Αλμπέρτο Κάιρο: Δεν υπάρχουν απομεινάρια ανθρώπων.

Βρίσκομαι στο Αφγανιστάν για 21 χρόνια. Δουλεύω για τον Ερυθρό Σταυρό και είμαι φυσιοθεραπευτής. Η δουλειά μου είναι να φτιάχνω χέρια και πόδια -- καλά όχι μόνο αυτό. Κάνουμε και άλλα πράγματα. Προσφέρουμε στους ασθενείς, στους Αφγανούς με αναπηρίες, πρώτον φυσική αποκατάσταση, και μετά τρόπους επανένταξης στη κοινωνία. Είναι ένα πολύ λογικό πλάνο, αλλά δεν ήταν πάντα έτσι. Για πολλά χρόνια, απλά τους παρέχαμε τεχνητά άκρα. Πήρε αρκετά χρόνια για το πρόγραμμα να εξελιχτεί στη τωρινή του μορφή.

Σήμερα, θα σας διηγηθώ μια ιστορία, μιας μεγάλης αλλαγής, και την ιστορία των ατόμων που κατέστησαν δυνατή αυτή την αλλαγή. Έφτασα στο Αφγανιστάν το 1990 για να δουλέψω σε ένα νοσοκομείο για θύματα πολέμου. Αργότερα, όχι μόνο για θύματα πολέμου, αλλά για κάθε είδους ασθενή. Επίσης εργαζόμουν στο ορθοπεδικό κέντρο, έτσι το λέγαμε. Αυτό ήταν το μέρος όπου φτιάχναμε τα πόδια. Εκείνο το καιρό βρέθηκα σε μια περίεργη κατάσταση. Δεν ένιωθα αρκετά έτοιμος για εκείνη τη δουλειά. Υπήρχαν πολλά που έπρεπε να μάθω. Υπήρχαν πολλά πρωτόγνωρα πράγματα για μένα. Αλλά ήταν μια καταπληκτική δουλειά. Όμως, μόλις εντατικοποιούνταν οι εχθροπραξίες, η φυσική αποκατάσταση σταματούσε. Υπήρχαν πολλά άλλα πράγματα που έπρεπε να γίνουν. Έτσι το ορθοπεδικό κέντρο έκλεινε επειδή η φυσική αποκατάσταση δεν θεωρείτο προτεραιότητα. Ήταν μια περίεργη αίσθηση. Τέλος πάντων, ξέρετε, κάθε φορά που δίνω αυτή την ομιλία -- δεν είναι η πρώτη φορά -- αλλά είναι συναισθηματικό. Είναι κάτι που προέρχεται απο το παρελθόν. Είναι 21 χρόνια, αλλά οι μνήμες είναι ακόμη εκεί.

Τέλος πάντων, το 1992 οι Μουτζαχεντίν πήραν το Αφγανιστάν. Και το ορθοπεδικό κέντρο έκλεισε. Μου ανατέθηκε να δουλέψω για τους άστεγους, για αυτούς που είχαν εκτοπιστεί εντός της χώρας. Μια μέρα όμως, κάτι συνέβη. Γυρνούσα πίσω απο μια μεγάλη διανομή τροφίμων σε ένα τζαμί όπου δεκάδες ανθρώποι κάθονταν σε απαίσιες συνθήκες. Ήθελα να πάω σπίτι. Οδηγούσα. Ξέρετε, όταν προσπαθείς να ξεχάσεις, δεν θέλεις να βλέπεις πράγματα, απλά θες να πας στο δωμάτιό σου, να κλειδωθείς και να πεις, «Αρκετά.» Έπεσε μια βόμβα όχι μακριά απ' το αμάξι μου -- καλά, αρκετά μακριά, αλλά ακούστηκε πολύ. Και όλοι εξαφανίστηκαν από τους δρόμους. Και τα αυτοκίνητα επίσης. Έσκυψα. Και μόνο μια φιγούρα παρέμεινε στη μέση του δρόμου. Ήταν ένας άντρας σε αναπηρικό καροτσάκι προσπαθώντας απεγνωσμένα να μετακινηθεί.

Δεν είμαι ιδιαίτερα θαρραλέο άτομο, οφείλω να ομολογήσω, αλλά δεν μπορούσα απλά να τον αγνοήσω. Σταμάτησα το αμάξι και πήγα να τον βοηθήσω. Ο άνθρωπος δεν είχε πόδια και είχε μόνο ένα χέρι. Πίσω του ήταν ένα παιδί, ο γιος του, ολοκόκκινος απ' την προσπάθεια να σπρώξει τον πατέρα του. Έτσι τον πήγα σε ένα καταφύγιο. Και τον ρώτησα, «Τι κάνεις έξω στο δρόμο μέσα σε αυτό το χάος;» «Δουλεύω,» μου είπε. Τι δουλεία, αναρωτήθηκα; Μετά έκανα μια ακόμη πιο ηλίθια ερώτηση: «Γιατί δεν έχεις προσθετικά; Γιατί δεν έχεις τα τεχνητά πόδια;» Και μου είπε, «Ο Ερυθρός Σταυρός έκλεισε.» Χωρίς να το σκεφτώ, του είπα «Έλα αύριο. Θα σου προσφέρουμε ένα ζευγάρι πόδια.» Ο άντρας, το όνομα του ήταν Μαχμούτ, και το παιδί, που λεγόταν Ράφι, έφυγαν. Μετά σκέφτηκα, «Θεέ μου. Τί είπα; Το κέντρο είναι κλειστό, δεν υπάρχει προσωπικό. Τα εργαλεία μπορεί να είναι σπασμένα. Ποιος θα του φτιάξει τα πόδια;» Ήλπιζα ότι δεν θα ερχόταν. Αυτοί ήταν οι δρόμοι της Καμπούλ εκείνο το καιρό. Είπα, «Απλά θα του δώσω μερικά λεφτά.»

Έτσι, την επόμενη μέρα, πήγα στο ορθοπεδικό κέντρο. Και μίλησα στον φύλακα της πύλης. Ήμουν έτοιμος να του πω, «Κοίτα, εάν ο τάδε περάσει από εδώ αύριο, σε παρακαλώ πες του ότι έκανα λάθος. Δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι. Δώσε του μερικά λεφτά.» Αλλά ο Μαχμούτ και ο γιος ήταν ήδη εκεί. Και δεν ήταν μόνο αυτοί. Υπήρχαν 15, ίσως 20 άτομα σαν κι αυτόν που περίμεναν. Υπήρχαν και μερικοί από το προσωπικό. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και ο Ναχμουντίν , το δεξί μου χέρι. Ο φύλακας μου είπε, «Έρχονται εδώ κάθε μέρα να δουν εάν θα ανοίξει το κέντρο.» Είπα, «Όχι. Πρέπει να φύγουμε. Δεν μπορούμε να μείνουμε εδώ.» Γίνονταν βομβαρδισμοί --όχι πολύ κοντά -- αλλά μπορούσες να ακούσεις το θόρυβο. «Δεν μπορούμε να μείνουμε εδώ, είναι επικίνδυνα. Δεν είναι προτεραιότητα.» Αλλά ο Ναχμουντίν μου λέει, «Κοίτα, είμαστε ήδη εδώ.» Τουλάχιστον μπορούμε να ξεκινήσουμε τις επιδιορθώσεις των σπασμένων προσθετικών και ίσως να προσπαθήσουμε να κάνουμε κάτι για άτομα όπως τον Μαχμούντ.» Του είπα, «Όχι σε παρακαλώ. Δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό. Είναι πολύ επικίνδυνα. Έχουμε άλλα πράγματα να κάνουμε.» Αλλά επέμεναν. Όταν έχεις 20 άτομα μπροστά σου, να σε κοιτάνε και να είσαι αυτός που πρέπει να αποφασίσει ...

Έτσι αρχίσαμε μερικές επιδιορθώσεις. Επίσης ένας απο τους φυσιοθεραπευτές ανέφερε ότι στον Μαχμούντ μπορούσε να παρασχεθεί ένα πόδι, αλλά όχι αμέσως. Τα πόδια είχαν πρηστεί και τα γόνατα ήταν άκαμπτα, χρειαζόταν μια μεγάλη προετοιμασία. Πιστέψτε με, ήμουν αγχωμένος επειδή έσπαγα τους κανόνες. Έκανα κάτι που υποτίθεται δεν έπρεπε να κάνω. Το απόγευμα, πήγα να μιλήσω με τα αφεντικά στα αρχηγεία, και τους είπα -- ψέματα -- τους είπα, «Κοιτάξτε, θα ανοίγουμε μόνο μια δύο ώρες τη μέρα, μόνο για μερικές επισκευές.» Ίσως μερικοί από αυτούς να είναι εδώ τώρα.

(Γέλια)

Έτσι ξεκινήσαμε. Δούλευα, πήγαινα καθημερινά να δουλεύω για τους άστεγους. Και ο Ναχμουντίν έμενε εκεί, έκανε τα πάντα και έδινε αναφορές για τους ασθενείς. Μου έλεγε, «Έρχονται ασθενείς.» Ξέραμε ότι πολλοί άλλοι ασθενέις δεν μπορούσαν να έρθουν, λόγω της μάχης. Αλλά έρχονταν άτομα. Και ο Μαχμούντ ερχόταν κάθε μέρα. Και σιγά σιγά βδομάδα μετά από βδομάδα τα πόδια του βελτιώνονταν. Φτιάξαμε το καλούπι του προσθετικού, και ξεκίνησε την φυσική αποκατάσταση. Ερχόταν καθημερινά, περνώντας τη γραμμή του πυρός. Μερικές φορές πέρασα την πρώτη γραμμή στο ίδιο μέρος που ο Μαχμούτ και ο γιος του την περνούσαν. Σας λέω, ήταν κάτι τόσο τρομακτικό που είχα μείνει έκπληκτος που μπορούσε να το κάνει κάθε μέρα.

Αλλά τελικά, έφτασε η μεγάλη μέρα. Ο Μαχμούτ θα έπαιρνε εξιτήριο με τα καινούργια του πόδια. Θυμάμαι, ήταν Απρίλης, μια πανέμορφη μέρα. Τον Απρίλη στην Καμπούλ είναι πανέμορφα, παντού τριαντάφυλλα, παντού λουλούδια. Δεν μπορούσαμε να μείνουμε μέσα, με όλους τους αμμόσακους στα παράθυρα. Πολύ σκοτεινά, καταθλιπτικά. Έτσι, βρήκαμε ένα μικρό μέρος στο κήπο. Και ο Μαχμούτ έβαλε το προσθετικό του, οι άλλοι ασθενείς έκαναν το ίδιο, και άρχισαν την εξάσκηση για τελευταία φορά πριν πάρουν εξιτήριο.

Ξαφνικά, άρχισαν μάχες. Δύο ομάδες Μουτζαχεντίν άρχισαν να μάχονται. Ακούγαμε στον αέρα σφαίρες να πετάνε. Πέσαμε όλοι στο έδαφος, προς το καταφύγιο. Ο Μαχμούτ άρπαξε το γιό του, άρπαξα κάποιον άλλο. Όλοι άρπαζαν κάποιον. Και τρέχαμε. Ξέρετε, 50 μέτρα είναι μεγάλη απόσταση εάν είσαι εντελώς εκτεθειμένος, αλλά καταφέραμε να φτάσουμε στο καταφύγιο. Μέσα, όλοι λαχανιασμένοι, Έκατσα μια στιγμή και άκουσα το Ράφι να λέει στο πατέρα του, «Πατέρα, μπορείς να τρέχεις πιο γρήγορα απο μένα.» (Γέλια) Και ο Μαχμούτ, «Φυσικά και μπορώ. Μπορώ να τρέχω, και εσύ μπορείς να πας στο σχολείο. Δεν υπάρχει λόγος να είσαι μαζί μου όλη μέρα να σπρώχνεις τη καρέκλα μου.» Αργότερα, τους πήγαμε σπίτι. Και δεν θα ξεχάσω ποτέ τον Μαχμούτ και το γιο του να περπατούν μαζί και να σπρώχνουν την άδεια καρέκλα. Και τότε κατάλαβα, η φυσική αποκατάσταση είναι προτεραιότητα. Η αξιοπρέπεια δεν μπορεί να περιμένει καλύτερες μέρες.

Από εκείνη τη μέρα, δεν κλείσαμε ούτε μία μέρα. Μερικές φορές διακόπταμε για μερικές ώρες, αλλά δεν κλείσαμε ποτέ ξανά. Συνάντησα τον Μαχμούτ ένα χρόνο αργότερα. Ήταν σε καλή κατάσταση -- λίγο λεπτότερος. Έπρεπε να αλλάξει τα προσθετικά του -- χρειαζόταν ένα καινούργιο ζευγάρι. Τον ρώτησα για το γιο του. Μου είπε, «Είναι σχολείο, Τα πάει αρκετά καλά.» Αλλά κατάλαβα ότι ήθελε να μου πει κάτι. Τον ρώτησα, «Τι συμβαίνει;» Ίδρωνε. Φαινόταν καθαρά ότι ντρεπόταν. Στεκόταν μπροστά μου, το κεφάλι κάτω. Είπε, «μου έμαθες να περπατώ. Ευχαριστώ πάρα πολύ. Τώρα βοήθησέ με να μην είμαι ζητιάνος.» Αυτή ήταν η δουλειά του. «Τα παιδιά μου μεγαλώνουν. Νιώθω ντροπή. Δεν θέλω να τους πειράζουν στο σχολείο τα άλλα παιδιά.» Του είπα, «Εντάξει.» Σκέφτηκα, πόσα λεφτά έχω στην τσέπη μου; Απλά να του δώσω μερικά λεφτά. Ήταν ο πιο εύκολος τρόπος. Διάβασε τη σκέψη μου, και είπε, «Ζητώ δουλειά.» Και πρόσθεσε κάτι που δεν θα ξεχάσω για την υπόλοιπη ζωή μου. Είπε, «Είμαι τα απομεινάρια ενός άντρα, αλλά αν με βοηθήσεις είμαι έτοιμος να κάνω τα πάντα, ακόμη κι αν χρειαστεί να συρθώ στο έδαφος.» Και έκατσε κάτω. Έκατσα μαζί του, είχα ανατριχιάσει παντού.

Χωρίς πόδια, με ένα χέρι, αγράμματος, χωρίς ικανότητες -- τι δουλειά; Ο Ναχμουντίν μου λέει, «Έχουμε μια κενή θέση στο ξυλουργείο.» «Τι;» είπα, «Σταμάτα.» «Ε ναι, πρέπει να αυξήσουμε την παραγωγή ποδιών. Πρέπει να προσλάβουμε κάποιον να κολλάει και να βιδώνει τη σόλα του ποδιού. Πρέπει να αυξήσουμε την παραγωγή.» «Συγνώμη;» Δεν πίστευα στ' αυτιά μου. Μετά είπε, «Ναι, μπορούμε να τροποποιήσουμε τον πάγκο ίσως να βάλουμε και ένα ειδικό σκαμνί, ένα ειδικό αμόνι, ειδική μέγγενη, ίσως και ένα ηλεκτρικό κατσαβίδι.» Είπα, «Κοίτα, είναι τρέλα. Και είναι άσπλαχνο να σκέφτεσαι κάτι τέτοιο. Είναι μια πολύ γρήγορη γραμμή παραγωγής. Είναι σκληρό να του προσφέρεις μια δουλεία ξέροντας ότι θα αποτύχει.» Αλλά με τον Ναχμουντίν, δεν μπορείς να συζητήσεις. Έτσι το μόνο πράγμα που κατάφερα να τον πείσω ήταν ένα είδος συμβιβασμού. Μόνο μία βδομάδα -- μια βδομάδα δοκιμή και ούτε μέρα παραπάνω. Μια βδομάδα αργότερα, ο Μαχμούτ ήταν ο γρηγορότερος στη γραμμή παραγωγής. Είπα στον Ναχμουντίν, «Είναι κόλπο. Δεν το πιστεύω.» Η παραγωγή αυξήθηκε 20 τοις εκατό. «Είναι κόλπο, είναι κόλπο,» είπα. Μετά ζήτησα επαλήθευση. Ήταν αλήθεια.

Το σχόλιο του Ναχμουντίν ήταν πως ο Μαχμούτ είχε κάτι να αποδείξει. Κατάλαβα ότι έκανα λάθος πάλι. Ο Μαχμούτ έμοιαζε ψηλότερος. Θυμάμαι καθόταν πίσω από τον πάγκο χαμογελώντας. Ήταν ένας νέος άνθρωπος, ψηλότερος. Φυσικά, κατάλαβα αυτό που τον έκανε να στέκεται ψηλά -- ναι ήταν τα πόδια, ευχαριστώ πολύ -- αλλά κυρίως ήταν η αξιοπρέπεια. Ανάκτησε την αξιοπρέπειά του χάρη σε αυτή τη δουλειά. Φυσικά, το αντιλήφθηκα. Μετά ξεκινήσαμε μια νέα πολιτική -- μια πολιτική εντελώς διαφορετική. Αποφασίσαμε να προσλάβουμε όσο το δυνατό περισσότερους ανάπηρους να τους εκπαιδεύσουμε σε οποιαδήποτε δουλειά. Έγινε η πολιτική των «θετικών διακρίσεων,» έτσι το λέμε τώρα.

Και ξέρετε κάτι; Είναι καλό για όλους. Όλοι επωφελούνται από αυτό -- οι υπάλληλοι φυσικά, επειδή έχουν μια δουλειά και αξιοπρέπεια. Αλλά και για τους νεοεισαχθέντες. Περίπου 7,000 άτομα κάθε χρόνο έρχονται για πρώτη φορά. Πρέπει να δείτε τα πρόσωπα αυτών των ανθρώπων όταν αντιλαμβάνονται ότι αυτοί που τους βοηθούν είναι σαν τους ίδιους. Τους βλέπεις μερικές φορές, έχουν ένα βλέμμα έκπληξης. Βλέπεις τα πρόσωπά τους. Βλέπεις την έκπληξη να μετατρέπεται σε ελπίδα. Είναι εύκολο για μένα να εκπαιδεύσω κάποιον που έχει περάσει ήδη την δοκιμασία της αναπηρίας. Πουφ, μαθαίνουν πολύ πιο γρήγορα -- το κίνητρο, η εμπάθεια που αναπτύσσουν με τον ασθενή είναι εντελώς διαφορετική, εντελώς. Δεν υπάρχουν απομεινάρια ανθρώπων.

Άνθρωποι σαν τον Μαχμούτ είναι πράκτορες της αλλαγής. Και όταν αρχίσεις να αλλάζεις, δεν μπορείς να σταματήσεις. Ναι, πρόσληψη ατόμων, αλλά επίσης ξεκινήσαμε προγράμματα μικροοικονομίας, εκπαίδευσης Και όταν αρχίσεις, δεν μπορείς να σταματήσεις. Έτσι κάνεις επαγγελματική εκπαίδευση, εκπαίδευση στο σπίτι για όσους δεν μπορούν να πάνε σχολείο. Φυσική θεραπεία μπορεί να γίνει, όχι μόνο στο ορθοπεδικό κέντρο, αλλά επίσης και στα σπίτια τους. Υπάρχει πάντα ένας καλύτερος τρόπος να επιτύχεις πράγματα. Αυτός με το άσπρο παλτό, είναι ο Ναχμουντίν. Ο τρομερός Ναχμουντίν. Έμαθα πολλά από ανθρώπους όπως ο Ναχμουντίν, ο Μαχμούτ, ο Ράφι. Αυτοί είναι οι δάσκαλοί μου.

Έχω μια ευχή, μια μεγάλη ευχή, ότι αυτός ο τρόπος δουλειάς, αυτός ο τρόπος σκέψης, θα εφαρμοστεί και σε άλλες χώρες. Υπάρχουν πολλές χώρες σε πόλεμο όπως το Αφγανιστάν. Είναι δυνατό και δεν είναι δύσκολο. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να ακούμε τα άτομα που υποτίθεται βοηθάμε, να τους συμπεριλάβουμε στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και φυσικά να προσαρμοζόμαστε. Αυτή είναι η ευχή μου.

Μη νομίζετε ότι τελείωσαν οι αλλαγές στο Αφγανιστάν. Καθόλου. Συνεχίζουμε. Πρόσφατα ξεκινήσαμε ένα πρόγραμμα, ένα αθλητικό πρόγραμμα -- καλαθόσφαιρα για άτομα με αναπηρικά καροτσάκια. Μεταφέρουμε τα καροτσάκια παντού. Έχουμε αρκετές ομάδες στο κύριο μέρος του Αφγανιστάν. Στην αρχή, όταν μου είπε η Ανατζουλίνα, «Θα θέλαμε να το κάνουμε,» δίσταζα. Είπα, «Όχι,» όπως φαντάζεστε. Είπα, «Όχι, όχι, όχι, δεν γίνεται.» Ρώτησα τη συνηθισμένη ερώτηση: «Είναι προτεραιότητα; Είναι πραγματικά αναγκαίο;» Πρέπει να με δείτε τώρα. Δεν χάνω ούτε μια εκπαιδευτική περίοδο. Το βράδυ πριν από τον αγώνα είμαι πολύ νευρικός. Και πρέπει να με δείτε στη διάρκεια του αγώνα. Φωνάζω σαν πραγματικός Ιταλός.

(Γέλια)

Τώρα; Ποια θα είναι η επόμενη αλλαγή; Δεν ξέρω ακόμη, αλλά είμαι σίγουρος ο Ναχμουντίν και οι φίλοι του, την έχουν ήδη κατά νου.

Αυτή ήταν η ιστορία μου. Ευχαριστώ πολύ.

(Χειροκρότημα)