Μπάρι Σγουάρτζ: Χρησιμοποιώντας την πρακτική σοφία μας

Το πρώτο πράγμα που θέλω να κάνω, είναι να σας ευχαριστήσω όλους. Το δεύτερο, είναι να σας συστήσω τον συσσυγγραφέα μου, αγαπητό φίλο και συνδιδάσκαλο. Ο Κεν κι εγώ δουλεύουμε μαζί σχεδόν 40 χρόνια. Αυτός εκεί είναι ο Κεν Σάρπ.

(Χειροκρότημα)

Υπάρχει μεταξύ πολλών ανθρώπων - σ' εμένα αλλά και στους περισσότερους με τους οποίους μιλώ -- ένα είδος συλλογικής δυσαρέσκειας για τον τρόπο που δουλεύουν τα πράγματα, για τον τρόπο που λειτουργούν τα θεσμικά μας όργανα. Οι δάσκαλοι των παιδιών μας φαίνεται να τ' απογοητεύουν. Οι γιατροί μας δεν ξέρουν ποιοι στο καλό είμαστε και δεν έχουν αρκετό χρόνο για μας. Σίγουρα δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τους τραπεζίτες, και σίγουρα δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τους χρηματιστές. Οδήγησαν σχεδόν σε κατάρρευση, ολόκληρο το χρηματοοικονομικό μας σύστημα. Ακόμη κι όταν πρόκειται για τη δική μας εργασία, πολύ συχνά, πιάνουμε τους εαυτούς μας να πρέπει να διαλέξουν μεταξύ αυτού που νομίζουμε ότι είναι το σωστό και αυτού που είναι αναμενόμενο, ή επιβεβλημένο, ή επικερδές. Έτσι όπου και να κοιτάξουμε, σχεδόν σε όλους τους τομείς, ανησυχούμε πως οι άνθρωποι στους οποίους στηριζόμαστε δεν έχουν κατά νου το συμφέρον μας. Ή αν έχουν κατά νου το συμφέρον μας, ανησυχούμε πως δεν μας γνωρίζουν αρκετά καλά ώστε να καταλάβουν τι πρέπει να κάνουν για να μας επιτρέψουν να διασφαλίσουμε αυτό το συμφέρον. Δεν μας καταλαβαίνουν. Δεν έχουν το χρόνο να μας γνωρίσουν.

Υπάρχουν δύο ειδών αντιδράσεις σε αυτού του είδους τη συλλογική δυσαρέσκεια. Αν τα πράγματα δεν πάνε καλά, η πρώτη αντίδραση είναι: Ας βάλουμε περισσότερους κανονισμούς, ας δημιουργήσουμε ένα σύνολο λεπτομερών διαδικασιών ώστε να διασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι θα κάνουν το σωστό. Δώστε στους δασκάλους γραπτές οδηγίες ν' ακολουθούν μες στην τάξη, ώστε ακόμη κι όταν δεν γνωρίζουν τι κάνουν και δεν ενδιαφέρονται για την ευημερία των παιδιών μας, όσο ακολουθούν τις οδηγίες, τουλάχιστον τα παιδιά μας θα μορφωθούν. Δώστε στους δικαστές μια λίστα υποχρεωτικών ποινών για να επιβάλλουν στα εγκλήματα, ώστε να μην χρειάζεται να στηρίζεστε στην προσωπική τους κρίση. Αντ' αυτού, το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να κοιτάξουν στη λίστα ποια ποινή ταιριάζει σε ποιο αδίκημα. Επιβάλετε όρια στο τι μπορούν να χρεώνουν οι εταιρίες πιστωτικών καρτών σε τόκους και τι μπορούν να χρεώνουν σε τέλη. Όλο και περισσότεροι κανόνες για να μας προστατεύουν από τα αδιάφορα και ασυγκίνητα θεσμικά όργανα, με τα οποία έχουμε να κάνουμε.

Ή - ή μάλλον Και - σε συνδυασμό με τους κανόνες, ας δούμε αν μπορούμε να σκεφτούμε μερικά πραγματικά έξυπνα κίνητρα έτσι ώστε, ακόμη κι όταν οι άνθρωποι με τους οποίους έχουμε να κάνουμε δεν θέλουν ιδιαίτερα να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντά μας, να είναι προς όφελός τους να τα εξυπηρετήσουν· τα μαγικά κίνητρα που θα βάλουν τους ανθρώπους να κάνουν το σωστό ακόμη και για καθαρά ιδιοτελείς σκοπούς. Έτσι, προσφέρουμε μπόνους στους δασκάλους αν τα παιδιά στα οποία διδάσκουν βγάλουν ικανοποιητικούς βαθμούς σε αυτά τα μεγάλα τεστ που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της ποιότητας του σχολικού συστήματος.

Κανόνες και κίνητρα -- καρότο και μαστίγιο. Περάσαμε ένα κάρο νόμους για τη ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού κλάδου ως απάντηση στην πρόσφατη κατάρρευση. Υπάρχει ο νόμος Ντοντ-Φρανκ, υπάρχει η νέα Υπηρεσία για την Προστασία των Δικαιωμάτων των Καταναλωτών που για την ώρα διοικείται από την πίσω πόρτα από την Ελίζαμπεθ Γουόρεν. Ίσως αυτοί οι νόμοι πράγματι βελτιώσουν τον τρόπο συμπεριφοράς των εταιρειών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Θα δούμε. Επιπλέον, αγωνιζόμαστε να βρούμε κάποιο τρόπο να δημιουργήσουμε κίνητρα για τους ανθρώπους του κλάδου των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που θα εντείνουν το ενδιαφέρον τους να εξυπηρετήσουν μακροπρόθεσμα συμφέροντα ακόμη και των δικών τους εταιρειών, αντί να εξασφαλίζουν βραχυπρόθεσμα κέρδη. Εάν βρούμε τα σωστά κίνητρα, θα κάνουν το σωστό, εγωιστικά όπως είπα, κι αν βρούμε τους σωστούς νόμους και κανονισμούς, δεν θα μας οδηγήσουν στον γκρεμό. Ο Κεν [Σάρπ] κι εγώ γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι πρέπει να σφίξουμε τα λουριά των τραπεζιτών. Αν εξάγεται κάποιο συμπέρασμα από την οικονομική κατάρρευση είναι αυτό.

Αλλά αυτό που πιστεύουμε, κι αυτό που υποστηρίζουμε στο βιβλίο, είναι πως δεν υπάρχει σύνολο κανονισμών· δεν έχει σημασία πόσο λεπτομερείς, και ειδικοί, πόσο προσεκτικά ελεγμένοι και επιβεβλημένοι, δεν υπάρχει σύνολο κανονισμών που θα φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Γιατί; Διότι οι τραπεζίτες είναι έξυπνοι άνθρωποι. Και, όπως το νερό, θα βρουν ρωγμές σε κάθε σύνολο κανόνων. Σχεδιάζεις ένα σύνολο κανόνων που θα εξασφαλίσει ότι ο συγκεκριμένος λόγος που το χρηματοπιστωτικό σύστημα σχεδόν κατέρρευσε δεν μπορεί να ξανασυμβεί. Είναι ανεκδιήγητα αφελές να νομίζεις ότι έχοντας μπλοκάρει αυτή την πηγή οικονομικής κατάρρευσης, έχεις μπλοκάρει όλες τις πιθανές αιτίες οικονομικής κατάρρευσης. Είναι μόνο θέμα χρόνου ως την επόμενη φορά και τότε θ' αναρωτιόμαστε πώς μπορεί να σταθήκαμε τόσο ανόητοι και να μην πάρουμε τα μέτρα μας.

Αυτό που χρειαζόμαστε απεγνωσμένα, πάνω από, ή ταυτόχρονα με, τους κανονισμούς και τα αρκετά έξυπνα κίνητρα, είναι η αρετή, χρειαζόμαστε χαρακτήρα, χρειαζόμαστε ανθρώπους που θέλουν να κάνουν το σωστό. Συγκεκριμένα, η αρετή που χρειαζόμαστε πάνω απ' όλα είναι η αρετή που ο Αριστοτέλης ονόμασε πρακτική σοφία. Η πρακτική σοφία είναι η ηθική θέληση να κάνουμε το σωστό και η ηθική ικανότητα να βρίσκουμε ποιο είναι το σωστό. Ο Αριστοτέλης ενδιαφερόταν για τον τρόπο που εργάζονταν οι τεχνίτες γύρω του. Ήταν εντυπωσιασμένος με τον τρόπο που σκάρωναν νέες λύσεις για νέα προβλήματα - προβλήματα τα οποία δεν προσδοκούσαν. Ένα παράδειγμα είναι όταν είδε τους λιθοξόους να εργάζονται στο νησί της Λέσβου, και χρειάζονταν να μετρήσουν στρογγυλές κολόνες. Εάν το σκεφτείτε είναι πολύ δύσκολο να μετρήσεις στρογγυλές κολόνες, χρησιμοποιώντας χάρακα. Τι κάνουν λοιπόν; Διαμορφώνουν μια νέα λύση για το πρόβλημα. Δημιούργησαν έναν χάρακα που κάμπτεται, αυτό που στις μέρες μας ονομάζουμε μεζούρα - έναν εύκαμπτο κανόνα, έναν κανόνα ευλύγιστο. Ο Αριστοτέλης είπε, α-χα, εκτίμησαν ότι μερικές φορές για να σχεδιάσεις στρογγυλές κολόνες, χρειάζεται να κάμψεις τον κανόνα. Είπε πως όταν έχουμε να κάνουμε με άλλους ανθρώπους, χρειάζεται συχνά να κάμπτουμε τους κανόνες.

Η ενασχόληση με άλλους ανθρώπους απαιτεί κάποιου είδους ελαστικότητα που κανένα σύνολο κανονισμών δεν μπορεί να καλύψει. Οι σοφοί άνθρωποι ξέρουν πότε και πώς να παρακάμπτουν τους κανονισμούς. Οι σοφοί άνθρωποι ξέρουν πώς να αυτοσχεδιάζουν. Έτσι όπως το συζητάμε εγώ και ο συσσυγραφέας μου ο Κεν, μοιάζουν με μουσικούς της Τζαζ· οι κανόνες είναι σαν τις νότες στο χαρτί, σου χρειάζονται για να ξεκινήσεις, αλλά έπειτα χορεύεις γύρω από τις γραμμένες νότες, ενώ σκαρφίζεσαι τον σωστό συνδυασμό για αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή με αυτή τη συγκεκριμένη ομάδα μουσικών. Έτσι για τον Αριστοτέλη, το είδος της ευελιξίας, του αυτοσχεδιασμού και της εύρεσης της εξαίρεσης του κανόνα που βλέπει κανείς στους επιδέξιους τεχνίτες είναι αυτό ακριβώς που χρειάζεται για να είναι κανείς επιδέξιος ηθικός τεχνίτης. Και κατά την αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους, σχεδόν κάθε φορά, είναι το είδος της ευελιξίας που απαιτείται. Ο σοφός άνθρωπος γνωρίζει πότε να παρακάμπτει τους κανόνες. Ο σοφός άνθρωπος γνωρίζει πότε ν' αυτοσχεδιάσει. Και το κυριότερο, ο σοφός άνθρωπος εφαρμόζει τον αυτοσχεδιασμό και την παράκαμψη των νόμων στην υπηρεσία των ορθών σκοπών. Εάν παρακάμπτετε τους κανόνες και αυτοσχεδιάζετε κυρίως για να εξυπηρετήσετε τον εαυτό σας, το αποτέλεσμα είναι η αδίστακτη εκμετάλλευση των άλλων. Έχει σημασία λοιπόν να εφαρμόζετε τη σοφή αυτή πρακτική στην υπηρεσία των άλλων και όχι για την εξυπηρέτηση του εαυτού σας. Έτσι η επιθυμία να κάνουμε το σωστό είναι εξίσου σημαντική με την ηθική ικανότητα του αυτοσχεδιασμού και της εύρεσης των εξαιρέσεων. Μαζί συνιστούν την πρακτική σοφία, που ο Αριστοτέλης πίστευε πως ήταν η ύψιστη αρετή.

Θα σας δώσω ένα παράδειγμα σοφής πρακτικής στην πράξη. Είναι η περίπτωση του Μάικλ. Ο Μάικλ είναι ένας νέος άνδρας. Είχε μια χαμηλόμισθη απασχόληση. Συντηρούσε τη γυναίκα και το παιδί του, και το παιδί πήγαινε στο κοινοτικό σχολείο. Έπειτα έχασε τη δουλειά του. Πανικοβλήθηκε για το αν θα ήταν σε θέση να συντηρήσει την οικογένειά του. Ένα βράδυ, ήπιε λίγο παραπάνω, και λήστεψε έναν οδηγό ταξί - πήρε 50 δολάρια. Τον λήστεψε με την απειλή όπλου. Ήταν ένα πλαστικό πιστόλι. Συνελήφθη, δικάστηκε και καταδικάστηκε. Ο ποινικός κώδικας της Πενσιλβάνια ορίζει ελάχιστη ποινή για εγκλήματα σαν αυτό δύο χρόνια φυλάκισης, 24 μήνες. Η Λόις Φόρερ, η δικαστίνα που ανέλαβε την υπόθεση, σκέφτηκε ότι αυτό δεν είχε νόημα. Δεν είχε διαπράξει άλλο αδίκημα στο παρελθόν. Ήταν υπεύθυνος σύζυγος και πατέρας. Ήρθε αντιμέτωπος με απελπιστικές περιστάσεις. Θα κατέστρεφε μια οικογένεια, αν επέβαλε το νόμο. Έτσι αυτοσχεδίασε μια ποινή -- 11 μήνες. Και όχι μόνο αυτό, φρόντισε να αποφυλακίζεται κάθε μέρα για να εργαστεί. Περνάς τη νύχτα στη φυλακή και την ημέρα διατηρείς μια θέση εργασίας. Αυτό έκανε. Εξέτισε την ποινή του. Επανόρθωσε και βρήκε νέα δουλειά. Και η οικογένεια ενώθηκε.

Φαινόταν να βρίσκεται στο δρόμο προς μια αξιοπρεπή ζωή - ένα αίσιο τέλος στην ιστορία με τη χρήση σοφού αυτοσχεδιασμού από μια σοφή δικαστίνα. Αποδείχτηκε όμως στη συνέχεια πως ο κατήγορος δεν ήταν ευχαριστημένος που η δικαστίνα Φόρερ αγνόησε τον ποινικό κώδικα και κατά κάποιο τρόπο επινόησε δικό της, γι' αυτό άσκησε έφεση. Ζήτησε την υποχρεωτική ελάχιστη ποινή για ένοπλη ληστεία. Είχε στο κάτω-κάτω ένα πλαστικό πιστόλι. Η υποχρεωτική ελάχιστη ποινή για ένοπλη ληστεία είναι πέντε χρόνια. Κέρδισε την έφεση. Ο Μάικλ καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκισης. Η δικαστίνα Φόρερ έπρεπε να ακολουθήσει το νόμο. Παρεμπιπτόντως, αυτή η έφεση επιβλήθηκε αφού είχε εκτίσει την ποινή του, έτσι ήταν έξω, δούλευε και φρόντιζε την οικογένειά του κι έπρεπε να γυρίσει στη φυλακή. Η δικαστίνα Φόρερ, έκανε αυτό που της ζητήθηκε κι έπειτα εγκατέλειψε την έδρα. Και ο Μάικλ εξαφανίστηκε. Αυτό είναι λοιπόν ένα παράδειγμα πρακτικής σοφίας, αλλά και ανατροπής της σοφίας από νόμους που προορίζονται φυσικά, να κάνουν καλύτερα τα πράγματα.

Αναλογιστείτε τώρα την κα Ντιούι. Είναι δασκάλα σε ένα δημοτικό σχολείο του Τέξας. Μια μέρα βρέθηκε να παρακολουθεί έναν σύμβουλο που προσπαθούσε να βοηθήσει τους δασκάλους να αυξήσουν τη βαθμολογία των παιδιών στα διαγωνίσματα, ώστε το σχολείο να περιέλθει στην ελίτ κατηγορία σε ποσοστό παιδιών που επιτυγχάνουν σε δύσκολα τεστ. Τα σχολεία στο Τέξας ανταγωνίζονται να επιτύχουν τέτοια ορόσημα και υπάρχουν μπόνους και άλλα καλούδια εάν νικήσεις τα άλλα σχολεία. Να λοιπόν η συμβουλή του ειδικού: Πρώτα απ' όλα, μην σπαταλάτε το χρόνο σας με τα παιδιά που θα περάσουν το τεστ έτσι κι αλλιώς. Δεύτερον, μην σπαταλάτε το χρόνο σας με τα παιδιά που δεν μπορούν να περάσουν το τεστ ό,τι και να κάνετε. Τρίτον, μην σπαταλάτε το χρόνο σας με τα παιδιά που μετακόμισαν στην περιοχή πολύ αργά για να ληφθούν υπόψιν οι βαθμοί τους. Εστιάστε όλο το χρόνο και την προσοχή σας στα παιδιά που βρίσκονται στο μεταίχμιο, τις λεγόμενες οριακές περιπτώσεις - εκείνα που η παρέμβασή σας, μπορεί να τα κάνει να φτάσουν λίγο πάνω από τη γραμμή της επιτυχίας. H κα Ντιούι το άκουσε αυτό και κούνησε απελπισμένη το κεφάλι της την ίδια ώρα που οι συνάδερφοί της πανηγύριζαν μεταξύ τους και έγνεφαν επιδοκιμαστικά. Σαν να πήγαιναν να παίξουν ποδόσφαιρο. Η κα Ντιούι, δεν έγινε δασκάλα γι' αυτό.

Εγώ και ο Κεν δεν είμαστε αφελείς, καταλαβαίνουμε ότι χρειάζεται να έχουμε κανόνες. Ότι χρειάζεται να έχουμε κίνητρα. Οι άνθρωποι πρέπει να κερδίζουν τα προς το ζην. Αλλά το πρόβλημα με την εμπιστοσύνη στους κανόνες και τα κίνητρα είναι πως διαφθείρουν την επαγγελματική δραστηριότητα. Την διαφθείρουν με δύο τρόπους. Πρώτον, διαφθείρουν τους ανθρώπους που απασχολούνται με τη δραστηριότητα. Η δικαστίνα Φόρερ, παραιτήθηκε, και η κα Ντιούι αποκαρδιώθηκε παντελώς. Δεύτερον, διαφθείρουν την ίδια τη δραστηριότητα. Διαφθείρεται το ίδιο το επάγγελμα, και οι επαγγελματίες. Όταν εκμεταλλεύεσαι τα κίνητρα για να βάλεις τους ανθρώπους να κάνουν το σωστό, δημιουργούνται άνθρωποι εθισμένοι στα κίνητρα. Δηλαδή δημιουργούνται άτομα που κάνουν πράγματα μόνο εξ' αιτίας των κινήτρων.

Το εντυπωσιακό μ' αυτό είναι πως οι ψυχολόγοι το γνωρίζουν εδώ και 30 χρόνια. Γνωρίζουν τις αρνητικές συνέπειες της προσφοράς κινήτρων παντού εδώ και 30 χρόνια. Ξέρουμε πως αν ανταμείβεις τα παιδιά για να ζωγραφίζουν, παύουν να ενδιαφέρονται για τη ζωγραφική και νοιάζονται μόνο για την ανταμοιβή. Αν τα ανταμείβεις για να διαβάζουν βιβλία, παύουν να ενδιαφέρονται γι' αυτό που υπάρχει στα βιβλία και νοιάζονται μόνο για το πόσο μεγάλα είναι. Αν ανταμείβεις τους δασκάλους για τους βαθμούς των διαγωνισμάτων, παύουν να ενδιαφέρονται για την εκπαίδευση και νοιάζονται μόνο για την προετοιμασία των διαγωνισμάτων. Εάν ήθελες ν' ανταμείψεις τους γιατρούς για να κάνουν περισσότερες επεμβάσεις - πράγμα που ισχύει σήμερα - θα έκαναν περισσότερες. Αν αντίθετα τους ανταμείψεις για να κάνουν λιγότερες επεμβάσεις, θα κάνουν λιγότερες. Αυτό που θέλουμε φυσικά, είναι γιατρούς που κάνουν όσες ακριβώς επεμβάσεις χρειάζεται και κάνουν όσες χρειάζεται για το σωστό λόγο - δηλαδή, για να εξυπηρετήσουν την καλή υγεία των ασθενών τους. Οι ψυχολόγοι το γνωρίζουν αυτό εδώ και δεκαετίες, και έχει έρθει ο καιρός για όσους χαράσσουν πολιτική, ν' αρχίσουν να προσέχουν και ν' ακούνε τους ψυχολόγους λίγο παραπάνω απ' ό,τι τους οικονομολόγους.

Δεν χρειάζεται να είναι έτσι τα πράγματα. Πιστεύουμε, ο Κεν κι εγώ, ότι υπάρχουν πραγματικές πηγές ελπίδας. Αναγνωρίζουμε ένα σύνολο ανθρώπων σε όλες αυτές τις πρακτικές που ονομάζουμε πολυμήχανους παράνομους. Αυτοί είναι οι άνθρωποι οι οποίοι, παρόλο που αναγκάζονται να λειτουργούν σ' ένα σύστημα που απαιτεί τήρηση των κανόνων και δημιουργεί κίνητρα, βρίσκουν τρόπο να παρακάμπτουν τους κανόνες, βρίσκουν τρόπο να τους ανατρέπουν. Υπάρχουν δάσκαλοι που έχουν οδηγίες ν' ακολουθήσουν, και ξέρουν πως αν ακολουθήσουν αυτές τις οδηγίες, τα παιδιά δεν θα μάθουν τίποτα. Αυτό που κάνουν, είναι ν' ακολουθούν τις οδηγίες, αλλά στα γρήγορα κι εξοικονομούν μικρές δόσεις χρόνου κατά τις οποίες διδάσκουν με τρόπο που γνωρίζουν πως είναι αποτελεσματικός. Αυτοί είναι μικροί, συνηθισμένοι, καθημερινοί ήρωες, και είναι ιδιαίτερα αξιοθαύμαστοι, αλλά δεν υπάρχει τρόπος να διατηρήσουν αυτού του είδους τη δραστηριότητα αντιμετωπίζοντας ένα σύστημα που είτε τους εκριζώνει είτε τους συνθλίβει.

Οι πολυμήχανοι παράνομοι είναι καλύτεροι απ' το τίποτα, αλλά είναι δύσκολο να φανταστούμε έναν πολυμήχανο παράνομο ν' αντέχει για απεριόριστο χρονικό διάστημα. Περισσότερο ελπιδοφόροι είναι αυτοί που ονομάζουμε μεταρρυθμιστές. Είναι οι άνθρωποι που δεν κοιτούν ν' αποφύγουν τους κανόνες του συστήματος, αλλά να μεταμορφώσουν το σύστημα, και μιλάμε για αρκετούς. Ένας συγκεκριμένα είναι ο δικαστής Ρόμπερτ Ράσελ. Μια μέρα ήρθε αντιμέτωπος με την υπόθεση του Γκάρι Πέτενγκιλ. Ο Πέτενγκιλ ήταν 23ων ετών παλαίμαχος που είχε σχεδιάσει να κάνει καριέρα στο στρατό, αλλά στη συνέχεια υπέστη σοβαρό τραυματισμό στη ράχη του, στο Ιράκ, κι αυτό τον υποχρέωσε να πάρει απαλλαγή για λόγους υγείας. Ήταν παντρεμένος, περίμενε το τρίτο παιδί του, έπασχε από Μετατραυματική Διαταραχή κι επαναλαμβανόμενους εφιάλτες, όταν άρχισε να χρησιμοποιεί μαριχουάνα για να απαλύνει τα συμπτώματα. Λόγω της ράχης του, μπορούσε να βρει δουλειά μόνο σε ημιαπασχόληση, άρα δεν κέρδιζε αρκετά για να βάζει φαγητό στο τραπέζι και να φροντίζει την οικογένειά του. Άρχισε λοιπόν να πουλάει μαριχουάνα. Συνελήφθη σε έφοδο για ναρκωτικά. Έδιωξαν την οικογένειά του από το διαμέρισμά τους, και το σύστημα πρόνοιας απειλούσε να του πάρει τα παιδιά.

Με την τυπική ποινική διαδικασία, η μόνη επιλογή που θα είχε ο δικαστής Ράσελ, θα ήταν να καταδικάσει τον Πέτενγκιλ σε μακροχρόνια φυλάκιση ως διακινητή ναρκωτικών. Αλλά ο δικαστής Ράσελ είχε εναλλακτική. Κι αυτό, επειδή βρισκόταν σε ειδικό δικαστήριο. Σ' ένα δικαστήριο που ονομάζεται Δικαστήριο των Βετεράνων. Το Δικαστήριο των Βετεράνων - το πρώτο στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο δικαστής Ράσελ, το δημιούργησε αποκλειστικά για βετεράνους που είχαν παραβιάσει τον νόμο. Το δημιούργησε ακριβώς επειδή οι υποχρεωτικοί ποινικοί νόμοι αφαιρούν την προσωπική κρίση, από τη δικαστική απόφαση. Κανείς δεν ήθελε οι μη βίαιοι παραβάτες - και ειδικά οι μη βίαιοι παραβάτες που ήταν βετεράνοι - να ρίχνονται στη φυλακή. Ήθελαν να κάνουν κάτι γι' αυτό που όλοι γνωρίζουμε, το φαινόμενο της ανατροφοδότησης του συστήματος ποινικού δικαίου. Αυτό που έκανε το Δικαστήριο των Βετεράνων, ήταν να αντιμετωπίσει κάθε εγκληματία σαν μεμονωμένο άτομο. Προσπάθησε να μπει στα προβλήματά τους, να επινοήσει απαντήσεις στα εγκλήματά τους που τους βοήθησαν να αποκατασταθούν, και δεν τους ξέχασε μετά την ετυμηγορία. Έμεινε μαζί τους, να τους παρακολουθεί, φροντίζοντας να μείνουν πιστοί σε όποιο σχέδιο είχαν αναπτύξει από κοινού για να ξεπεράσουν το σκόπελο.

Υπάρχουν σήμερα 22 πόλεις που έχουν Δικαστήρια Βετεράνων, σαν αυτό. Γιατί εξαπλώθηκε αυτή η ιδέα; Ένας λόγος είναι πως ο δικαστής Ράσελ έχει δει πλέον 108 Βετεράνους στο Δικαστήριό του ως το Φεβρουάριο ετούτης της χρονιάς, και από τους 108, μαντέψτε πόσοι παρασύρθηκαν από από την "περιστρεφόμενη πόρτα" της δικαιοσύνης, πίσω στη φυλακή. Ούτε ένας. Κανένας. Καθένας θα γοητευόταν από ένα σύστημα ποινικού δικαίου που έχει τέτοιο ρεκόρ. Να λοιπόν ένας μεταρρυθμιστής, και φαίνεται να είναι κολλητικό.

Υπάρχει ένας τραπεζίτης που δημιούργησε μια κερδοσκοπική κοινοτική τράπεζα που ενθαρρύνει τους τραπεζίτες - ξέρω πως είναι απίστευτο - ενθαρρύνει όσους εργάζονται εκεί να κάνουν το σωστό βοηθώντας τους χαμηλόμισθους πελάτες τους. Η τράπεζα βοήθησε να χρηματοδοτηθεί η ανοικοδόμηση αυτού που κάποτε ήταν μια ετοιμοθάνατη κοινότητα. Παρόλο που τυπικά οι δανειολήπτες τους ήταν υψηλού κινδύνου, η αρχική τιμή ήταν εξαιρετικά χαμηλή. Η τράπεζα είχε κέρδος. Οι τραπεζίτες παρέμειναν με τους αρχικούς δανειολήπτες. Δεν δάνεισαν και έπειτα πούλησαν τα δάνεια. Εξυπηρέτησαν τα δάνεια. Φρόντισαν ώστε οι δανειολήπτες τους να είναι εντάξει με τις πληρωμές. Το τραπεζικό σύστημα δεν ήταν πάντα όπως διαβάζουμε σήμερα στις εφημερίδες. Ακόμη και η Γκόλντμαν Σακς κάποτε εξυπηρετούσε τους πελάτες, πριν μετατραπεί σε ένα ίδρυμα που εξυπηρετεί μόνο τον εαυτό του. Το τραπεζικό σύστημα δεν ήταν πάντα έτσι, και δεν υπάρχει λόγος να είναι έτσι.

Υπάρχουν τέτοια παραδείγματα στην ιατρική - ιατροί στο Χάρβαρντ που προσπαθούν να μεταμορφώσουν την ιατρική εκπαίδευση, ώστε να μην δείχνει σημάδια ηθικής διάβρωσης και απώλεια ενσυναίσθησης, η οποία χαρακτηρίζει τους περισσότερους φοιτητές ιατρικής κατά τη διάρκεια της ιατρικής τους εκπαίδευσης. Το κάνουν, δίνοντας σε τριτοετείς φοιτητές ιατρικής ασθενείς τους οποίους παρακολουθούν για έναν ολόκληρο χρόνο. Έτσι οι ασθενείς παύουν να είναι ένα σύστημα οργάνων, και ασθενειών· είναι άνθρωποι, άνθρωποι με ζωές. Για να είσαι αποτελεσματικός γιατρός, θα πρέπει να θεραπεύεις ανθρώπους με ζωές, όχι απλά ασθένειες. Εκτός αυτού, που φυσικά έχει πάρα πολλές διακυμάνσεις, η καθοδήγηση ενός φοιτητή από τον άλλο, και όλων των φοιτητών από τους γιατρούς, θα έχει ως αποτέλεσμα μια γενιά ιατρών -ελπίζουμε, που έχουν χρόνο για τους ανθρώπους που θεραπεύουν. Θα δούμε.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα σαν αυτά για τα οποία μιλάμε. Καθένα απ' αυτά δείχνει ότι είναι πιθανό ο χαρακτήρας να χτιστεί και να γαλουχηθεί κι ένα επάγγελμα να διατηρηθεί αληθινό προς τον σκοπό του - αυτό που ο Αριστοτέλης θα ονόμαζε: σωστή τελείωση του σκοπού. Ο Κεν κι εγώ πιστεύουμε ότι αυτό θέλουν στην πραγματικότητα οι επαγγελματίες. Οι άνθρωποι θέλουν να έχουν τη δυνατότητα να είναι ενάρετοι. Θέλουν να τους επιτρέπεται να κάνουν το σωστό. Δεν θέλουν να αισθάνονται σαν να πρέπει να πλυθούν για να βγάλουν κάθε μέρα από πάνω τους την ηθική λέρα όταν γυρίζουν σπίτι από τη δουλειά.

Ο Αριστοτέλης πίστευε πως η πρακτική σοφία ήταν το κλειδί της ευτυχίας και είχε δίκιο. Γίνεται πολύ έρευνα τώρα στην ψυχολογία για αυτά που μας κάνουν ευτυχισμένους, και τα δύο πράγματα που ξεχωρίζουν σε όλες τις έρευνες - ξέρω πως θα σας σοκάρει αυτό - τα δύο πράγματα που μετράνε περισσότερο στην ευτυχία είναι η αγάπη και η εργασία. Αγάπη: Το να διαχειρίζεσαι με επιτυχία τις σχέσεις με τους ανθρώπους που είναι κοντά σου και με τις κοινότητες των οποίων είσαι μέλος. Εργασία: Η ενασχόληση με δραστηριότητες που έχουν νόημα και προσφέρουν ικανοποίηση. Εάν τα έχεις αυτά, καλές και στενές σχέσεις με άλλους ανθρώπους, εργασία που έχει νόημα και σε ολοκληρώνει, δεν χρειάζεσαι σχεδόν τίποτ' άλλο.

Για να αγαπάς καλά και να εργάζεσαι καλά, χρειάζεσαι σοφία. Οι κανόνες και τα κίνητρα δεν σου λένε πώς να είσαι καλός φίλος, καλός γονιός, πώς να είσαι καλός σύζυγος, ή πώς να είσαι καλός γιατρός και δικηγόρος ή δάσκαλος. Οι κανόνες και τα κίνητρα δεν αντικαθιστούν τη σοφία. Πράγματι ισχυριζόμαστε πως δεν υπάρχει υποκατάστατο για τη σοφία. Η πρακτική σοφία δεν απαιτεί ηρωικές πράξεις ή αυτοθυσία από τη μεριά των επαγγελματιών. Δίνοντάς μας τη θέληση και την ικανότητα να κάνουμε το σωστό - να κάνουμε καλό σε άλλους - η πρακτική σοφία μας δίνει επίσης τη θέληση και την ικανότητα να κάνουμε καλό στους εαυτούς μας.

Ευχαριστώ.

(Χειροκρότημα)