Μπράιαν Κοξ: Γιατί χρειαζόμαστε τους εξερευνητές

Ζούμε σε μία δύσκολη και προκλητική οικονομική συγκυρία, φυσικά. Και ένα από τα πρώτα θύματα σε κάθε δύσκολη οικονομική συγκυρία, νομίζω, είναι οι δημόσιες δαπάνες κάθε είδους, αλλά βέβαια στη γραμμή του πυρός αυτή τη στιγμή είναι οι δημόσιες δαπάνες για την επιστήμη, και συγκεκριμένα την ωθούμενη από περιέργεια επιστήμη και την εξερεύνηση. Οπότε, θέλω να προσπαθήσω να σας πείσω σε περίπου 15 λεπτά ότι αυτό είναι εξωφρενικά γελοίο.

Αλλά νομίζω για να θέσουμε το πλαίσιο, θέλω να σας δείξω -- η επόμενη διαφάνεια δεν είναι η προσπάθειά μου να δείξω τη χειρότερη διαφάνεια στην ιστορία του TED, αλλά είναι λιγάκι μπέρδεμα. (Γέλια) Αλλά στη πραγματικότητα, δεν φταίω εγώ· είναι από την εφημερίδα Γκάρντιαν. Και είναι πραγματικά μία πανέμορφη παρουσίαση του πόσο κοστίζει η επιστήμη. Διότι, αν πρόκειται να επιχειρηματολογήσω υπέρ της συνέχισης δαπανών στην ωθούμενη από την περιέργεια επιστήμη και την εξερεύνηση, οφείλω να σας πω πόσο κοστίζει. Οπότε ας παίξουμε το παιχνίδι «Βρες το προϋπολογισμό για την επιστήμη». Αυτές είναι οι δαπάνες του Ηνωμένου Βασιλείου. Όπως βλέπετε, είναι περίπου 620 δις το χρόνο.

Ο προϋπολογισμός για την επιστήμη είναι στη πραγματικότητα -- αν κοιτάξετε στα αριστερά, υπάρχει ένα μοβ σετ από κουκκίδες και έπειτα ένα κίτρινο σετ από κουκκίδες. Και είναι μία από αυτές τις κίτρινες κουκκίδες γύρω από τη μεγάλη κίτρινη. Είναι περίπου 3,3 δις λίρες το χρόνο από τα 620 δις. Αυτά χρηματοδοτούν τα πάντα στο Ηνωμένο Βασίλειο από την ιατρική έρευνα, την εξερεύνηση του διαστήματος, εκεί που δουλεύω, στο CERN στη Γενεύη, τη φυσική υποατομικών σωματιδίων, τη μηχανική, μέχρι και οι τέχνες και ανθρωπιστικές επιστήμες χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό για την επιστήμη, αυτά τα 3,3 δις, αυτή η μικρή, μικροσκοπική κίτρινη κουκκίδα γύρω από την πορτοκαλί κουκκίδα στο πάνω αριστερό μέρος της οθόνης. Οπότε γι' αυτό συζητάμε. Αυτό το ποσοστό, παρεμπιπτόντως, είναι περίπου το ίδιο στις ΗΠΑ, τη Γερμανία και τη Γαλλία. Η έρευνα και η ανάπτυξη συνολικά στην οικονομία, που χρηματοδοτείται από το δημόσιο, είναι περίπου 0,6% του ΑΕΠ. Οπότε γι' αυτό συζητάμε.

Το πρώτο πράγμα που θέλω να αναφέρω, και αυτό έρχεται κατ' ευθείαν από τα «Θαύματα του Ηλιακού Συστήματος», είναι πως η εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος και του σύμπαντος μας έχει δείξει πως είναι απερίγραπτα όμορφο. Αυτή είναι μία φωτογραφία που εστάλη πίσω από το διαστημικό όχημα Κασίνι γύρω από τον Κρόνο αφού είχαμε τελειώσει τα γυρίσματα στα «Θαύματα του Ηλιακού Συστήματος». Οπότε δεν είναι στη σειρά. Είναι από το φεγγάρι Εγκέλαδος. Αυτή η τεράστια, λευκή σφαίρα στη γωνία είναι ο Κρόνος, που στην πραγματικότητα βρίσκεται στο φόντο της φωτογραφίας. Και αυτή η ημισέληνος είναι το φεγγάρι Εγκέλαδος, το οποίο είναι περίπου τόσο μεγάλο όσο τα Βρετανικά Νησιά. Έχει περίπου 500 χιλιόμετρα διάμετρο. Άρα ένα μικροσκοπικό φεγγάρι. Αυτό που είναι συναρπαστικό και πανέμορφο -- πρέπει να πω παρεμπιπτόντως, αυτή η φωτογραφία δεν έχει υποστεί επεξεργασία. Είναι ασπρόμαυρη, κατευθείαν από τη τροχιά στο Κρόνο.

Αυτό που είναι πανέμορφο, πιθανώς μπορείτε να δείτε σε εκείνο το άκρο μερικές αχνές, κάπως σαν τούφες καπνού να εκτινάσσονται από το άκρο. Έτσι το απεικονίσαμε στα «Θαύματα του Ηλιακού Συστήματος». Είναι ένα πανέμορφο γραφικό. Αυτό που ανακαλύψαμε ήταν πως αυτές οι αχνές τούφες είναι στη πραγματικότητα συντριβάνια πάγου που φεύγουν από την επιφάνεια αυτού του μικροσκοπικού φεγγαριού. Αυτό είναι συναρπαστικό και πανέμορφο από μόνο του, αλλά νομίζουμε πως ο μηχανισμός που τροφοδοτεί αυτά τα συντριβάνια απαιτεί να υπάρχουν λίμνες υγρού νερού κάτω από την επιφάνεια αυτού του φεγγαριού. Και αυτό που είναι σημαντικό είναι πως, στον πλανήτη μας, στη Γη, όπου βρίσκουμε υγρό νερό, βρίσκουμε ζωή. Οπότε, το να βρίσκουμε ισχυρές αποδείξεις ύπαρξης υγρών, λίμνες υγρών, κάτω από την επιφάνεια ενός φεγγαριού 750 εκατομμύρια μίλια μακρυά από τη Γη είναι αλήθεια εκπληκτικό. Οπότε αυτό που λέμε, στην ουσία, είναι πως ίσως αυτό είναι ένα περιβάλλον για ζωή στο ηλιακό σύστημα. Λοιπόν, να ξεκαθαρίσω, αυτό ήταν ένα γραφικό. Θέλω τώρα να σας δείξω αυτή τη φωτογραφία. Είναι άλλη μία φωτογραφία του Εγκέλαδου. Είναι όταν το Κασίνι πέρασε κάτω από τον Εγκέλαδο. Οπότε έκανε ένα πολύ χαμηλό πέρασμα, λίγες εκατοντάδες χιλιόμετρα μόλις πάνω από την επιφάνεια. Και εδώ, πάλι, μία πραγματική φωτογραφία των σιντριβανιών πάγου που εκτοξεύονται στο διάστημα, απόλυτα πανέμορφο.

Όμως, αυτό το φεγγάρι δεν είναι το πρώτο υποψήφιο για ζωή στο ηλιακό σύστημα. Αυτό το μέρος όμως πιθανώς να είναι είναι, ένα φεγγάρι του Δία, η Ευρώπη. Και πάλι, έπρεπε να πετάξουμε στο σύστημα του Δία για να καταλάβουμε πως αυτό το φεγγάρι, όπως τα περισσότερα φεγγάρια, ήταν οτιδήποτε πλην μίας νεκρής πέτρινης σφαίρας. Στη πραγματικότητα είναι ένα φεγγάρι από πάγο. Αυτό που βλέπετε είναι η επιφάνεια του φεγγαριού Ευρώπη, η οποία είναι ένα χοντρό στρώμα πάγου, πιθανώς εκατό χιλιόμετρα σε πάχος. Αλλά από τις μετρήσεις του τρόπου που η Ευρώπη αλληλεπιδρά με το μαγνητικό πεδίο του Δία, και κοιτώντας πως αυτές οι ρωγμές στο πάγο όπως μπορείτε να δείτε σε εκείνο το γραφικό κινούνται, υποστηρίζουμε σθεναρά την άποψη πως υπάρχει ένας ωκεανός υγρού που περιβάλλει ολόκληρη την επιφάνεια της Ευρώπης. Οπότε κάτω από το πάγο, υπάρχει ένας υγρός ωκεανός γύρω από ολόκληρο το φεγγάρι. Νομίζουμε πως θα μπορούσε να είναι εκατοντάδες χιλιόμετρα βαθύ. Νομίζουμε ότι είναι θαλασσινό νερό, και αυτό θα σήμαινε πως υπάρχει περισσότερο νερό σ' αυτό το φεγγάρι του Δία απ' ότι σε όλους τους ωκεανούς της Γης μαζί. Οπότε αυτό το μέρος, ένα μικρό φεγγάρι γύρω από το Δία, είναι μάλλον ο πρώτος υποψήφιος για εύρεση ζωής σε ένα φεγγάρι ή σε ένα ουράνιο σώμα εκτός της Γης, που να ξέρουμε. Φοβερή και πανέμορφη ανακάλυψη.

Η εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος μας έχει μάθει πως το ηλιακό σύστημα είναι πανέμορφο. Μπορεί επίσης να έχει δείξει το δρόμο προς την απάντηση ενός από τα πιο βαθιά ερωτήματα που μπορεί να ρωτήσει κανείς, το οποίο είναι «Είμαστε μόνοι μας στο σύμπαν;» Υπάρχει κάποια άλλη χρησιμότητα στην εξερεύνηση και στην επιστήμη, εκτός του να προκαλεί το θαυμασμό; Λοιπόν, ναι, υπάρχει. Αυτή είναι η διάσημη φωτογραφία τραβηγμένη την πρώτη μου παραμονή Χριστουγέννων, στις 24 Δεκεμβρίου, 1968, όταν ήμουν περίπου 8 μηνών. Λήφθηκε από το Απόλλο 8 καθώς πήγαινε γύρω προς τη πίσω μεριά της σελήνης. «Η ανατολή της Γης» από το Απόλλο 8. Μία διάσημη φωτογραφία· πολλοί άνθρωποι έχουν πει πως αυτή είναι η φωτογραφία που έσωσε το 1968, το οποίο ήταν ένα έτος γεμάτο αναταραχές -- τα έκτροπα με τους φοιτητές στο Παρίσι, η κλιμάκωση του πολέμου στο Βιετνάμ. Ο λόγος που πολλοί άνθρωποι πιστεύουν αυτό γι' αυτή η φωτογραφία, και ο ίδιος ο Αλ Γκορ το 'χει πει πολλές φορές, ακόμα και στη σκηνή του TED, είναι πως αυτή η φωτογραφία, ευλόγως, ήταν η έναρξη του περιβαλλοντολογικού κινήματος. Διότι, για πρώτη φορά, είδαμε τον κόσμο μας, όχι ως ένα συμπαγές, ακίνητο σχεδόν άφθαρτο μέρος, αλλά ως ένα πολύ μικρό, εύθραυστο κόσμο που απλά στέκεται μέσα στο σκοτάδι του διαστήματος.

Αυτό που επίσης δεν λέγεται συχνά για την εξερεύνηση του διαστήματος, για το πρόγραμμα Απόλλο, είναι η οικονομική του συνεισφορά. Εννοώ ότι ενώ μπορείς να επιχειρηματολογήσεις πως αυτό ήταν πανέμορφο και μία τρομακτική επίτευξη και απέδωσε φωτογραφίες όπως αυτή, κόστισε αρκετά, έτσι δεν είναι; Στη πραγματικότητα, πολλές μελέτες έχουν γίνει για την οικονομική αποτελεσματικότητα, και τις οικονομικές επιπτώσεις του Απόλλο. Η μεγαλύτερη έγινε το 1975 από την Chase Econometrics. Έδειξε πως για κάθε δολάριο που σπαταλήθηκε στο Απόλλο, 14 επεστράφησαν στην οικονομία των ΗΠΑ. Οπότε το πρόγραμμα Απόλλο απόσβεσε τα έξοδά του σε έμπνευση σε επιτεύξεις της μηχανικής και, νομίζω, σε έμπνευση προς τους νέους επιστήμονες και μηχανικούς 14 φορές παραπάνω. Οπότε η εξερεύνηση μπορεί να πληρώσει τα έξοδά της.

Τι γίνεται όμως με τις επιστημονικές ανακαλύψεις; Τι γίνεται με την ώθηση της καινοτομίας; Λοιπόν, αυτή η φωτογραφία είναι φαινομενικά άδεια. Στην πραγματικότητα είναι μία φωτογραφία του φάσματος του υδρογόνου. Βλέπετε, τις δεκαετίες του 1880, 1890, πολλοί επιστήμονες, πολλοί παρατηρητές, κοιτούσαν το φως που έβγαινε από τα άτομα. Και έβλεπαν περίεργες φωτογραφίες όπως αυτή. Αυτό που βλέπεις μέσω ενός πρίσματος όταν θερμάνεις υδρογόνο είναι πως δεν φωτοβολεί απλά σαν λευκό φως, αλλά εκπέμπει φως μόνο με συγκεκριμένα χρώματα, ένα κόκκινο, ένα ανοιχτό μπλε, μερικά σκοτεινά μπλε. Αυτό οδήγησε στην κατανόηση της ατομικής δομής διότι ο τρόπος με τον οποίο εξηγείται είναι ότι τα άτομα είναι ένα πυρήνας με ηλεκτρόνια να περιφέρονται γύρω τους. Και τα ηλεκτρόνια μπορούν να είναι μόνο σε συγκεκριμένες θέσεις. Και καθώς πηδάνε στην επόμενη θέση που μπορούν να πάνε και έπειτα ξαναπέφτουν κάτω, εκπέμπουν φως σε συγκεκριμένα χρώματα.

Οπότε το γεγονός πως τα άτομα, όταν τα θερμάνεις, εκπέμπουν φως μόνο σε πολύ συγκεκριμένα χρώματα, ήταν ένα από τους κινητήριους μοχλούς που οδήγησαν στην ανάπτυξη της κβαντικής θεωρίας, τη θεωρία της δομής των ατόμων. Ήθελα να δείξω αυτή τη φωτογραφία γιατί είναι αξιοθαύμαστη. Είναι στη πραγματικότητα μία φωτογραφία του φάσματος του Ήλιου. Και εδώ είναι η φωτογραφία των ατόμων στην ατμόσφαιρα του Ήλιου καθώς απορροφούν φως. Και πάλι, απορροφούν φως μόνο σε συγκεκριμένα χρώματα όταν τα ηλεκτρόνια πηδούν πάνω και πέφτουν κάτω, πάνω-κάτω. Αλλά κοιτάξτε τον αριθμό των μαύρων γραμμών σ' αυτό το φάσμα. Και το χημικό στοιχείο ήλιο ανακαλύφθηκε απλά με τη παρατήρηση του φωτός του Ήλιου διότι μερικές απ' αυτές τις μαύρες γραμμές είχαν βρεθεί και δεν αντιστοιχούσαν σε κανένα γνωστό στοιχείο. Και αυτός είναι ο λόγος που το ήλιο λέγεται έτσι. Λέγεται «ήλιο» από τον Ήλιο.

Τώρα, αυτό ακούγεται εσωτερικής φύσης και όντως ήταν μία αναζήτηση εσωτερισμού αλλά η κβαντική θεωρία σύντομα οδήγησε στην κατανόηση των συμπεριφορών των ηλεκτρονίων σε υλικά, όπως το πυρίτιο για παράδειγμα. Ο τρόπος που το πυρίτιο συμπεριφέρεται, το γεγονός πως μπορούμε να κατασκευάσουμε τρανζίστορ, είναι ένα καθαρά κβαντικό φαινόμενο. Χωρίς αυτή την ωθούμενη από τη περιέργεια κατανόηση της δομής των ατόμων, η οποία οδήγησε σε αυτή την αρκετά εσωτερική θεωρία, τη κβαντική μηχανική, δε θα είχαμε τρανζίστορ, δεν θα είχαμε τσιπάκια σιλικόνης, δε θα είχαμε ουσιαστικά τη βάση της μοντέρνας οικονομίας μας.

Υπάρχει μία ακόμα, νομίζω, εκπληκτική τροπή σε αυτή την ιστορία. Στα «Θαύματα του Ηλιακού Συστήματος», δίναμε συνεχώς έμφαση στο ότι οι νόμοι της φυσικής είναι καθολικοί. Είναι ένα από τα πιο απίστευτα πράγματα σχετικά με τη φυσική και την κατανόηση της φύσης που έχουμε στη Γη, το ότι μπορούμε να τη μεταφέρουμε, όχι μόνο σε πλανήτες, αλλά στα πιο μακρινά αστέρια και γαλαξίες. Και αυτή είναι μία από τις πιο εκπληκτικές προβλέψεις της κβαντικής μηχανικής, απλώς κοιτώντας τη δομή των ατόμων -- την ακριβώς ίδια θεωρία που περιγράφει τα τρανζίστορ -- είναι πως δε μπορούν να υπάρχουν αστέρια στο σύμπαν που να έχουν φτάσει στο τέλος της ζωής τους και να είναι μεγαλύτερα από ακριβώς 1,4 φορές τη μάζα του Ήλιου. Είναι ένα όριο που επιβάλλεται στη μάζα των αστέρων. Μπορείτε να το υπολογίσετε σε ένα κομμάτι χαρτί σε ένα εργαστήριο, πάρτε ένα τηλεσκόπιο, στρέψτε το προς τον ουρανό και θα ανακαλύψετε πως δεν υπάρχουν νεκρά αστέρια μεγαλύτερα κατά 1,4 φορές της μάζας του Ήλιου. Αυτή είναι μία απίστευτη πρόβλεψη.

Τι συμβαίνει όταν έχεις ένα αστέρι ακριβώς στο όριο αυτής της μάζας; Αυτό είναι μία εικόνα αυτού του φαινομένου. Αυτή είναι η εικόνα ενός γαλαξία, ενός τυπικού γαλαξία με πόσα; 100 δισεκατομμύρια αστέρια όπως ο Ήλιος μας. Είναι μόνο ένας από τα δισεκατομμύρια γαλαξιών στο σύμπαν. Υπάρχουν ένα δισεκατομμύριο αστέρια στον γαλακτικό πυρήνα, γι' αυτό και φωτοβολεί τόσο έντονα. Αυτός είναι περίπου 50 εκατομμύρια έτη φωτός μακρυά, οπότε είναι ένας από τους γειτονικούς μας γαλαξίες. Αλλά αυτό το φωτεινό αστέρι εκεί είναι στη πραγματικότητα ένα από τα αστέρια του γαλαξία. Επομένως αυτό το αστέρι είναι επίσης 50 εκατομμύρια έτη φωτός μακρυά. Είναι μέρος αυτού του γαλαξία, και φωτοβολεί εξίσου έντονα με το κέντρο του γαλαξία που έχει ένα δις ήλιους μέσα του. Είναι μία έκρηξη σούπερ νόβα τύπου Ia. Είναι ένα εκπληκτικό φαινόμενο, διότι είναι ένα αστέρι που κάθεται εκεί. Λέγεται νάνος άνθρακα-οξυγόνου. Κάθεται εκεί με περίπου, ας πούμε, 1,3 φορές τη μάζα του Ήλιου. Και έχει άλλο ένα συντροφικό αστέρι που περιστρέφεται γύρω του, ένα μεγάλο αστέρι, μία μεγάλη μπάλα από αέρια. Και αυτό που κάνει ο νάνος είναι να ρουφά αυτά τα αέρια από το συντροφικό του αστέρι, μέχρι που φτάνει σε αυτό το όριο που λέγεται όριο Τσαντρασέκαρ και έπειτα εκρήγνυται. Και εκρήγνυται, και φωτοβολεί εξίσου έντονα με ένα δισεκατομμύριο ήλιους για περίπου δύο βδομάδες, και απελευθερώνει, όχι μόνο ενέργεια, αλλά και μια τεράστια ποσότητα χημικών στοιχείων στο σύμπαν. Στη πραγματικότητα, αυτό είναι ένα αστέρι-νάνος άνθρακα-οξυγόνου.

Βέβαια, δεν υπήρχε άνθρακας και οξυγόνο στο σύμπαν στη Μεγάλη Έκρηξη. Και δεν υπήρχε καθόλου άνθρακας και οξυγόνο στο σύμπαν στη πρώτη γενιά αστέρων. Δημιουργήθηκαν σε αστέρια όπως αυτό, αφού κλειδώθηκαν και έπειτα επεστράφησαν στο σύμπαν με εκρήξεις όπως αυτή ώστε να επανασυμπυκνωθούν σε πλανήτες, αστέρια, νέα ηλιακά συστήματα και σαφώς σε ανθρώπους σαν εμάς. Νομίζω πως είναι μία εκπληκτική παρουσίαση της δύναμης και της ομορφιάς και της καθολικότητας των νόμων της φυσικής, διότι καταλαβαίνουμε αυτή τη διαδικασία, διότι καταλαβαίνουμε την δομή των ατόμων εδώ στη Γη.

Αυτό είναι ένα πανέμορφο απόφθεγμα που βρήκα -- μιλάει για την εύνοια στις τυχαίες ανακαλύψεις -- από τον Αλεξάντερ Φλέμινγκ. «Όταν ξύπνησα αμέσως μετά την ανατολή στις 28 Σεπτεμβρίου, 1928, σίγουρα δε σχεδίαζα να φέρω την επανάσταση σε όλη την ιατρική επιστήμη ανακαλύπτοντας το πρώτο αντιβιοτικό στο κόσμο». Οι εξερευνητές του κόσμου του ατόμου δε σκόπευαν να ανακαλύψουν το τρανζίστορ. Και σίγουρα δε σκόπευαν να περιγράψουν τη μηχανική των εκρήξεων σούπερ νόβα, που τελικά μας είπε πού τα δομικά στοιχεία της ζωής συντέθηκαν στο σύμπαν. Οπότε, νομίζω πως η επιστήμη μπορεί να υπάρχει -- η εύνοια της τύχης στις ανακαλύψεις είναι σημαντική. Μπορεί να είναι πανέμορφη. Μπορεί να αποκαλύψει μερικά απίστευτα πράγματα. Μπορεί επίσης, νομίζω να αποκαλύψει τελικά τους πιο βαθείς στοχασμούς μας για τη θέση μας στο σύμπαν και πραγματικά την αξία του πλανήτη μας.

Αυτή είναι μία θεαματική φωτογραφία του πλανήτη μας. Τώρα βέβαια, δε φαίνεται να είναι ο πλανήτης μας. Μοιάζει με τον Κρόνο διότι, φυσικά, αυτός είναι. Πάρθηκε από το διαστημικό όχημα Κασίνι. Αλλά είναι μία διάσημη φωτογραφία, όχι λόγω της ομορφιάς και του μεγαλείου των δακτυλίων του Κρόνου, αλλά στη πραγματικότητα λόγων μίας μικροσκοπικής, θολής κουκίδας ακριβώς κάτω από έναν από τους δακτύλιους. Και αν μεγενθύνω εκεί πάνω, τη βλέπετε. Μοιάζει με φεγγάρι, αλλά στη πραγματικότητα, είναι μία φωτογραφία της Γης. Μία φωτογραφίας της Γης που πάρθηκε απ' αυτή την οπτική του Κρόνου. Είναι ο πλανήτης μας από 750 εκατομμύρια μίλια μακρυά. Νομίζω πως η Γη έχει αυτή τη περίεργη ιδιότητα όσο πιο μακριά φεύγεις απ' αυτή, τόσο πιο όμορφη φαίνεται.

Αλλά αυτή δεν είναι η πιο μακρινή ή πιο διάσημη φωτογραφία του πλανήτη μας. Αυτή τραβήχτηκε από ένα διαστημόπλοιο, εν ονόματι Βόγιατζερ Και αυτή είναι μία φωτογραφία του με εμένα μπροστά για την κλίμακα. Το Βόγιατζερ είναι μία μικροσκοπική μηχανή. Τώρα βρίσκεται 10 δις μίλια μακρυά από τη Γη, μεταδίδοντας με αυτό το πιάτο, με τη δύναμη των 20 Watt, και είμαστε ακόμα σε επικοινωνία μαζί του. Αλλά επισκέφτηκε τον Δία, το Κρόνο, τον Ουρανό και το Ποσειδώνα. Και αφού επισκέφτηκε και τους τέσσερις αυτούς πλανήτες, ο Καρλ Σέιγκαν, ο οποίος είναι ένας από τους ήρωές μου, είχε τη μαγευτική ιδέα να περιστρέψουμε το Βόγιατζερ και να πάρουμε μία φωτογραφία από κάθε πλανήτη που επισκέφτηκε. Και τράβηξε αυτή τη φωτογραφία της Γης. Είναι αρκετά δύσκολο να δείτε τη Γη εκεί, λέγεται η φωτογραφία «Αχνή Γαλάζια Κουκίδα», αλλά η Γη αιωρείται σε εκείνη την κόκκινη λωρίδα φωτός. Αυτή είναι η Γη από μία απόσταση τεσσάρων δισεκατομμυρίων μιλίων μακρυά.

Και θα ήθελα να σας διαβάσω αυτό που ο Σέιγκαν έγραψε γι' αυτή τη φωτογραφία, για να κλείσω, γιατί δε μπορώ να πω λέξεις εξίσου όμορφες όσο αυτές για να περιγράψω αυτό που εκείνος είδε στη φωτογραφία που εκείνος τράβηξε. Είπε «Αναλογίσου πάλι αυτή την κουκκίδα. Αυτή είναι το εδώ. Είναι το σπίτι μας. Είμαστε εμείς. Πάνω σ' αυτή, όλοι όσοι αγαπάς, όλοι όσοι γνωρίζεις, όλοι όσοι έχεις ποτέ ακούσει, κάθε άνθρωπος που υπήρξε ποτέ έζησε τη ζωή του. Το σύνολο όλων των χαρών και των δεινών μας, χιλιάδες αυτοπεπεισμένες θρησκείες, ιδεολογίες και οικονομικά δόγματα, κάθε κυνηγός και βοσκός, κάθε ήρωας και δειλός, κάθε δημιουργός και καταστροφέας πολιτισμού, κάθε βασιλιάς και ζητιάνος, κάθε νέο ερωτευμένο ζευγάρι, κάθε μητέρα και πατέρας, ελπιδοφόρο παιδί, εφευρέτης και εξερευνητής, κάθε δάσκαλος ηθικών αξιών, κάθε διεφθαρμένος πολιτικός, κάθε σούπερσταρ, κάθε απόλυτος άρχοντας, κάθε άγιος και αμαρτωλός στην ιστορία του είδους μας, έζησε εδώ, σε ένα κόκκο σκόνης, που αιωρείται σε μία ηλιαχτίδα. Λένε πως η αστρονομία είναι μία ταπεινωτική εμπειρία που χτίζει τον χαρακτήρα. Δεν υπάρχει ίσως καλύτερη επίδειξη για την τρέλα της ανθρώπινης έπαρσης από αυτή τη μακρινή εικόνα του μικροσκοπικού μας κόσμου. Για μένα, υπογραμμίζει την ευθύνη μας να φερόμαστε ο ένας στον άλλο πιο ανθρώπινα και να διατηρήσουμε και να νοιαστούμε για αυτή την αχνή γαλάζια κουκίδα το μόνο σπίτι που έχουμε γνωρίσει ποτέ».

Πανέμορφες λέξεις για τη δύναμη της επιστήμης και την εξερεύνηση. Το επιχείρημα πάντοτε υπήρχε, και πάντοτε θα υπάρχει, πως ξέρουμε ήδη αρκετά για το σύμπαν. Μπορούσες να το πεις τη δεκαετία του 1920, δεν θα είχες την πενικιλλίνη. Μπορούσες να το πεις τη δεκαετία του 1890, δε θα είχες το τρανζίστορ. Και λέγεται και σήμερα σε αυτή τη δύσκολη οικονομική συγκυρία. Σίγουρα, γνωρίζουμε αρκετά. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τίποτε άλλο για το σύμπαν μας.

Αφήστε με να αποχωρήσω με τις λέξεις κάποιου που γοργά γίνεται ήρωάς μου, του Χάμφρεϊ Ντέιβι, ο οποίος έκανε την επιστήμη του στο πέρασμα του 19ου αιώνα. Ήταν ξεκάθαρα υπό επίθεση συνεχώς. «Γνωρίζουμε αρκετά στο πέρασμα του 19ου αιώνα Απλά εκμεταλλευτείτε το· απλά φτιάξτε πράγματα». Σε αυτό, είπε «Τίποτα δεν είναι πιο μοιραίο για τη πρόοδο του ανθρώπινου νου από το να υποθέτουμε πως η προοπτική της επιστήμης έχει φτάσει στο τέλος της, πως οι θρίαμβοί μας ολοκληρώθηκαν, πως δεν υπάρχουν μυστήρια στη φύση, και πως δεν υπάρχουν νέοι κόσμοι να κατακτήσουμε».

Σας ευχαριστώ.

(Χειροκρότημα)