Άλαν Τζόουνς: Ένας χάρτης του εγκεφάλου

Οι άνθρωποι είναι γοητευμένοι εδώ και χρόνια με τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Δημιουργήσαμε διαγράμματα, τον περιγράψαμε, τον ζωγραφίσαμε, τον χαρτογραφήσαμε. Όπως ακριβώς οι φυσικοί χάρτες του κόσμου μας οι οποίοι έχουν επηρεαστεί από την τεχνολογία - σκεφτείτε τους χάρτες της Google σκεφτείτε το GPS - το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την χαρτογράφηση του εγκεφάλου μέσω του μετασχηματισμού.

Ας ρίξουμε μία ματιά στον εγκέφαλο. Οι περισσότεροι άνθρωποι, μόλις βλέπουν έναν 'φρέσκο' εγκέφαλο, λένε, «Δεν μοιάζει με αυτό που βλέπεις συνήθως όταν κάποιος σου δείχνει έναν εγκέφαλο». Συνήθως, αυτό που βλέπετε είναι ένας γκρίζος στατικός εγκέφαλος. Αυτό το εξωτερικό στρώμα, είναι το αγγειακό σύστημα, το οποίο είναι απίστευτο γύρω από έναν ανθρώπινο εγκέφαλο. Αυτά είναι τα αιμοφόρα αγγεία. Είκοσι τοις εκατό από το οξυγόνο που προέρχεται από τους πνεύμονές σας, και είκοσι τοις εκατό του αίματος που αντλείται από την καρδιά σας, εξυπηρετούν μόνο αυτό το όργανο. Είναι σαν να κρατάς δύο γροθιές μαζί, είναι ελάχιστα μεγαλύτερο από δύο γροθιές.

Οι επιστήμονες, περίπου στα τέλη του 20ου αιώνα, ανακάλυψαν πως μπορούσαν να παρακολουθήσουν τη ροή του αίματος χαρτογραφώντας μη-παρεμβατικά πού υπήρχε δραστηριότητα στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Για παράδειγμα, μπορούν να δουν στο πίσω μέρος του εγκεφάλου, το οποίο βρίσκεται κάπου εδώ. Υπάρχει η παρεγκεφαλίδα, η οποία σας κρατά όρθιους αυτή τη στιγμή. Κρατάει κι εμένα όρθιο. Συμμετέχει στην συντονισμένη κίνηση. Σε αυτή την πλευρά εδώ, βρίσκεται ο κροταφικός φλοιός. Εδώ είναι η περιοχή όπου γίνεται η πρώιμη ακουστική διαδικασία - έτσι, ακούτε τα λόγια μου, και τα στέλνετε επάνω, σε υψηλότερα κέντρα γλωσσικής επεξεργασίας. Στην πρόσθια πλευρά του εγκεφάλου είναι το τμήμα όπου συμβαίνουν όλες οι περίπλοκες σκέψεις, η λήψη αποφάσεων - είναι αυτό που ωριμάζει τελευταίο, αργά κατά την ενηλικίωση. Εδώ συμβαίνουν όλες οι διεργασίες λήψης αποφάσεων. Είναι το τμήμα από το οποίο αποφασίζετε αυτή τη στιγμή πως μάλλον δεν σκοπεύετε να παραγγείλετε μπριζόλα για το δείπνο.

Έτσι λοιπόν, αν κοιτάξετε βαθύτερα στον εγκέφαλο, ένα από τα πράγματα, αν κοιτάξετε την εγκάρσια τομή, αυτό που θα δείτε είναι κάτι το οποίο δεν έχει και ιδιαίτερη δομή. Στην πραγματικότητα όμως υπάρχει πολλή δομή εδώ. Τα κύτταρα και οι νευρώνες του είναι μαζί ενωμένα. Έτσι, περίπου πριν από εκατό χρόνια, μερικοί επιστήμονες, εφηύραν μια χρωστική που θα έβαφε τα κύτταρα. Και αυτό φαίνεται εδώ, με αυτό το ανοιχτό μπλε. Μπορείτε να δείτε περιοχές όπου φυσιολογικά σώματα κυττάρων έχουν βαφτεί. Και αυτό που βλέπετε είναι πολύ ανομοιόμορφο. Βλέπετε περισσότερη δομή εκεί. Το εξωτερικό μέρος του εγκεφάλου είναι ο νεοφλοιός. Είναι, αν θέλετε, μία μονάδα όπου συμβαίνουν συνεχείς διεργασίες. Μπορείτε όμως επίσης να δείτε τα πράγματα κάτω από εκεί. Και όλες αυτές οι κενές περιοχές είναι οι περιοχές στις οποίες βρίσκονται οι νευρώνες. Έχουν πιθανότατα λιγότερη πυκνότητα κυττάρων. Υπάρχουν λοιπόν, περίπου 86 δισεκατομμύρια νευρώνες στον εγκέφαλό μας. Και όπως μπορείτε να δείτε, είναι ανομοιόμορφα κατανεμημένοι. Το πώς είναι κατανεμημένοι συμβάλλει πραγματικά στην υποκείμενη λειτουργία τους. Φυσικά, όπως προανέφερα, εφόσον μπορούμε τώρα να χαρτογραφούμε τις λειτουργίες του εγκεφάλου, μπορούμε ν' αρχίσουμε να τα συνδέουμε με μεμονωμένα κύτταρα.

Ας ρίξουμε λοιπόν μια βαθύτερη ματιά. Ας δούμε τους νευρώνες. Όπως προανέφερα, υπάρχουν 86 δισεκατομμύρια νευρώνες. Υπάρχουν επίσης κι αυτά τα μικρότερα κύτταρα όπως θα δείτε. Αυτά, είναι τα υποστηρικτικά κύτταρα, τα νευρογλοιακά αστροκύτταρα. Οι νευρώνες είναι αυτοί που λαμβάνουν οποιοδήποτε ερέθισμα. Το αποθηκεύουν και το επεξεργάζονται. Κάθε νευρώνας είναι συνδεδεμένος μέσω των συνάψεων με περίπου άλλους 10.000 νευρώνες στον εγκέφαλό σας. Κάθε νευρώνας είναι σε μεγάλο βαθμό μοναδικός. Ο μοναδικός χαρακτήρας των μεμονωμένων νευρώνων και των νευρώνων που αποτελούν μέρος μίας συλλογής του εγκεφάλου είναι καθοδηγούμενοι από θεμελιώδεις ιδιότητες της υποκείμενης βιοχημείας τους. Αυτές είναι πρωτεΐνες. Οι πρωτεΐνες ελέγχουν λειτουργίες όπως η κίνηση στο κανάλι των ιόντων. Ελέγχουν με ποιον θα συνεργαστούν τα κύτταρα του νευρικού συστήματος. Ελέγχουν βασικά ό,τι έχει να κάνει με το νευρικό σύστημα.

Έτσι λοιπόν, εάν πλησιάσουμε σ' ένα βαθύτερο επίπεδο, όλες αυτές οι πρωτεΐνες είναι κωδικοποιημένες από τα γονιδιώματά μας. Κάθε ένας από εμάς έχει 23 ζεύγη χρωμοσωμάτων. Παίρνουμε ένα από την μαμά κι ένα από τον μπαμπά. Σε αυτά τα χρωμοσώματα είναι περίπου εικοσιπέντε χιλιάδες γονίδια. Είναι κωδικοποιημένα μέσα στο DNA. Η φύση ενός κυττάρου που καθοδηγεί την υποκείμενη βιοχημεία του, από ποια εκ των 25.000 γονιδίων είναι ενεργοποιημένα και σε ποιο επίπεδο ενεργοποιούνται.

Έτσι λοιπόν το σχέδιό μας είναι να ψάξουμε σ' αυτές τις ενδείξεις, για να καταλάβουμε ποιο από τα 25.000 γονίδια ενεργοποιείται. Έτσι λοιπόν, για ν' αναλάβουμε ένα τέτοιο σχέδιο, προφανώς χρειαζόμαστε εγκεφάλους. Στείλαμε τον εργαστηριακό τεχνικό μας έξω. Ψάχναμε για φυσιολογικούς ανθρώπινους εγκεφάλους. Αυτό με το οποίο βασικά ξεκινάμε είναι το γραφείο ενός ιατροδικαστή. Είναι ένα μέρος όπου μεταφέρονται όλοι οι νεκροί. Ψάχνουμε φυσιολογικούς ανθρώπινους εγκεφάλους. Υπάρχουν πολλά κριτήρια με τα οποία επιλέγουμε τους εγκεφάλους. Θέλουμε να σιγουρευτούμε ότι έχουμε φυσιολογικούς εγκεφάλους μεταξύ των ηλικιών από 20 ως 60, που πέθαναν από φυσικά αίτια χωρίς εγκεφαλικό τραυματισμό, χωρίς ιστορικό ψυχιατρικών ασθενειών, χωρίς ναρκωτικά - κάνουμε έναν τοξικολογικό έλεγχο. Είμαστε πολύ προσεκτικοί ποιους εγκεφάλους αναλαμβάνουμε. Επίσης επιλέγουμε εγκεφάλους από τους οποίους μπορούμε να συλλέξουμε ιστό, και μπορούμε να πάρουμε συγκατάθεση για την συλλογή του μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο από την ώρα θανάτου. Διότι αυτό που μετράμε, το RNA - το οποίο είναι οι ενδείξεις των γονιδίων μας - είναι πολύ ασταθές, γι' αυτό πρέπει να κινηθούμε πολύ γρήγορα.

Μία υποσημείωση για τον τρόπο συλλογής εγκεφάλων: Λόγω του τρόπου που επιλέγουμε, και επειδή ζητάμε συγκατάθεση, έχουμε περισσότερους αρσενικούς εγκεφάλους παρά θηλυκούς. Τα αρσενικά έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να πεθάνουν από ατύχημα στο άνθος της ηλικίας τους. Επίσης οι άνδρες έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να δώσει τη συγκατάθεση της η σύζυγος παρά το αντίθετο.

(Γέλια)

Λοιπόν, το πρώτο πράγμα που κάνουμε στο πλαίσιο της συλλογής είναι να συλλέξουμε αυτό που ονομάζεται MR. Αυτό είναι η μαγνητική τομογραφία (MRI). Είναι ένα σταθερό πρότυπο πάνω στο οποίο θα βασίσουμε τα υπόλοιπα δεδομένα. Έτσι συλλέγουμε το MR. Και μπορείτε να το παρομοιάσετε ως την δορυφορική εικόνα του χάρτη μας. Το επόμενο πράγμα που κάνουμε είναι να συλλέξουμε αυτό που ονομάζεται απεικόνιση τανυστή διάχυσης. Αυτό χαρτογραφεί τη μεγάλη καλωδίωση στον εγκέφαλο. Ξανά, μπορείτε να το φανταστείτε αν θέλετε, όπως τη χαρτογράφηση των αυτοκινητοδρόμων. Ο εγκέφαλος έχει απομακρυνθεί από το κρανίο, κι έπειτα τεμαχίζεται σε φέτες του ενός εκατοστού. Αυτές καταψύχονται και αποστέλλονται στο Σιάτλ. Στο Σιάτλ τις παραλαμβάνουμε - αυτό είναι ένα ολόκληρο ανθρώπινο ημισφαίριο - και το βάζουμε σ' έναν ειδικό κόπτη κρέατος. Υπάρχει μία λεπίδα εδώ η οποία θα κόψει διαγώνια ένα τμήμα του ιστού και θα το μεταφέρει σε μια διαφάνεια μικροσκοπίου. Έπειτα θα του βάλουμε μια από αυτές τις χρωστικές και θα το σαρώσουμε. Αυτό που θα πάρουμε, είναι η πρώτη μας χαρτογράφηση.

Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνουν οι ειδικοί και κάνουν βασικές ανατομικές αναθέσεις. Μπορείτε να το εκλάβετε ως τα σύνορα της πολιτείας, αυτά τα όμορφα παχιά περιγράμματα. Από αυτό, μπορούμε, να τεμαχίσουμε τον εγκέφαλο σε περισσότερα κομμάτια τα οποία μπορούμε μετά να τοποθετήσουμε σ' έναν μικρότερο κρυοστάτη. Κι αυτό ακριβώς φαίνεται εδώ -- αυτό είναι κατεψυγμένος ιστός κατά την κοπή του. Έχει πάχος 20 μικρομέτρων, δηλαδή το πάχος μιας τρίχας μωρού. Και θυμηθείτε, είναι κατεψυγμένος. Εδώ μπορείτε να δείτε, την παλιομοδίτικη τεχνολογία της βούρτσας να εφαρμόζεται. Παίρνουμε μια διαφάνεια μικροσκοπίου. Έπειτα, με πολλή προσοχή λιώνουμε πάνω στη διαφάνεια. Αυτή αργότερα θα μεταφερθεί σ' ένα ρομπότ που με τη σειρά του θα εφαρμόσει μια από τις χρωστικές. Οι ανατόμοι μας θα ρίξουν μια βαθύτερη ματιά.

Αυτό είναι που βλέπουν στο μικροσκόπιο. Μπορείτε να δείτε συλλογές και διαμορφώσεις από μεγάλα και μικρά κύτταρα σε συστάδες και διάφορα μέρη. Από εκεί είναι ρουτίνα. Καταλαβαίνουν πού να κάνουν αυτές τις αναθέσεις. Και μπορούν να φτιάξουν αυτό που είναι βασικά ένας άτλαντας αναφοράς. Αυτός είναι ένας ακόμα πιο λεπτομερής χάρτης.

Οι επιστήμονες μας έπειτα τον χρησιμοποιούν για να πάνε πίσω, σε κάποιο άλλο κομμάτι του εγκεφάλου και να κάνουν αυτό που ονομάζεται σάρωση με λέιζερ μικρο-ανατομής. Έτσι ο τεχνικός παίρνει τις οδηγίες. Σκιαγραφούν κατά μήκος της περιοχής εκεί. Και μετά το λέιζερ κόβει. Μπορείτε να δείτε την μπλε κουκκίδα να κόβει και τον ιστό που πέφτει. Μπορείτε να το δείτε στη διαφάνεια του μικροσκοπίου εδώ, αυτό συμβαίνει σε πραγματικό χρόνο. Υπάρχει ένα δοχείο από κάτω που συλλέγει τον ιστό. Παίρνουμε αυτόν τον ιστό, απομονώνουμε το RNA από μέσα του χρησιμοποιώντας βασική τεχνολογία, κι έπειτα βάζουμε μια φθορίζουσα ετικέτα επάνω του. Παίρνουμε το επισημασμένο υλικό και το βάζουμε σε κάτι που ονομάζεται μικρο-συστοιχία.

Μπορεί να μοιάζει σε εσάς με ένα μάτσο κουκκίδες, όμως κάθε μεμονωμένη κουκκίδα είναι ένα μοναδικό κομμάτι του ανθρώπινου γονιδιώματος το οποίο εντοπίσαμε στο μικροσκόπιο. Έχει περίπου εξήντα χιλιάδες στοιχεία επάνω του, γι' αυτό μετράμε επανειλημμένα διάφορα γονίδια από τα εικοσιπέντε χιλιάδες μέσα στο γονιδίωμα. Και όταν παίρνουμε ένα δείγμα και το υβριδίζουμε επάνω του, λαμβάνουμε εάν θέλετε, ένα μοναδικό δαχτυλικό αποτύπωμα, ποσοτικά, από ποια γονίδια ενεργοποιούνται στο δείγμα.

Επαναλαμβάνουμε ξανά και ξανά αυτή τη διαδικασία για κάθε διαθέσιμο εγκέφαλο. Παίρνουμε περίπου χίλια δείγματα από κάθε εγκέφαλο. Η περιοχή που απεικονίζεται εδώ ονομάζεται ιππόκαμπος. Εμπλέκεται στη διαδικασία της εκμάθησης και της μνήμης και συμβάλλει σε περίπου εβδομήντα από αυτά τα χίλια δείγματα. Έτσι κάθε δείγμα μας δίνει περίπου 50.000 σημεία δεδομένων με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, χίλια δείγματα.

Έτσι στο περίπου, έχουμε πενήντα εκατομμύρια σημεία δεδομένων για κάθε διαθέσιμο ανθρώπινο εγκέφαλο. Μέχρι τώρα έχουμε στοιχεία ισοδύναμα με δύο ανθρώπινους εγκεφάλους. Τα βάλαμε όλα μαζί ενοποιημένα, και θα σας δείξω πώς μοιάζει αυτή η σύνθεση. Είναι βασικά μία μεγάλη βάση δεδομένων η οποία είναι διαθέσιμη δωρεάν σε κάθε επιστήμονα ανά τον κόσμο. Δεν χρειάζεται καν να συνδεθούν στην ιστοσελίδα για να χρησιμοποιήσουν αυτό το εργαλείο, να εκτιμήσουν τα δεδομένα και να εξάγουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Έτσι εδώ είναι οι ποικιλίες που συγκεντρώσαμε. Θα αρχίσετε να τ' αναγνωρίζετε απ' αυτά που συλλέξαμε προηγουμένως. Εδώ είναι το MR. Παρέχει το πλαίσιο. Υπάρχει η πλευρά του χειριστή στα δεξιά που σας επιτρέπει να το γυρνάτε, σας επιτρέπει να ζουμάρετε, σας επιτρέπει να επισημαίνετε ξεχωριστές δομές.

Αλλά πιο σημαντικά, χαρτογραφούμε πάνω σε αυτό το ανατομικό πλαίσιο, που είναι ένα κοινό πλαίσιο για τους ανθρώπους για να καταλάβουν πού ενεργοποιούνται τα γονίδια. Έτσι, τα κόκκινα επίπεδα είναι όπου ένα γονίδιο ενεργοποιείται σε μεγάλη κλίμακα. Το πράσινο σηματοδοτεί τις ψυχρές περιοχές όπου δεν είναι ενεργοποιημένο. Και κάθε γονίδιο, μας δίνει ένα δαχτυλικό αποτύπωμα. Θυμηθείτε ότι έχουμε δοκιμάσει όλα τα εικοσιπέντε χιλιάδες γονίδια στο γονιδίωμα και έχουμε όλα αυτά τα δεδομένα διαθέσιμα.

Τι μπορούν λοιπόν να μάθουν οι επιστήμονες από αυτά τα δεδομένα; Μόλις αρχίσαμε να εξετάζουμε αυτά τα δεδομένα. Υπάρχουν κάποια βασικά πράγματα που θα θέλατε να καταλάβετε. Δύο σπουδαία παραδείγματα, είναι τα φάρμακα Prozac και Wellbutrin. Είναι κοινώς συνταγογραφούμενα αντικαταθλιπτικά. Τώρα θυμηθείτε, εμείς αναλύουμε γονίδια. Τα γονίδια στέλνουν τις οδηγίες για να παραχθούν οι πρωτεΐνες. Οι πρωτεΐνες είναι οι στόχοι των φαρμάκων. Έτσι τα φάρμακα δεσμεύονται στις πρωτεΐνες και είτε τις κλείνουν, κτλ. Αν θέλετε να κατανοήσετε τη δράση των φαρμάκων, πρέπει καταλάβετε πώς λειτουργούν με επιθυμητό κι ανεπιθύμητο τρόπο. Όσο για το προφίλ των παρενεργειών κτλ, θέλετε να δείτε πού ενεργοποιούνται αυτά τα γονίδια. Για πρώτη φορά, μπορούμε στην ουσία να το κάνουμε αυτό. Μπορούμε να το κάνουμε σε πολλά άτομα τα οποία έχουμε κιόλας δοκιμάσει.

Τώρα λοιπόν μπορούμε να κοιτάξουμε σε όλη την έκταση του εγκεφάλου. Μπορούμε να δούμε το μοναδικό δαχτυλικό αποτύπωμα. Και παίρνουμε επιβεβαίωση. Επιβεβαιώνουμε πως το γονίδιο είναι όντως ενεργό - από κάτι σαν το Prozac, σε σεροτονινεργικές δομές, που είναι ήδη γνωστό πως επηρεάζονται, όμως εμείς εδώ θέλουμε να το δούμε ολοκληρωμένο. Επίσης θα κοιτάξουμε μέσα σε περιοχές όπου κανένας, ποτέ άλλοτε, δεν έχει κοιτάξει, και βλέπουμε αυτά τα γονίδια ενεργοποιημένα εδώ. Αυτή η παρενέργεια είναι τόσο ενδιαφέρουσα όσο θα μπορούσε να είναι. Ένα ακόμα πράγμα που μπορούμε να κάνουμε μ' αυτό, επειδή είναι μια άσκηση ταιριάσματος μοτίβων, επειδή είναι ένα μοναδικό δαχτυλικό αποτύπωμα, μπορούμε βασικά να σαρώσουμε ολόκληρο το γονιδίωμα και να βρούμε άλλες πρωτεΐνες που φανερώνει ένα παρόμοιο αποτύπωμα. Έτσι, εάν ερευνάτε το φάρμακο, για παράδειγμα, μπορείτε να δείτε μία ολόκληρη λίστα του τί έχει να προσφέρει το γονιδίωμα για να εντοπίσετε καλύτερους στόχους των φαρμάκων και να τους βελτιστοποιήσετε.

Οι περισσότεροι από εσάς είστε ίσως ήδη εξοικειωμένοι με μελέτες που συσχετίζονται με το γονιδίωμα από δημοσιογράφους στις ειδήσεις που λένε: «Οι επιστήμονες πρόσφατα ανακάλυψαν το γονίδιο ή τα γονίδια που επηρεάζουν το Χ.» Τέτοιου είδους μελέτες δημοσιεύονται ευρέως από επιστήμονες και είναι σπουδαίες. Αναλύουν μεγάλους πληθυσμούς. Ερευνούν σε ολόκληρο το γονιδίωμά τους, και προσπαθούν να βρουν ενεργά σημεία δραστηριότητας τα οποία είναι αιτιολογικά συνδεδεμένα με γονίδια. Αλλά ό,τι αποκομίζετε από μία τέτοια άσκηση είναι απλά μία λίστα από γονίδια. Σας φανερώνει το «ποιο» αλλά δεν σας φανερώνει το «πού». Γι' αυτό, είναι πολύ σημαντικό γι' αυτούς τους ερευνητές που έχουμε δημιουργήσει αυτήν την πηγή. Τώρα, μπορούν να έρθουν και ν' αρχίσουν να παίρνουν στοιχεία για οποιαδήποτε δραστηριότητα. Μπορούν ν' αρχίσουν να ψάχνουν για κοινά μονοπάτια - για τρόπους, τους οποίους δεν μπορούσαν να ψάξουν πρωτύτερα.

Έτσι, πιστεύω πως, ιδιαίτερα το κοινό, μπορεί να κατανοήσει την σημασία της ατομικότητας. Και πιστεύω πως όλοι οι άνθρωποι, έχουμε διαφορετικό γενετικό υπόβαθρο, όλοι ζήσαμε ξεχωριστές ζωές. Αλλά το γεγονός είναι ότι τα γονιδιώματά μας, είναι περισσότερο από 99% όμοια. Είμαστε ίδιοι σε γενετικό επίπεδο. Απ' αυτά που βρίσκουμε ακόμα και στο βιοχημικό επίπεδο του εγκεφάλου, είμαστε περίπου όμοιοι. Αυτό λοιπόν φανερώνει ότι δεν είναι 99%, άλλα περίπου 90% η αντιστοιχία σε ένα λογικό κατώφλι, έτσι, καθετί μέσα στο σύννεφο είναι περίπου συσχετιζόμενο. Έπειτα βρίσκουμε κάποιες ακραίες τιμές, κάποια πράγματα δηλαδή που βρίσκονται πάνω από το σύννεφο. Και αυτά τα γονίδια είναι ενδιαφέροντα, αλλά και πολύ λεπτεπίλεπτα. Έτσι, πιστεύω πως ένα σημαντικό μήνυμα για να πάρετε σήμερα μαζί σας είναι ότι ακόμα και αν γιορτάζουμε όλες μας τις διαφορές, είμαστε περίπου ίδιοι ακόμα και στο επίπεδο του εγκεφάλου.

Τώρα, πώς μοιάζουν αυτές οι διαφορές; Αυτό είναι ένα παράδειγμα μίας μελέτης που διεξάγαμε για να παρακολουθήσουμε ποιες είναι αυτές οι διαφορές και είναι αρκετά λεπτεπίλεπτες. Είναι καταστάσεις στις οποίες τα γονίδια ενεργοποιούνται σε ένα ατομικό κυτταρικό τύπο. Αυτά είναι δύο γονίδια που βρήκαμε ως καλά παραδείγματα. Το ένα ονομάζεται RELN και εμπλέκεται σε πρώιμες εξελικτικές διεργασίες. Το DISC1 είναι ένα γονίδιο το οποίο διαγράφεται στην σχιζοφρένεια. Αυτά δεν είναι σχιζοφρενικά άτομα, παρόλο που εμφανίζουν κάποιο πλήθος ποικιλίας. Αυτό που βλέπετε εδώ, στον δότη ένα και στον δότη τέσσερα οι οποίοι είναι οι εξαιρέσεις των άλλων δύο, αυτά τα γονίδια ενεργοποιούνται σε ένα πολύ συγκεκριμένο υποσύνολο κυττάρων. Είναι το σκούρο μωβ ίζημα μέσα στο κύτταρο το οποίο μας λέει ότι ένα κύτταρο είναι ενεργοποιημένο εδώ. Εάν αυτό εξαρτάται από το γενετικό υπόβαθρο και τις εμπειρίες ενός ατόμου, δεν το γνωρίζουμε. Τέτοιου είδους μελέτες απαιτούν πολύ μεγαλύτερους πληθυσμούς.

Έτσι, θας σας αφήσω με μία τελευταία σημείωση σχετικά με τη πολυπλοκότητα του εγκεφάλου και πόσα περισσότερα έχουμε να κάνουμε. Πιστεύω πως αυτές οι πηγές είναι εξαιρετικά χρήσιμες. Δίνουν στους ερευνητές μία υπόδειξη για το πού να κατευθυνθούν. Ερευνήσαμε μόνο μία χούφτα άτομα σε αυτό το στάδιο. Θα ερευνήσουμε σίγουρα πολλά περισσότερα. Θα κλείσω λέγοντας απλά ότι τα εργαλεία είναι εδώ, κι αυτή είναι μία πραγματικά ανεξερεύνητη ήπειρος. Αυτό, είναι ένα καινούριο σύνορο, εάν θέλετε Και για αυτούς που είναι απτόητοι, αλλά ταπεινοί μπροστά στην πολυπλοκότητα του εγκεφάλου, το μέλλον σας περιμένει.

Ευχαριστώ.

(Χειροκρότημα)