-τρίτα του κοινού που σήκωναν το χέρι τους. Και τους έλεγα, "Ξέρετε κάτι; Αυτά τα μήλα προέρχονται από τους προγόνους σας και οι πρόγονοι σας τους έδωσαν τη μεγαλύτερη τιμή που θα μπορούσαν. Τους έδωσαν τα ονόματά τους. Τα άσχημα νέα είναι ότι έχουν εκλείψει. Τα καλά νέα είναι ότι το ένα-τρίτο από εσάς δεν σήκωσαν το χέρι τους. Το μήλο σας είναι ακόμα εκεί έξω. Βρείτε το. Σιγουρέψτε ότι δεν θα μπει στον κατάλογο."

Συνεπώς, θέλω να σας πω ότι τα καλά νέα είναι πως το μήλο Φάουλερ υπάρχει ακόμα. Και υπάρχει ένα παλιό βιβλίο εδώ, από το οποίο θέλω να διαβάσω ένα κομμάτι. Το βιβλίο εκδόθηκε το 1904. Ονομάζεται "Τα Μήλα της Νέας Υόρκης" και αυτός είναι ο δεύτερος τόμος. Όπως βλέπετε, είχαμε πολλά μήλα. Και το μήλο Φάουλερ περιγράφεται εδώ -- ελπίζω πως δεν σας εκπλήσσει -- ως, "ένα όμορφο φρούτο." (Γέλια) Δεν γνωρίζω εάν ονομάσαμε το μήλο ή εάν το μήλο ονόμασε εμάς, αλλά... Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, η περιγραφή συνεχίζει και λέει ότι, "δεν κατατάσσεται υψηλά ποιοτικώς, πάντως." Και τότε πρέπει να πάει ακόμα παραπέρα. Ακούγεται σαν να είναι γραμμένο από έναν παλιό δάσκαλό μου. "Καθώς μεγαλώνει στη Νέα Υόρκη, το φρούτο συνήθως δεν καταφέρνει να αναπτυχθεί κατάλληλα σε μέγεθος και ποιότητα και είναι, συνολικά, μη ικανοποιητικό."

(Γέλια)

Φαντάζομαι ότι υπάρχει ένα μάθημα εδώ και το μάθημα είναι: τότε γιατί να το σώσουμε; Δέχομαι αυτή την ερώτηση συνεχώς. Γιατί να μη σώσουμε μόνο το καλύτερο; Και υπάρχουν δύο απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση. Ένα θέμα είναι ότι δεν υπάρχει "το καλύτερο". Η καλύτερη ποικιλία του σήμερα είναι το γεύμα του αύριο για έντομα ή ζιζάνια ή ασθένειες. Το άλλο θέμα είναι ότι πιθανόν το μήλο Φάουλερ ή πιθανόν κάποια ποικιλία σιταριού που δεν συμφέρει οικονομικά τώρα να έχει αντοχή σε ασθένειες ή ζιζάνια ή κάποιο ποιοτικό χαρακτηριστικό που άλλοι καρποί δεν έχουν και που θα χρειαστούμε λόγω της κλιματικής αλλαγής. Συνεπώς δεν είναι απαραίτητο, ευτυχώς, το μήλο Φάουλερ να είναι το καλύτερο μήλο στον κόσμο. Είναι απλά αναγκαίο ή ενδιαφέρον πως ίσως έχει ένα καλό, μοναδικό χαρακτηριστικό. Και για το λόγο αυτό, οφείλουμε να το σώσουμε. Γιατί; Ως πρώτη ύλη, ως ένα χαρακτηριστικό που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε στο μέλλον. Σκεφτείτε την ποικιλότητα ως κάτι που μας δίνει επιλογές. Και οι επιλογές, βεβαίως, είναι ακριβώς ότι χρειαζόμαστε σε μια εποχή κλιματικής αλλαγής.

Θέλω να σας δείξω δύο διαφάνειες, αλλά, πρώτα, θέλω να σας πω ότι εργαζόμαστε στο Παγκόσμιο Ίδρυμα Ποικιλότητας Καρπών με ένα αριθμό επιστημόνων -- κυρίως στο Στάνφορντ και το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον -- για να απαντήσουμε στην ερώτηση: Τι πρόκειται να συμβεί στη γεωργία σε μια εποχή κλιματικής αλλαγής και ποιο είδος γνωρισμάτων και χαρακτηριστικών χρειαζόμαστε στους αγροτικούς μας καρπούς για να μπορέσουμε να προσαρμοστούμε σε αυτήν; Εν συντομία, η απάντηση είναι ότι στο μέλλον, σε πολλές χώρες, οι πλέον ψυχρές καλλιεργητικές περίοδοι θα είναι θερμότερες από οτιδήποτε αυτοί οι καρποί έχουν δει στο παρελθόν. Οι πλέον ψυχρές καλλιεργητικές περίοδοι στο μέλλον, θερμότερες από τις πλέον θερμές του παρελθόντος. Είναι η γεωργία προσαρμοσμένη σε αυτό; Δεν ξέρω. Μπορούν τα ψάρια να παίξουν πιάνο; Εάν η γεωργία δεν έχει αυτή την εμπειρία, πώς θα μπορούσε να έχει προσαρμοστεί;

Τώρα, η υψηλότερη συγκέντρωση πτωχών και πεινασμένων ανθρώπων στον κόσμο, και ο τόπος όπου η κλιματική αλλαγή θα είναι, ειρωνικά, χειρότερη είναι η Νότια Ασία και η υπο-Σαχάρια Αφρική. Οπότε επέλεξα δύο παραδείγματα εδώ και θέλω να σας δείξω. Στο ιστόγραμμα που βλέπετε αυτή τη στιγμή, οι μπλε στήλες αντιπροσωπεύουν το ιστορικό εύρος θερμοκρασιών από τότε που έχουμε δεδομένα θερμοκρασίας. Και μπορείτε να δείτε ότι υπάρχει κάποια διαφορά μεταξύ μίας καλλιεργητικής περιόδου και κάποιας άλλης. Άλλες είναι ψυχρότερες, άλλες θερμότερες και αποτελούν μία κωδωνοειδή καμπύλη. Η υψηλότερη στήλη είναι η μέση θερμοκρασία για τον μεγαλύτερο αριθμό καλλιεργητικών περιόδων. Στο μέλλον, αργότερα σε αυτόν τον αιώνα, θα μοιάζει με την κόκκινη, εντελώς εκτός ορίων. Το αγροτικό σύστημα, και κυρίως, οι καρποί στα χωράφια της Ινδίας δεν έχουν ποτέ βιώσει κάτι τέτοιο ως τώρα.

Αυτή είναι η Νότια Αφρική. Ίδια ιστορία. Όμως το πλέον ενδιαφέρον πράγμα για τη Νότια Αφρική είναι ότι δεν χρειάζεται να περιμένουμε έως το 2070 για να παρουσιαστούν τα προβλήματα. Έως το 2030, εάν οι ποικιλίες αραβοσίτου ή καλαμποκιού, που είναι ο κυρίαρχος καρπός -- 50 τοις εκατό της τροφής στη Νότια Αφρική είναι ακόμα στα χωράφια -- το 2030, θα έχουμε μια πτώση 30 τοις εκατό στη παραγωγή αραβοσίτου λόγω της κλιματικής αλλαγής ήδη το 2030. 30 τοις εκατό μείωση παραγωγής, υπό το πλαίσιο του αυξανόμενου πληθυσμού, αυτό είναι τροφική κρίση. Είναι παγκόσμια εκ φύσεως. Θα παρακολουθήσουμε παιδιά να λιμοκτονούν στην τηλεόραση. Τώρα, ίσως να πείτε ότι 20 χρόνια είναι πολύ μακρυά. Είναι δύο κύκλοι παραγωγής για τον αραβόσιτο. Έχουμε δύο ζαριές για να τα καταφέρουμε. Πρέπει να φέρουμε στα χωράφια καρπούς έτοιμους για το [νέο] κλίμα, και πρέπει να το κάνουμε πολύ σύντομα.

Τα καλά νέα είναι ότι έχουμε συντηρήσει. Έχουμε συλλέξει και συντηρήσει μεγάλη ποσότητα βιολογικής ποικιλότητας, αγροτικής ποικιλότητας, κυρίως σε μορφή σπόρου και την τοποθετήσαμε σε τράπεζες σπόρου, που είναι ένας φανταχτερός τρόπος αναφοράς σε καταψύκτη. Αν θες να συντηρήσεις σπόρους για μεγάλο διάστημα και αν θες να τους διαθέσεις σε γεωργούς και ερευνητές, τους αφυδατώνεις και τους καταψύχεις. Δυστυχώς, αυτές οι τράπεζες σπόρων είναι διεσπαρμένες σε κτήρια σε όλο τον κόσμο και είναι ευπαθείς. Καταστροφές έχουν συμβεί. Πρόσφατα χάσαμε την τράπεζα γονιδίων, την τράπεζα σπόρου σε Ιράκ και Αφγανιστάν. Μπορείτε να μαντέψετε γιατί. Στη Ρουάντα, στα νησιά του Σολομώντα. Και επιπλέον, υπάρχουν απλώς καθημερινές καταστροφές που συμβαίνουν σε αυτά τα κτήρια, οικονομικά προβλήματα και κακοδιαχείριση και αστοχίες εξοπλισμού και κάθε τι άλλο και κάθε φορά που κάτι τέτοιο συμβαίνει, σημαίνει εξαφάνιση. Χάνουμε ποικιλότητα. Δεν αναφέρομαι σε απώλεια ποικιλότητας με τον ίδιο τρόπο που χάνει κανείς τα κλειδιά του αυτοκινήτου του. Μιλάω για απώλεια με τον ίδιο τρόπο που χάσαμε τους δεινόσαυρους, πραγματικά τους χάσαμε και δεν θα τους ξαναδούμε ποτέ.

'Έτσι, κάποιοι από εμάς συναντηθήκαμε και αποφασίσαμε ότι, αρκετά ως εδώ και ότι πρέπει να κάνουμε κάτι για αυτό, ότι χρειαζόμαστε μία εγκατάσταση που μπορεί πραγματικά να προστατέψει τη βιολογική ποικιλότητα -- ίσως όχι την πιο χαρισματική ποικιλότητα. Δεν κοιτάς στα μάτια ενός σπόρου καρότου με τον ίδιο τρόπο όπως ένα αρκουδάκι Πάντα, αλλά είναι πολύ σημαντική ποικιλότητα. Συνεπώς χρειαζόμαστε ένα πραγματικά ασφαλές μέρος και πήγαμε αρκετά βόρεια για να το βρούμε. Στο Σβάλμπαρντ, για την ακρίβεια. Αυτό είναι στο άνω τμήμα της ενδοχώρας της Νορβηγίας. Μπορείς να δεις τη Γροιλανδία από εκεί. Είναι 78 μοίρες βόρεια. Όσο πιο μακρυά μπορείς να φτάσεις πετώντας με τακτικό δρομολόγιο. Είναι ένα εξαιρετικά όμορφο τοπίο. Δεν μπορώ καν να ξεκινήσω να το περιγράψω. Είναι εξώκοσμο. Πανέμορφο. Εργαστήκαμε με τη Νορβηγική κυβέρνηση και με το ΝορΤζεν (NorGen), το Νορβηγικό Πρόγραμμα Γενετικών Πόρων, για να σχεδιάσουμε αυτή την εγκατάσταση. Αυτό που βλέπετε είναι η αντίληψη ενός καλλιτέχνη για την εγκατάσταση η οποία είναι χτισμένη σε ένα βουνό στο Σβάλμπαρντ. Η ιδέα για το Σβάλμπαρντ ήταν πως έχει κρύο, οπότε έχουμε εκ φύσεως θερμοκρασίες καταψύξεως. Αλλά είναι απομακρυσμένο. Απομακρυσμένο και προσβάσιμο συνεπώς είναι ασφαλές και δεν εξαρτόμαστε από μηχανική ψύξη.

Είναι περισσότερα από το όνειρο ενός καλλιτέχνη, είναι πλέον πραγματικότητα. Και η επόμενη εικόνα το δείχνει εκεί που βρίσκεται, στο Σβάλμπαρντ. Εδώ είναι η εμπρόσθια είσοδος της εγκατάστασης. Όταν ανοίγεις την εμπρόσθια είσοδο, αυτό είναι που αντικρίζεις. Είναι πολύ απλό. Είναι μια τρύπα στο έδαφος. Είναι ένα τούνελ, μέσα στο οποίο πηγαίνεις, σμιλεμένο σε συμπαγή βράχο, για περίπου 130 μέτρα. Υπάρχουν δύο πόρτες ασφαλείας, οπότε δεν θα το δείτε ακριβώς έτσι. Όταν φτάσεις στο πίσω μέρος, βρίσκεσαι σε μια περιοχή που είναι πραγματικά η αγαπημένη μου. Γιατί; Το αντιμετωπίζω ως ένα είδος καθεδρικού ναού. Και ξέρω πως αυτό με χαρακτηρίζει λίγο ως σπασίκλα, αλλά... (Γέλια) Κάποιες από τις πιο χαρούμενες μέρες της ζωής μου έχουν ξοδευτεί ... (Γέλια) σε αυτό το μέρος.

(Χειροκρότημα)

Εάν περπατούσατε μέσα σε ένα από αυτά τα δωμάτια, θα βλέπατε αυτό. Δεν είναι πολύ συναρπαστικό, αλλά αν ξέρεις τι βρίσκεται εκεί, είναι αρκετά συγκινητικό. Έχουμε πλέον περίπου 425.000 δείγματα μοναδικών ποικιλιών καρπών. Υπάρχουν περίπου 70.000 δείγματα διαφορετικών ποικιλιών ρυζιού σε αυτή την εγκατάσταση, αυτή την στιγμή. Σε περίπου μισό χρόνο από τώρα θα έχουμε πάνω από μισό εκατομμύριο δείγματα. Πηγαίνουμε για πάνω από ένα εκατομμύριο και, κάποια μέρα, θα έχουμε δείγματα -- περίπου 500 σπόρους -- από κάθε ποικιλία γεωργικού καρπού που μπορεί να αποθηκευθεί παγωμένος σε αυτή την εγκατάσταση. Αυτό είναι ένα σύστημα ασφαλείας για την παγκόσμια γεωργία. Είναι ένα σύστημα ασφαλείας για όλες τις τράπεζες σπόρων. Η αποθήκευση είναι δωρεάν. Λειτουργεί ως θυρίδα ασφαλείας. Το βουνό και η εγκατάσταση ανήκουν στη Νορβηγία, αλλά οι σπόροι ανήκουν στους καταθέτες. Και αν συμβεί κάτι, μπορούν να επιστρέψουν και να τους πάρουν. Σε αυτή την εικόνα βλέπετε την εθνική συλλογή των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και ενός διεθνούς ινστιτούτου από τη Συρία.

Νομίζω είναι ενδιαφέρον πως αυτή η εγκατάσταση, είναι το μοναδικό πράγμα που μπορώ να φανταστώ πια όπου χώρες, κυριολεκτικά, κάθε χώρα στον κόσμο -- διότι έχουμε καρπούς από κάθε χώρα στον κόσμο -- όλες οι χώρες του κόσμου έχουν συναντηθεί για να κάνουν κάτι που είναι μακροπρόθεσμο, βιώσιμο και θετικό. Δεν μπορώ να σκεφτώ τίποτα άλλο που συνέβη κατ' αυτό τον τρόπο, όσο ζω.

Δεν μπορώ να σας κοιτάξω στα μάτια και να σας πω ότι έχω μια λύση για την κλιματική αλλαγή, την υδατική κρίση. Η αγροτική παραγωγή ξοδεύει 70 τοις εκατό των προμηθειών πόσιμου νερού παγκοσμίως. Δεν μπορώ να σας κοιτάξω στα μάτια και να σας πω ότι υπάρχει λύση για αυτά τα πράγματα ή την ενεργειακή κρίση ή την παγκόσμια πείνα ή την ειρήνη εν μέσω συγκρούσεων. Δεν μπορώ να σας κοιτάξω στα μάτια και να σας πω ότι έχω μια απλή λύση για αυτά, αλλά μπορώ να σας κοιτάξω στα μάτια και να σας πω ότι δεν μπορούμε να λύσουμε αυτά τα προβλήματα, αν δεν έχουμε ποικιλότητα καρπών. Σας προκαλώ να σκεφτείτε μία αποτελεσματική, αποδοτική, βιώσιμη λύση στην κλιματική αλλαγή, εάν δεν έχουμε ποικιλομορφία καρπών. Διότι, κυριολεκτικά, εάν η γεωργία δεν προσαρμοστεί στην κλιματική αλλαγή, δεν θα προσαρμοστούμε κι εμείς. Και εάν οι καρποί δεν προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή, ούτε η γεωργία θα προσαρμοστεί, ούτε κι εμείς.

Συνεπώς, αυτό δεν είναι κάτι απλά όμορφο και ωραίο που κάνουμε. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που θα ήθελαν αυτή η ποικιλότητα να υπάρχει μόνο για την αξίας της ύπαρξής της. Είναι, συμφωνώ, ένα ωραίο πράγμα. Αλλά είναι και αναγκαίο. Συνεπώς, τελείως ρεαλιστικά, πιστεύω ότι πρέπει, ως διεθνής κοινότητα, να οργανωθούμε για να ολοκληρώσουμε αυτό το εγχείρημα. Το Παγκόσμιο Χρηματοκιβώτιο Σπόρων του Σβάλμπαρντ είναι ένα υπέροχο δώρο που η Νορβηγία και άλλοι μας έδωσαν, αλλά δεν είναι η πλήρης απάντηση. Πρέπει να συλλέξουμε την εναπομείνασα ποικιλομορφία που υπάρχει εκεί έξω. Πρέπει να την αποθηκεύσουμε σε καλές τράπεζες σπόρου, που μπορούν να προσφέρουν αυτούς τους σπόρους στους ερευνητές μελλοντικά. Πρέπει να την ταξινομήσουμε. Είναι μια βιβλιοθήκη της ζωής, αλλά τώρα θα μπορούσα να πω πως δεν έχουμε τον κατάλογό της. Και πρέπει να την υποστηρίξουμε οικονομικά.

Η μεγάλη μου ιδέα είναι ότι ενώ είναι κοινότυπο να σκεφτόμαστε να επιχορηγήσουμε ένα μουσείο τέχνης ή μια πανεπιστημιακή έδρα, θα έπρεπε πραγματικά να σκεφτόμαστε να επιχορηγήσουμε το σιτάρι. 30 εκατομμύρια δολάρια επιχορήγησης θα φρόντιζαν να διατηρήσουμε δια παντός όλη την ποικιλότητα σιταριού. Οπότε πρέπει να σκεφτόμαστε λίγο με αυτούς τους όρους.

Και η τελική μου σκέψη είναι ότι, βεβαίως, συντηρώντας σιτάρι, ρύζι, πατάτες και άλλους καρπούς, πιθανόν, πολύ απλά, να καταλήξουμε να σώζουμε τους εαυτούς μας.

Σας ευχαριστώ.

(Χειροκρότημα)