Rob Reid: 8 Milyard dollarlıq İpod.

ABŞ-dakı SOPA və Avropadakı ACTA kimi müəllif huquqları haqdakı qanun layihələrinin müzakirələri bir az həddini aşıb. Bir az emosionallıqdan uzaq və rəqəmlərə əsaslanan mühakiməmlə bu müzakirələrdə yeni cığır açmaq fikrimdəyəm. Buna görə də təklif etmək istərdim ki, bu məsələyə yanaşarkən "müəllif hüquqları riyaziyyatı" adlı yeni bir elmi metoddan istifadə edərək yanaşaq.

Məsələn, bu yaxınlarda Kinofilm Assosiasiyası bildirib ki, hər il müəllif hüquqlarının oğurlanmasına görə iqtisadiyyatımız 58 milyard dollar itirir. Bu rəqəm haqda mübahisə etməkdənsə müəllif huquqları riyaziyyatçısı bu rəqəmi təhlil edir və 58 milyard dolları sentə çevirisək bu pulun Okean Bulvarı yolundan Westin-ə ordan da... (Gülüş) Marsa çatacağını aşkar edir...

İndi bu, açıq-aydın bir güclü bəzilərinə görə öldürücü təhlil ola bilər. Ancaq bu mənəvi cəhətdən də önəmli faktdır. Bu pərakəndə satış haqdakı təxmini rəqəm, yaxud hansısa kinonun qanunsuz yayımı deyil, həqiqi iqtisadi itkidir. Bu Amerikanın bütün meyvə və qarğıdalı məhsulunun, həmçinin tütün və taxıl, düyü, süpürgə toxumu məhsulunun (süpürgə toxumu hər nədirsə) itgisi deməkdir.

Müəllif hüquqları riyaziyyatı olmadan isə idtisadiyyata dəyən həqiqi zərəri müəyyən etmək qeyri-mümkün olardı. Napster oyaranandan bəri musiqidən gələn gəlir 8 milyard dollar azalıb. Bu da tam bizə lazım olan statistikadır. Kinoteatr, DVC, və ödənişli film izləmə sahələrində film gəlirləri artmaqda davam edir. Televizor, peyk və kabel sənayesinin gəlirləri də artmaqdadır. Kitab nəşri və radio kimi digər bazarlar da gəlirlərini artırır. Yəni burdakı bu kiçik itki bir az çaşdırıcıdır.

(Gülüş)

(Alqışlar)

Tarixi normalara əsasən bütün informasiya satışı sənayesi ingişaf etdiyinə görə, müəllif hüquqlarının pozulması əlavə gəliri azaltmıyıb. Ancaq müəllif hüquqları riyaziyyatı bizə öyrədir ki, bu qaçınılmaz itki musiqi sənayesinin heç bir tarixi olmayan sahəsində--yəni 90-cı illərdə mövcud olmayan -- telefon zəng səsi sənayesində olub. Mövcud itki mərkli zəng səsi oğurluğundan gələn itkidir. (Gülüş) Biri 30 saniyəlik zəng səsinin oğurluğu ilə ilə ildə 50 milyard dollar itirilibsə, bu zəng səslərinin ümumi uzunluğu indiki dövrdən Neandertal dövrə kimi çatar. (Gülüş) Bu faktdır. (Alqışlar) Excel-dən istifadə etmişəm.

(Gülüş)

Film sahəsində işləyənlər deyir ki, imformasiya oğurluğuna görə hər il 370 min insan işini itirir. Bu bir az çoxdur deyəsən, çünki 98-ci il İşçilər Bürosu statistikasına əsasən film sənayesində çalışanların ümumi sayı 270 min nəfərdir. Digər məlumata görə musiqi sənayesində 45 min nəfər çalışır. Yəni internet və informasiya oğurluğu nəticəsində informasıya sənayesində iş yerlərinin sayı sıfırdan aşağıdır. Bunlar müəllif hüququ riyaziyyatçılarının hər gün ortaya çıxardıqları qeyri-adi faktlardan bir neçəsidir. Bəzi insanlar isə fikirləşir ki, string teoriyası çətindir.

(Gülüş)

Müəllif hüququ riyaziyyatçıları üçün yararlı olan başqa bir rəqəm. Bu hər hansı bir mahnı və ya film qanunsuz izləndikcə media şirkətlərinə dəyən zərərin miqdarıdır. Bu rəqəm, axırıncı dəfə Hollivud və Konqres toplaşıb, müəllif hüquqlarını təkmilləşdirlilməsi qanunu üçün apardıqları riyazi araşdırmaların nəticəsidir. Bəzi insanlar bu rəqəmin çox böyük olduğunu irəli sürür, ancaq media lobbisindən expertlər olan müəllif hüququ riyaziyyatçıları təkcə bu rəqəmə infilyasiya faizlərinin əlavə olunmamasına təəccüblənirlər.

Bu qanun ilk qəbul olunduqda, dünyadakı ən məşhur mp3 player-ə 10 mahnı sığışırdı. Krismas bayramında böyük hədiyyə idi. Balaca quldurun ən çox istəyəcəyi də 1,5 milyon dollarlıq oğurluq mal idi.

(Gülüş)

(Alqışlar)

Bu gün bir iPod Classicin oğurluq mahnılar olsa dəyəri 8 milyard dollar olacaq 40 min mahnı tutumu var. (Alqışlar) Və ya 75 min iş yeri.

(Gülüş)

(Alqışlar)

İndi, müəllif hüquqları riyaziyyatı qəribə gələ bilər, ancaq bu sahə ancaq ekspertlərə uyğun bir sahə olduğuna görədir. Beləcə hələlik bu qədər. Ümid edirəm ki, gələn dəfə yadplanetlilərin musiqi oğurluğu hallarının Amerika iqtisadiyyatına neçəyə başa gəldiyinə dair elmi, eyni zamanda dəqiq faktlara əsaslanan araşdırmamda mənə qoşulacaqsınız.

Çox təşəkkür edirəm.

(Alqışlar)

Təşəkkür edirəm.

(Alqışlar)