Απάρνα Ράο: Τέχνη υψηλής τεχνολογίας (με μια αίσθηση χιούμορ)

Γεια σας. Σήμερα, θα σας μεταφέρω με μια γρήγορη ματιά οχτώ περίπου έργα μου, που δημιουργήθηκαν σε συνεργασία με το Δανό καλλιτέχνη Σόρεν Πορς. Αυτοαποκαλούμαστε Πορς & Ράο και ζούμε και δουλεύουμε στην Ινδία.

Θα ήθελα να ξεκινήσω με το πρώτο μου από όλα τα αντικείμενα, το οποίο λέγεται "Το τηλέφωνο του Θείου". Το εμπνεύστηκα από την περίεργη συνήθεια του θείου μου να μου ζητά συνεχώς να κάνω πράγματα για αυτόν, σχεδόν σαν να ήμουν φυσική προέκταση του σώματός του -- να ανάψω τα φώτα ή να του φέρω ένα ποτήρι νερό, ένα πακέτο τσιγάρα. Και όσο μεγάλωνα, αυτό χειροτέρευε και άρχισα να το θεωρώ ένα είδος ελέγχου. Φυσικά, δεν μπορούσα να πω τίποτε επειδή ο θείος είναι σεβάσμιο πρόσωπο στην ινδική οικογένεια. Και η κατάσταση που με ενοχλούσε και με σάστιζε πιο πολύ ήταν ο τρόπος που χρησιμοποιούσε τη συσκευή του τηλεφώνου. Κρατούσε το ακουστικό και περίμενε από μένα να του καλέσω τον αριθμό. Και για αυτόν το λόγο ως απάντηση και δώρο στο θείο μου, του έφτιαξα το "Τηλέφωνο του Θείου". Είναι τόσο μακρύ που χρειάζονται δύο άνθρωποι για να το χρησιμοποιήσουν. Είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο ο θείος μου χρησιμοποιεί ένα τηλέφωνο που έχει σχεδιαστεί για έναν χρήστη.

Το πρόβλημα όμως είναι ότι, όταν έφυγα από το σπίτι και πήγα στο κολλέγιο, άρχισα να νοσταλγώ τις προσταγές του. Έτσι του έφτιαξα μια χρυσή γραφομηχανή μέσω της οποίας μπορούσε να μεταφέρει τις εντολές του σε ανιψιούς και ανιψιές σε όλον τον κόσμο με μορφή μέιλ. Αυτό που έπρεπε να κάνει ήταν να πάρει ένα κομμάτι χαρτί, να το τυλίξει στον κύλινδρο, να γράψει το μέιλ ή την εντολή του και να βγάλει το χαρτί. Η συσκευή έστελνε αυτόματα στον παραλήπτη το γράμμα σε μορφή μέιλ. Εδώ λοιπόν μπορείτε να δείτε πως έχουμε ενσωματώσει πολλά ηλεκτρονικά τα οποία καταλαβαίνουν όλες τις μηχανικές ενέργειες και τις μετατρέπουν σε ψηφιακές. Έτσι ο θείος μου ασχολείται μόνο με τη μηχανική διεπαφή. Και φυσικά, το αντικείμενο έπρεπε να είναι πολύ μεγαλοπρεπές και να έχει μια αίσθηση τυπολατρίας, με τον τρόπο φυσικά που αρέσει στο θείο μου.

Το επόμενο έργο είναι μια εγκατάσταση με ευαισθησία στον ήχο που με πολλή αγάπη αποκαλούμε "Οι Νάνοι". Και θέλαμε να δουλέψουμε με την αίσθηση ότι υπάρχει τριγύρω μας πληθώρα από ντροπαλά, ευαίσθητα και γλυκά πλάσματα. Ο τρόπος με τον οποίο δουλεύει είναι ότι, έχουμε αυτά τα κάδρα, τα οποία είναι πάνω στον τοίχο και πίσω τους, έχουμε αυτά τα μικρά πλάσματα τα οποία κρύβονται. Όσο επικρατεί ησυχία, αυτά εμφανίζονται. Και όσο έχει περισσότερη ησυχία, τεντώνουν το λαιμό τους προς τα έξω. Με τον παραμικρό θόρυβο, ξανακρύβονται.

Βάλαμε τα κάδρα στους τρεις τοίχους μιας αίθουσας. Και κρύψαμε παραπάνω από 500 τέτοιους νάνους πίσω τους. Έτσι λοιπόν δουλεύει. Αυτό είναι ένα πιλοτικό βίντεο. Έτσι λοιπόν, όταν έχει ησυχία, βγαίνουν σιγά σιγά προς τα έξω πίσω από τα κάδρα. Και ακούν σαν τους ανθρώπους ή σαν πραγματικά πλάσματα. Έτσι μετά από λίγο παθαίνουν ανοσία σε ήχους που τους τρομάζουν. Και δεν αντιδρούν σε ήχους που ακούγονται στο παρασκήνιο. Θα ακούσετε ένα τρένο σε λίγο στο οποίο δεν αντιδρούν. (Θόρυβος) Αντιδρούν όμως σε ήχους του προσκηνίου. Θα το ακούσετε σε ένα δευτερόλεπτο. (Σφύριγμα) Για αυτό δουλέψαμε πολύ σκληρά να το κάνουμε όσο πιο αληθοφανές γίνεται. Έτσι κάθε νάνος έχει τη δική του συμπεριφορά, ψυχοσύνθεση, διαβαθμίσεις συναισθηματικές, προσωπικότητα και άλλα πολλά. Αυτό είναι ένα πολύ παλιό πιλοτικό μοντέλο. Φυσικά, μετά εξελίχτηκε πολύ περισσότερο. Και το φτιάξαμε έτσι ώστε να αντιδρά στους ανθρώπους αλλά βρήκαμε ότι οι άνθρωποι παιδιαρίζουν με αυτό.

Αυτή η βιντεο-εγκατάσταση ονομάζεται "Το Εξαφανισμένο Άτομο". Μας κίνησε την περιέργεια το παιχνίδι με την αίσθηση της εξαφάνισης. Πώς θα μπορούσε να βιώσει κανείς την αίσθηση του να είσαι αόρατος; Έτσι συνεργαστήκαμε με μια εταιρεία η οποία ειδικεύεται στην παρακολούθηση μέσω κάμερας και της ζητήσαμε να αναπτύξει ένα λογισμικό μαζί μας, χρησιμοποιώντας μια κάμερα η οποία θα βλέπει τον κόσμο σε ένα δωμάτιο, θα τον εντοπίζει και θα αντικαθιστά ένα άτομο με το φόντο, κάνοντάς το αόρατο.

Θα σας δείξω ένα από τα πρώτα βίντεο. Στη δεξιά πλευρά μπορείτε να δείτε το συνάδελφό μου Σόρεν, ο οποίος είναι στην πραγματικότητα στο χώρο. Και στην αριστερή πλευρά, βλέπετε το επεξεργασμένο βίντεο όπου η κάμερα τον έχει κάνει αόρατο. Ο Σόρεν μπαίνει στο δωμάτιο. Ουπς! Γίνεται αόρατος. Και μπορείτε να δείτε ότι η κάμερα τον εντοπίζει και τον σβήνει. Είναι ένα πολύ πρώιμο βίντεο, στο οποίο δεν έχουμε ασχοληθεί ακόμα με την επικάλυψη και διάφορα άλλα τα οποία διορθώθηκαν λίγο αργότερα. Μέσα σε ένα δωμάτιο λοιπόν, τοποθετήσαμε μια κάμερα να παρακολουθεί το χώρο και μια οθόνη σε κάθε τοίχο. Και καθώς ο κόσμος έμπαινε μέσα στο δωμάτιο, μπορούσε να δει τον εαυτό του στην οθόνη, με μία μοναδική εξαίρεση: ένα άτομο ήταν αόρατο συνεχώς οπουδήποτε και αν κινούνταν μέσα στο δωμάτιο.

Αυτό το έργο λέγεται "Η Σκιά του Ήλιου". Και έμοιαζε με ένα κομμάτι χαρτί, σαν ένα απόκομμα παιδικής ζωγραφιάς μιας μουτζούρας ή ενός ήλιου. Από μπροστά, το αντικείμενο φαινόταν πολύ στιβαρό και γερό, ενώ από το πλάι, φαινόταν πολύ ισχνό. Έτσι οι άνθρωποι που έμπαιναν μέσα στο δωμάτιο σχεδόν το αγνοούσαν, σκέφτονταν ότι ήταν κάποιο σκουπίδι. Αλλά μόλις το προσπερνούσαν, αυτό άρχιζε να σκαρφαλώνει στον τοίχο με σπασμωδικές κινήσεις. Και κουραζόταν και κατέρρεε κάθε φορά.

(Γέλια)

Αυτό λοιπόν το έργο είναι μια καρικατούρα ενός αναποδογυρισμένου ανθρώπου. Το κεφάλι του είναι πολύ βαρύ, γεμάτο από βαριές σκέψεις, οι οποίες χύθηκαν στο καπέλο του και το σώμα του κρέμεται απ' έξω σαν φυτό. Αυτό που κάνει λοιπόν είναι να κινείται τριγύρω σαν μεθυσμένος που στηρίζεται στο κεφάλι του με πολύ απρόσμενο και εξαιρετικά αργό τρόπο κίνησης. Η κίνηση περιορίζεται από έναν κύκλο. Επειδή αν ο κύκλος δεν υπήρχε και το δάπεδο ήταν πολύ ομαλό, θα άρχιζε να περιφέρεται τριγύρω στο χώρο. Και δεν υπάρχουν καλώδια. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα -- όταν μπαίνει κόσμος στο δωμάτιο, ενεργοποιείται το αντικείμενο. Και πολύ αργά, μέσα σε μερικά λεπτά, σηκώνεται με δυσκολία και στη συνέχεια κερδίζει ορμή και μοιάζει έτοιμο να πέσει. Αυτή είναι μια σημαντική στιγμή επειδή θέλαμε να δημιουργήσει στο θεατή την τάση να πάει να βοηθήσει, να σώσει το αντικείμενο από την πτώση. Αλλά στην πραγματικότητα δεν το χρειάζεται επειδή καταφέρνει να σηκωθεί ξανά μόνο του.

Αυτή ήταν μια πραγματική τεχνολογική πρόκληση για εμάς και δουλέψαμε πολύ σκληρά, όπως και σε όλες μας τις δουλειές, επί χρόνια για να πετύχουμε τη μηχανική και την ισορροπία και τη δυναμική. Και ήταν πολύ σημαντικό για εμάς να πετύχουμε την ακριβή στιγμή την οποία θα έπεφτε επειδή αν το φτιάχναμε με έναν τρόπο που θα μπορούσε να ανατραπεί, τότε μπορεί και να καταστρεφόταν και αν δεν έπεφτε αρκετά, δεν θα δημιουργούσε αυτό το μοιραίο ή την αίσθηση ότι θέλεις να πας να το βοηθήσεις. Θα σας δείξω ένα πολύ σύντομο βίντεο από ένα δοκιμαστικό σενάριο - γίνεται πολύ πιο γρήγορα. Εδώ είναι ο συνεργάτης μου. Το άφησε να πέσει. Τώρα αρχίζει να αγχώνεται και θα πάει να το πιάσει. Αλλά δεν χρειάζεται επειδή καταφέρνει να σηκωθεί μόνο του.

Σε αυτό το έργο μας κίνησε πολύ την περιέργεια το γεγονός ότι δουλεύαμε με την αισθητική της γούνας ενσωματωμένης με χιλιάδες μικροσκοπικά και διαφορετικά μεγέθη οπτικών ινών, που σπινθήριζαν όπως ο νυχτερινός ουρανός. Και σε αντιστοιχία με την κλίμακα του νυχτερινού ουρανού. Την τυλίξαμε γύρω από μια ογκώδη μάζα, που έμοιαζε με παιδικό αρκουδάκι, το οποίο κρεμόταν από την οροφή. Η ιδέα ήταν να δηλώσουμε μια αντίθεση ανάμεσα σε κάτι πολύ ψυχρό και απόμακρο και αφηρημένο όπως το διάστημα και κάτι πολύ οικείο όπως ένα αρκουδάκι, που είναι πολύ παρήγορο και ζεστό. Η ιδέα ήταν κάποια στιγμή να πάψεις να βλέπεις το αρκουδάκι αλλά να το αντιλαμβάνεσαι σχεδόν σαν μια τρύπα στο διάστημα όπως αν θα κοιτούσες έναν νυχτερινό ουρανό με αστέρια.

Αυτή είναι η τελευταία μας δουλειά που είναι σε εξέλιξη, η οποία λέγεται "Γέμισμα Χώρου". Λοιπόν φανταστείτε έναν μικρό κύβο που είναι περίπου τόσο μεγάλος να στέκεται μπροστά σας στη μέση ενός δωματίου και καθώς τον πλησιάζετε, να προσπαθεί να σας τρομάξει αλλάζοντας σε κύβο που έχει διπλάσιο ύψος και τετραπλάσιο όγκο. Έτσι το αντικείμενο διογκώνεται και συστέλλεται διαρκώς για να δημιουργήσει μια δυναμική με τον κόσμο που κινείται γύρω του -- περίπου με έναν τρόπο σαν να προσπαθεί να κρύψει ένα μυστικό μέσα στις ραφές του ή κάτι τέτοιο.

Δουλεύουμε πολύ με την τεχνολογία αλλά δεν αγαπάμε στην πραγματικότητα την τεχνολογία επειδή μας δίνει πολύ πόνο στο έργο μας όλα αυτά τα χρόνια. Αλλά τη χρησιμοποιούμε γιατί έχει ενδιαφέρον για εμάς ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να μας βοηθήσει να εκφράσουμε τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές σε αυτά τα πλάσματα που δημιουργούμε. Και άπαξ ένα πλάσμα πεταχτεί στο μυαλό μας, ξεκινά η διαδικασία της δημιουργίας, της ανακάλυψης του τρόπου με τον οποίο αυτό το πλάσμα θέλει να υπάρξει και της μορφής που θέλει να πάρει και του τρόπου που θέλει να κινηθεί.

Ευχαριστώ.

(Χειροκρότημα)