Jonathan Drori: Çiçəklərin heyrətamiz hiyləgərlikləri

Siz bilirsinizmi ki, çiçəklənən bitkilərin nə qədər növü var? 250.000 - bunlar hələ ki biz bildiklərimizdir - 250.000 çiçəklənən bitki növü. Ümumiyyətlə, çiçəklər çox mürəkkəb quruluşludur. Onlar üçün çoxalma olduqca çətin bir prosesdir. Həmin proses çoxlu enerji və resurslar tələb edir. Bəs nə üçün bu belədir? Və cavab, həyatda olan bir çox şeylər kimi mayalanmadır. Bu şəkillərə baxanda sizin nə düşündüyünüzü təxmin edə bilərəm. Və mayalanmanın bu qədər vacib olmasının səbəbi - əslində bitkilər çoxalmaq üçün bir sıra yollardan istifadə edə bilər. Şitil əkməklə; öz çiçəklərindən mayalanmaqla; öz çiçəklərini tozlandırmaq vasitəsiylə. Amma onlar öz genlərini yaymaq istəyirlər ki, digər genlərlə birləşsin, və beləliklə də ətraf mühitə uyğunlaşa bilsinlər. Təkamül beləcə baş verir.

Bitkilərin onlardakı informasiyanı ötürməsi tozları vasitəsylə olur. Bəziləriniz bu şəkilləri görmüş ola bilərsiniz. Evlərinizdə elektron mikroskop olmalıdır ki, bunları görə biləsiniz. Və bu tozların çiçəklənən bitkilər qədər çox növü var. Amma bu çiçəklərin tədqiq edilməsi və s. üçün daha faydalıdır. Bizdə allergiya yaradan bir çox çiçək tozları külək vasitəsiylə çoxalan bitkilərdəndir ki, onlar bu cür tozlarını yaymağa çalışırlar. Və bu çox qeyri-məhsuldar prosesdir, buna görə də tozlar hətta bizim burnumuza da dolur. Çünki bitki çox böyük miqdarda toz buraxmalıdır ki, onun mayalanmaya yararlı ən azı bir cinsi hüceyrəsi, hansı ki, çiçəyin tozunun içində yerləşir, digər bitkiyə çatma ehtimalı olsun. Bu da o deməkdir ki, bütün otlar - yəni bütün dənli bitkilər, və bir çox ağaclar külək vasitəsiylə tozlanır. Amma əksər növlər həşəratlardan istifadə edir. Və bu daha ağıllıdır, çünki bu zaman çox miqdarda toz lazım olmur. Həşəratlar və digərləri tozu götürüb, birbaşa lazım olan yerə apara bilər.

Beləliklə, həşərat və bitkilər arasında əlaqəni öyrənmiş olduq. Burada simbiotik bir əlaqə var, istər quşlar, istərsə də arılar olsun onlar gördükləri işə görə nə isə geri alırlar, bu da əsasən nektardır. Bəzən bu əlaqə heyrətamiz bir uyğunlaşmaya gətirib çıxarır - məsələn, kolibrilər uyğunlaşmasına görə seçilir. Bitki nə isə əldə edir, və kolibri tozu yaymağa kömək edir. Bitkilər təkamül edir ki, yolunu itirmiş arılar üçün eniş zolağı yaratsınlar. Əksər bitkilərin üzərində digər həşəratlara oxşayan izlər var. bunlar zanbağın tozluqlarıdır, mükəmməldir həşərat onun üzərinə enəndə, tozluq açılır və onun üzərinə arxadan çox sayda toz buraxır və beləliklə toz digər bitkilərə yayılır. Bu isə səhləbdir, sizə çənəsi varmış kimi baxır. Belə olduğu üçün, həşərat divarlara sürtülərək çıxmağa məcburdur, bu da onun bədənin tozla örtülməsinə gətirib çıxarır.

Ən azından 20,000 səhləb növü var - inanılmaz dərəcədə müxtəlif. Və onlar tozlarını yaymaq üçün bir çox hiyləgərliklər edib həşəratları cəlb etməlidirlər. Bu Darvin səhləbi kimi tanınır, çünki o bu səhləbi tədqiq edib və çox gözəl bir proqnoz vermişdir. Səhləbdən aşağı gedən uzun nektar borusunu yəqin görürsünüz. Həşərat yaxınlaşanda xortumuyla çiçəyin ortasındakı borudan yapışmalı və həmin borunun ortasından xortumunu dibdəki nektara qədər uzatmalıdır. Darvin bu çiçəyə baxaraq demişdir, "Zənnimcə burada təkamül baş vermişdir " Və əlbəttə ki, bu həşəratın təkamülüdür. Və bu özünü sözün əsl mənasında sübut edir. bu da onun şəkli.

Təsəvvür edin ki, əgər nektar o qədər dəyərlidirsə və bitkiyə onu istehsal etmək çətindirsə və həmin bitki bir çox həşəratları cəlb edirsə, onda, insanlar kimi onlar da aldatmağa başlayacaq. Onlar deyə bilər ki, "Məndə bir az nektar var. Sən gəlib onu əldə etmək istəyirsənmi?" Şəklə baxın. Şəkildəki bitki Cənubi Afrikada həşəratların sevdiyi bir növdür. Və onlar uzun xortumlara təkamül edib ki, çiçəyin dibindəki nektarı əldə edə bilsin. Və bu yamsılamadır. Bu bitki birinci bitkini yamsılayır. Bu isə uzun xortumu olan həşəratdır o yamsılanaraq nektar ala bilmədi. Çünki yamsılanmağı ona nektar vermədi. Baxmayaraq ki, həşərat onu yamsılayan bitkidən nektar ala bilmədi, diqqətlə baxsanız həşəratın başında çiçəyin tozlarını görə bilərsiniz Əgər hər hansı bir botanik bunu görüb tədqiqat üçün mavi kağıza yapışdırmasa, həmin tozlar digər bitkilərə ötürüləcək.

(Gülüş)

Bitkilərin hiyləgərliyi davam edir. Üzərində qara ləkələr olan bu çiçək: onlar bizə qara ləkələr kimi görünür, əgər sizə desəm ki, erkək həşərata, bu çox, çox cəlbedici iki dişi kimi görünür. (Gülüş) Və həşərat çiçəyin üzərinə enəndə, tozluğa düşür və üzərindəki tozları digər bitkilərə daşıyır, əgər siz elektron mikroskopdan baxsanız, görərsiniz ki, tozlar həşəratın üzərində üçölçülü və müəyyən naxış üzrədir. Və yəqin ki, bu həşəratın özünə də xoşdur, eyni zamanda yaxşı görünür.

Və bu elektron mikroskopdan olan şəkillər - məsələn burada səhləb həşəratı yamsılayır - gördüyünüz kimi şəklin müxtəlif hissələrinin müxtəliif rəngləri və müxtəlif naxışları var, doğrudan da çox müxtəlif naxışları var əgər həşəratların gözündən baxsaq. Və bu bitki bəzi böcəklərdə gördüyümüz parlaq metal rəngini yamsılamaq üçün təkamül edib. Və elektron mikroskopla baxsaq, bitkinin səthinin indiyə kimi baxdığımız səthlərdən çox fərqli olduğunu görürük. Bəzən bitki tamamilə həşəratı yamsılayır, hətta bizə də. Zənnimcə, bu uçan və ya yırtıcı heyvana da bənzəyir. Bu çox gözəl və valehedicidir.

Bu isə daha ağıllıdır. Onun adı obsidiandır. Mən onu insidium kimi də xatırlayıram bəzən. Bəzi arı növlərinə o, başqa bir aqressiv arı kimi görünür, ona görə də o dərhal enərək başını dəfələrlə bitkinin üzərinə vurur ki, onu qovsun, və beləliklə özünü tozlara qərq edir. O başqa bir hiyləyə də əl atır - həşəratlar üçün qida ehtiyyatı olan digər bir səhləbi yamsılayır. Baxmayaraq ki, özündə heç bir qida ehtiyyatı yoxdur. Beləliklə də, o ikiqat aldadır - əsrarəngiz.

(Gülüş)

Bu isə bir çox ətirlərin tərkib hissəsi olan ilanq-ilanqdır. Bir az əvvəl kimdəsə onun iyini hiss etdim. Və əslində onun çiçəkləri elə də alabəzək olmamalıdır. Onlar üzərinə qonan həşəratlara fantastik iyi olan bir sıra qoxular buraxır. Bunun isə elə də yaxşı iyi yoxdur. Bu gülün doğrudan da çox iyrənc iyi var və o iylənmiş leşə bənzəmək üçün, təkamül etmişdir. Milçəklər bunu sevir. Onlar çiçəyə qonur və onun tozlarını qəbul edirlər. Bu isə helicodicerosdur, o ölü at danaayağı kimi də tanınır Mən bilmirəm ölü at necə iylənir, amma yəqin ki, bu bitki onun kimi iylənir. Bu çox dəhşətdir. Və ət milçəyi onu görəndə özünü saxlaya bilmir. Onlar mütləq çiçəyə qonmalı və hətta onun diibinə kimi getməlidirlər. Onlar çiçəyin leş olduğunu sanıb, yumurtalarını da ora qoyurlar, və hətta anlamırlar ki, orada yumurtalar üçün yem yoxdur və yumurtalar tezliklə öləcəklər, bu arada bitki öz işini görür, o tükcüklər buraxır və həşəratlar uçaraq digər çiçəkləri tozlandırır - əsrarəngiz.

Bu isə danaayağıdır, xallı danaayağı, lords və leydiz və ya kuku-print kimi tanınır ölkəmizdə. Mən bu şəkli keçən həftə Dorsetdə çəkmişəm. Bu bitki ətraf temperaturdan təxmini 15 dərəcəyə qədər çox isinə bilir -- heyranedici. Əgər siz onun dibinə baxsanız, nüvəsi ətrafında sanki bir çəpər qurulub, çiçəkdən gələn istilik müxətlif kimyəvi maddələrlə qarışır və həşəratları - əsasən balaca hünüləri cəlb edir -- və onlar içəri daxil olduqda həmin çəpər tələsinə düşür. Onlar bu gözəl nektarı içir və sonradan bir az yapışqan olurlar. Gecə onlar başlarına tökülən tozlarla örtülür, və sonra yuxarıda gördüyümüz qılcıqlar boşalır və tozlarla örtülü hünülərə çölə çıxmağa imkan verir -- əsrarəngiz bir hal.

İndi isə mənim ən sevimlim. Bu filodendron selloumdur. Braziliyalılar bu bitkini yaxşı tanıyır. Bu çox heyranedicidir. Bu fallosa oxşar bir şey təxmini 30 sm uzunluğundadır. Bu elə bir şey edir ki, onu mən heç bir bitkidə görməmişəm, bu bitki çiçəklənən zaman baş verir -- mərkəzdəki nüvədə iki gün ərzində eyniylə məməlilərdə olduğu kimi maddələr mübadiləsi baş verir. Beləliklə, bitki üçün qida sayılan nişastanın əvəzinə o qəhvəyi piyə oxşar bir şey işlədir və onu elə dərəcədə əridir ki, elə bil, maddələr mübadiləsi, balaca pişikdə olduğu kimi baş verir. Və bu çəkiləri eyni olan kolibriylə müqayisədə iki dəfə çox enerji istehsalıdır, çox əsrarəngizdir. Bu isə çox qeyri-adi bir şey edir. O nəyin ki, temperaturunu iki gün ərzində 115 Farenhayta, 43-44 dərəcə selsiyə qaldırır, həmçinin həmin temperaturu düşməyə qoymur. Ondakı termorequlyasiya mexanizmi temperaturunu sabit saxlamağa qoyur. Bəs sizcə o bunu niyə edir ? Yəqin təəccüblənmərsiniz ki, bəzi böcəklər bu temperaturda sevgiylə məşğul olmağı xoşlayırlar. Və onlar içəri daxil olub, tozlara qərq olurlar. (Gülüş) Bitki tozlarını onların üzərinə atır, və onlar uçub digər bitkiləri tozlandırır. Çox maraqlı bir proses.

Biz düşünürük ki, toz daşıyıcılarının çoxu həşəratlardır, əslində isə tropiklərdə, bir çox quşlar və kəpənəklər bunu edir. Tropik çiçəklərin çoxu qırmızı olur, bu da quşlar və kəpənəklərə görədir baxın biz düşünürük ki, onlar qırmızı rəngi bizim kimi yaxşı görür. Əslində isə spektordan baxın, quşlara və bizə - biz qırmızı, yaşıl və mavini görürük, indi spektordan. Həşəratlar yaşıl, mavi və ultrabənövşəyini görür, və onlar hətta ultrabənövşəyinin bir neçə variantını görür. Deməli burada nə isə uyğun gəlmir. "Gəlin çalışaq bu uyğunsuzluğu müəyyən edək" deyəcəksiniz. Gəlin cəhd edək. Həşərat nə görür? Bu keçən həftə Dorsetdə çəkdiyim qaya qızılgülü - heliantemumdur. Bunlar gördüyünüz kimi kiçik sarı güllərdir, onlar hər tərəfə yayılıb. Onlar bizə normal işıqda belə görünür. Əgər biz qırmızı işığı götürsək onlar belə görünəcək. Əksər arılar qırmızını görmür. Və sonra mən kamerama müəyyən qədər ultrabənövşəyi filterlər qoyub, xüsusi tezliklərdə ultrabənövşəyi işıqla çox uzun müddət onu müşahidə etdim və aldığım nəticə budur. Və bu çox fantastik illüminatordur.

Biz dəqiq bilmirik, arının nə gördüyünü, ümumiyyətlə mənim qırmızı gördüyümü başqası digər bir rəng görə bilər. Biz, həşərat bir yana, heç digər bir insanın beynində nə baş verdiyini bilmirik. Amma ümumi görünüş belə olacaq. Və çiçək arxa fondan seçiləcək. Bu isə digər bir çiçəkdir - müxətlif ultrabənövşəyi tezliklər, müxtəlif filterlərdən tozlandırıcılara uyğun olmaq üçün keçirilib. Və onlar təxmini belə görünəcək. Əgər düşünürsünüzsə ki, bütün sarı çiçəklərin belə xüsusiyyəti var - bu çəkiliş zamanı heç bir çiçək xəsarət almayıb; sadəcə çiçək üçayaqlı dayağa bərkidilib, qoparılmayıb - ultrabənövşəyi işıq altında baxsaq. Və bu da günəş əleyhinə kremin tərkib hissəsi ola bilər, çünki, günəş işığı ultrabənövşəyi işığı özünə çəkir. Bu halda çiçəkdəki kimyəvi maddə faydalı olar.

Və sonuncu, bu primuladır Norveçdən Bjorn Rorslett onu mənə göndərib - fantastik gizli naxışları var. Və mən nəyinsə gizli olmağını sevirəm. Zənnimcə, bu çox poetikdir. Bu şəkillər ultrabənövşəyi filterlərlə çəkilib, bu filterləri əsasən astronomlar Veneranın şəklini çəkmək üçün istifadə edirlər - əslində Veneranın buludlarını çəkmək üçün. Bu filterin əsas funksiyasıdır. Venera, əlbəttə ki, sevgi və məhsuldarlıq ilahəsidir, bu da çiçəklərin hekayəsidir. Çiçəklərin çox qüvvə sərf edərək nəyin ki, tozlandırıcıları özlərinə cəlb edir, həmçinin onlar bizi də böyük çiçək sahələri əkməyə, və onları həm yeni bitəndə, həm də solanda əsasən də bir-birinə qovuşanda yaxınlaşdırmağa sövq edib, və əsasən bu an - genetik maddələrin bir orqanizmdən digərinə ötürülməsi çox heyranedicidir.

Təşəkkürlər.

"(Alqış)"