Bura gəlib çaşdırıcı bir şey izah etməmiz deyildi bizə. Və məndə bunu etməyə çalışacağam. Amma Hər kəsin çox yaxşı bildiyi iki şeylə başlamaq istəyirəm. Əslində ilki, tarixi sənədlərdə bilinən bir şey. Və bu da; Dünyanın, günəş sisteminin içində olduğumuz mühitin, herneyse bənzərsiz bir şəkildə, bizim inkişafımızı - ya da köhnədən düşünülən kimi yaratılışımızı - kainatı bəsləyib mevcudiyetimize və daha da əhəmiyyətlisi gələcəyimizə dəstək olmasıdır.
Bu günlərdə bu görüşə verilən dramatik bir ad var; Uzaygemisi Dünya. Hökm sürən düşüncə də, uzaygemisinin xaricindəki kainat, amansız bir düşməndir. və içərisi də bizim bütün sahib olduğumuz və güvediğimiz tək yer. Və yalnız bir şansımız vardır; əgər uzaygemimizi bərbad etsək gedəcək bir yerimiz qalmaz. İkincisiyse, hər kəsin bildiyi kimi, insanlıq tarixinin böyük hissəsində inanılana zidd olan, insanın, əslində, yaranmanın mərkəzində olmamasıdır. Stephen Hawking'in mükəmməl bir şəkildə ifadə etdiyi kimi, bizlər, hər hansı bir qalaktikanın xarici çeperinde iştirak edən hər hansı bir ulduzun orbitindəki sıravi bir planetin səthində olan kimyəvi tullantıların yalnız.
İndi, bu deyilənlərin ilki, hər kəsin bildiyi kimi qeyri-adi, mükəmməl planlanmış və daha bir çox xüsusiyyəti olan bir yerdə olduğumuza dair. İkincisiyse, bizim normal bir yerdə olduğumuzu söyləyir. Və əgər, xüsusilə bu ikisini həyati qərarlarınızı etmənizdə, həyatın dərin həqiqətləri olaraq görsəniz hər ikisinin biribiriyle ziddiyyət təşkil edir göründüyünü də hiss edəcəksiniz. Amma bu, hər ikisinin də tamamilə səhv olduğu vəziyyətini dəyişdirmir (gülüşmələr) Və elədir də. İndi, icazənizlə ikinciyle başlayım; Sıravi Vəziyyətlər - bura adi bir yer? Haydı, bir ətrafımıza baxaq və təsadüfi bir istiqamətə baxaq; bir divar görərik və kimyəvi tullantılar - (gülüşmələr) Və buna heç bir şəkildə sıravi kainat deyə bilmərik. Bütün etməniz lazım olan bir neçə 100 mil geriyə dönüb baxmaqdır və divarlar ya da hər hansı bir kimyəvi tullantı görə bilməzsiniz. bütün gördüyünüz, mavi bir planetdir. Və əgər daha da geridən baxsanız günəşi, günəş sistemini, ulduzları və bənzəri şeyləri görəcəksiniz. Amma, gördükləriniz hələ də sıravi kainat deyil, çünki qalaktikalar içində ulduzlar da var. Və kainatdakı bir çox yer, kainatdakı sıravi bir yer, heç bir qalaktikanın yaxınlığında tapılmaz.
O zaman qalaktikanın xaricinə qədər keçin və geriyə baxaq, və işdə spiral kollarla qarşımızda uzanan devasal qalaktika. Bu nöqtədə, buradan 100.000 ışıl-ci il irəliləmiş olmağımıza baxmayaraq hələ də kainatda sıravi bir nöqtəyə varmış deyilik. Sıravi bir yerə çatmaq üçün gökadalar arasında 1.000 qat daha uzağa getməlisiniz. Yaxşı bu necə görünür? Sıravi. Kainatdakı sıravi bir yer necə görünür? TED, çox xərc edərək, yüksək həllolma əmsalı bir imersiyon nizamladı. gökadalar arası kosmosu izah edən virtuel bir həqiqət hazırladı, gökadalar arası kosmosdan mənzərə. Seyr etmək üçün işıqları söndürebilir bilərikmi lütfən?
Gördüyünüz kimi gökadalar arası kosmos çox da mükəmməl deyil. - Gökadalar arası kosmos tamamilə qaranlıq; zülmət qaranlıq idi. elə qaranlıq ki, özünüzə ən yaxın ulduza baxarkən və deyək ki, bu ulduz bir süpernova kimi partlayacaq işıqları sizə çatana qədər birbaşa olaraq ona baxır olacaqsınız və yenə heç bir işıq görə bilməyəcəksiniz. Bu kainatın böyüklüyünü və nə qədər qaranlıq olduğunu göstərir. Və bir süpernova bütün parlaqlığı və işıqlığına baxmayaraq, bu hadisə göstərir ki, sizi müxtəlif işıq illəri mənzili içində öldürə bilər. Və yenə gökadalar arası kosmosdan o qədər uzaqdadır ki, görə bilməzsiniz belə. Eyni zamanda çox da soyuqdur. üç dərəcədən daha az. Və çox boşdur. Oradakı hava boşluğu, Dünya üzərində indiki vaxtda ən yaxşı texnologiyalarla yaratılabilecek ən çox vakuumda daha az sıxdır İşdə buda, bu yerin sıravi heç biri yerdən nə qədər fərqli olduğunu göstərir. Və nə qədər fövqəladə olduğunu. Yaxşı, indi işıqları aça bilərikmi təkrar lütfən.
İndi, bizdən bu qədər uzaqda, alışkın olduğumuz hər şeydən bu qədər fərqli, bu qədər xarici bir mühit haqqında necə məlumatımız ola bilər? Dünyamız - bizim ətrafımız, bizim formumuzda - məlumat təşkil edir. Yaxşı, bu nə demək? Olduğunuz yerdən irəliyə diqqətlə baxın - Demək istədiyim, buradan bir teleskopla baxın - və ulduzlara bənzər şeylər görəcəksiniz. Onlara kuasar deyilir. Kuasar, ulduz bənzəri obyekt demək. Ki bu da, ən azında bir miqdar ulduza bənzəyən objeler demək (gülüşmələr). Amma bunlar ulduz deyil. Və onların nə olduğunu bilirik. Milyardlarla il əvvəl, milyardlarla işıq ili əvvəl qalaktikanın göbəyindəki bir maddə, çox böyük bir quru dəliyə doğru çökdü. Və sonra, sıx magnetik sahələr, bu yer çeki çöküş enerjisinin bir miqdarına istiqamət verdi. Və bu maddənin də bir qisimi, sanaram bir trilyon günəş gücü ilə loblara işıq piyada devasal ölçülərdəki fəvvarələr şəklində geri çəkildi.
İndi; insan zehininin fizikası, bu bəhs edilən qaldığım birinin fizikasından çoxda fərqli ola bilməz. Onun içində bir an belə həyatda qalmamız mümkün deyil. Bu qaldığım birinin içində olmanın necə bir şey olacağını izah etməyə çalışmaq, sözün bitdiyi yer olur. Bu, azda olsa, bir Supernova patlayışını deneyimlemeye bənzədilə bilər. amma, qətiyyən, milyonlarla ildə bir dəfə reallaşdırıla bir təcrübə. (gülüşmələr) Və yenə də, bu fəvvarə hadisəsi, milyonlarla il sonra elə dəqiq bir şəkildə oldu ki kainatın o biri tərəfində, bir parça kimyəvi tullantı, dəqiq olaraq orada meydana gələn şeyi resmedebilir, ona model ola bilər şərh və izah edə bilər. - Hamısının kənarında-sizlərin istinadları haqqında danışılan. Tək fiziki sistem, beyin, bir kuasar - ulduzsuz göy cisimi-kimi nizamlı bir iş modelə malikdir. Yalnız səthi təsvir kimi deyil, hərçənd buna da malikdir, eyni zamanda tərkibində eyni riyazi əlaqələri saxlayan açıqlayıcı bir modeldir, təsadüfi bir quruluşdur.
İndi, bunlar məlumatlar. Və əgər bunlar kifayət qədər çaşdırıcı deyilsə, bir quruluşun digərinə bənzərliyinə olan inanc zamanla artar. Ki, bu da məlumat artımının. Yəni, fizika qaydaları, bu imtiyazlı xüsusiyyətə sahib. Yəni fiziki objeler, ola bir digərindən fərqlidir, amma bir şəkildə riyazi və təsadüfi strukturlarında ortaq nöqtələr saxlayarlar, və bu zamanla get-gedə artar.
Yəni bizlər, fərqli kimyəvi tullantıların. Bu kimyəvi tullantılar tümel. Quruluşu, sonsuz artan bir şəkildə, hər şeyin quruluşunu içində saxlayar. Kainatdakı digər bir çox yer deyil, bura fiziki həqiqətin hamısının, strukturca və təsadüfi özünü içində saxlayan bir mərkəzdir. Və fiziki dünyanın ən əhəmiyyətli şeylərindən biri də fizika qaydalarının buna icazə verməsi ya da reallaşmasını təmin etməsidir.
İndi, günəş sistemi - və ətrafımız, bizlər - necə olur da kainatın geri qalanıyla bu xüsusi əlaqəyə sahib olabiliyoruz? Ee, Stephen Hawking'in şərhlərindən birinin doğruluğu - demək istədiyim söylədiyi doğru, amma vurgulanışında səhv var. Dediklərində gerçək budur ki; bu xüsusi bir fizika deyil. Xüsusi bir bölüm yoxdur. möcüzələr ehtiva etmir. Bu, bizim burada bolca sahib olduğumuz üç şeylə reallaşır. Bunlardan biri, maddə, çünki bilik bir növ məlumatın işlənməsinin. Məlumatın işlənməsi bir hesab işidir, hesab işi üçün kompüterə ehtiyac vardır - əlinizdə maddə olmadan kompüter etmənin bilinən bir yolu yoxdur. Kompüteri edə bilmək üçün enerjiyə ehtiyacımız vardır, və ən əhəmiyyətlisi, medianın maragini qüvvədə tutmaq üçün, əldə etdiyimiz məlumatı Yazmağımız lazım olmaqda.
Və üçüncü olaraq; daha az əllə tutular, amma yenə də sonsuz məlumat istehsalının, şərhində əhəmiyyətli olan dəlilidir olması. bizim ətrafımızda çox dəlil var. Sınaqlara, təcrübələrə - məsələn Nyutonun Yerçekim Aktı - təxminən 300 il əvvəl başladıq. Amma əlimizdə olan və dünyanın hər metrekaresine milyardlarla ildir düşən tapıntılar, daha milyardlarla il düşməyə davam edəcəklər. Və bu digər bütün elm sahələri üçün də etibarlı. Bizlər, təməl gerçekliklerle əlaqədar dəlil toplamanı bildiyimiz müddətcə, öz gezegenimizle əlaqədar şeyləri də boynuna götürür olacağıq.
Olduğumuz yer, dəlilə, maddə və enerjiyə adi bir yer. Kainatda, gökadalar arası kosmosda, ucsuz-bucaqsız məlumat yaranması üçün bu üç şərt, kifayət qədər təmin edilə. Dediyim kimi; ora boş, soyuq və qaranlıq. Yada elə mi? İndi, əslində buda, məhdud da olsa, ayrı bir anlayış yanılması (gülüşmələr) Çünki, gökadalar arası kosmosda evimizle, yəni günəş sistemi ilə eyni böyüklükdə bir küp xəyal edin. Və indi də bu kubu, insan standartlarına görə bomboş olduğunu düşünün. amma yenə də, bu küp milyardlarla maddə saxlayar içində. Və milyardlarla maddə, özünə çatan bir kosmos stansiyası etmək üçün kifayətdir. və bu stansiyada, özlərini ucsuz-bucaqsız məlumat istehsalına həsr etmiş bir çox elm adamı olduğunu düşünün.
İndi təbii ki, gökadalararası kosmosda hidrogen yığmaq və bunu fərqli formalara çevirmək və istifadə bu ankı texnologiyanın olduqca kənarında. Amma hadisə budur ki; məqbul bir kainatda, əgər fizika qaydaların maneə törədilən bir şeylər yoxsa, bizi, bunu necə edəcəyimizi tapmaq xaricində, bunu etməkdən saxlayacaq nə var? Yəni başqa bir deyişlə, bu məlumat məsələsi, qaynaq deyil. Və də - əgər bunu bacarsanız, avtomatik olaraq enerji tədarük edə biləcəyi çünki dəyişmə, füzyon reaksiyası olacaq - və dəlil? Və yenə, ora insan hissləri düşünüldüyündə qaranlıq. Amma bütün etməniz lazım olan indiki vaxtda hazırlanmış bir teleskop alıb çölə baxmaq və və bizlərin buradan görə bildiyi qalaktikaların aynılarını sizlər də görəcəksiniz. Və daha yetkin bir teleskopla, ulduzları və planetləri də görə biləcəksiniz. Bu qalaktikalarda astrofizika maraqlana və sonra da fizika qaydalarını öyrənə biləcəksiniz. Və orada, kiçik ivmeçler inşa edə bilər və fizika və kimya məlumatına daxil edə bilərsiniz. Ehtimal ki, tətbiq oluna ən çətin elm sahəsi biologiya olacaq çünki içində canlı saxlayan bir planetə çatmaq və geri dönmək əsrlər alacaq. Amma sizə deməliyəm - və təəssüf edirəm Richard - biologiyaya heç bir zaman çox sevmədim, və məncə, bir Dalla əsrlər il bir şeylər edilə bilər. (Gülüşmələr)
Yəni, galasiler arası kosmosda, açıq-uclu məlumat meydana gətirmək üçün lazımlı hər şey mövcuddur. Kainatda hər hansı bir yerdə bizim benzerlerimiz yaradıla bilər. əgər ki bunu reallaşdırmaq üçün lazımlı məlumat ellerindeyse. Yəni, bənzəri olmayan bir misafirperverlikle qarşı-qarşıya deyilik. Əgər ki göylər arası kosmos sonsuz şərhlərdə bulunabiliyorsa o zaman hər ətrafda bu başarılabilir.Dünyada da. Çirklədilmiş bir Dünyada da. Və bunu məhdudlaşdıran faktor, burada da orada da, qaynaqlar deyil, çünki qaynağımız bol, amma az olan məlumatdır.
İndi, bu kosmik-məlumat əsaslı görüş, bizə özümüzü çox xüsusi hiss etdirə bilər - Və sanaram belə olmalıdır. Amma eyni zamanda bizi müdafiəsiz da buraxa bilər çünki, həyatda qalmaq və kainatın davam edən gözdağlarına qarşı qoymaq üçün ehtiyac duyulan bir təcrübə olmadan, həyatda qalmağı başaramayız. Bütün lazım olan, bir süpernova bir neçə işıq ili uzaqlaşması, və hop, hamımız öldü!! Martın Rees, nəhayət müdafiəsiz olduğumuz hər cür şeylə əlaqədar bir kitab yazdı; astrofizikten tutunda, səhv nəticələnən elmi təcrübələrə qədər və ən əhəmiyyətlisi də Terrorizm, çox yüksək təxrib gücünə sahib silahlarla. Və ona görə, mədəniyyətin bu əsri keçirmədə yalnız% 50 lik bir payı var. Sanaram bununla əlaqədar, daha sonra konfransda danışacaq.
Ehtimalların bu vəziyyəti müzakirə etmək üçün uyğun bir pillə olduğunu zənn etmirəm. Amma, ona bu məzmunda razıyam. Həyatda qala bilərik ya da bunu başaramayabilir. Amma bu şansa bağlı deyil, bizim zamanında doğru məlumatı yaradıb yaratamamamızla əlaqədar. Daha əvvəl bənzəri görülməmiş bir təhlükə deyil karşımızdaki.Türlerin, hər zaman nəsli tükənər. Mədəniyyət biter.Daha əvvəl var olmuş növlər və tarix boyunca basqın olan mədəniyyətlərin çoxu artıq aramızda deyil. Və əgər biz bunun xaricində qalmaq istəyiriksə, mantıken ediləcək tək şey bizi digər bütün mədəniyyətlərdən, növlərdən ayıran xüsusiyyətimizi istifadə. Ki bu da, fizika normalarına olan xüsusi asılılığıq. Yeni məlumat və təyin etmələr çıxarma becerimiz - yaranmanın mərkəzi olmaq adına.
İndi, bu izah etdiklərimi aktual bir müzakirəyə tətbiq. bəzi vəziyyətlərə vəkillik etmək istədiyimiz deyil, yalnız izah etmək istədiyim vəziyyəti gözlərinin qarşısında canlandıra üçün. müzakirə, qlobal istiləşmə əlaqədar. İndi, mən bir fizikçiyim, amma olması lazım olan kimi bir fizikaçı değilim.Küresel istiləşməyə gəlincə, bu mövzuda mütəxəssis deyiləm. Və mövzuya hakim olmayan bir adamın etməsi lazım olan da suveren olan elmi nəzəriyyəni ciddi qəbul almaktır.Ve bu nəzəriyyəyə görə, bir fəlakətin qarşısının alınması üçün çox gec. Çünki, əgər bu doğrudursa, əlimizdəki ən yaxşı opsion Kyoto Protokolu kimi bir şeylə CO2 emisyonunun önləmək; ki bu da iqtisadiyyat baxımından və yüksək meblalı maliyetiyle çətinliklər yaradacaq bu vəziyyətdə, bu məntiqi ölçütler çərçivəsində onsuz da bir fəlakətdir. Və problemi həll edəcəyi iddia edilən fəaliyyətlər belə, yalnız problemi gecikdirməyi yarıyor.Yani problemi önləmək üçün onsuz da çox gec vəziyyətdə və bu təhlükənin fərqinə varılmadan əvvəl, çox gec qalınmış həll üçün ehtimalla 1970-ci illərdə də çox gec qalınmış, ən yaxşı elmi nəzəriyyələr, sənaye emisyonun, bir çox insanın ölümünə səbəb olacaq nəticələrindən bəhs edərkən.
Bundan alınacaq dərs çox açıq məncə, və səbəb xalqın bilinçlendirilmediğini bilmirəm. Əlbəttə, hər zaman olacaqları bilmərik. Amma yaxınlaşan bir fəlakəti və bunun olduğu vəziyyətdə ortaya çıxacaq maliyetten daha az bir xərclə tədbirə yolunu bilirsə çox bir argümana ehtiyac yoxdur həqiqətən. Amma heç bir tədbir ya da ihtiyatlılık prinsipi öngöremediğimiz problemləri maneə törədə bilməz. Bu vəziyyətdə, problemləri qarşısını alan deyil, onları saptayabilen bir baxış ağrımızmı olmalı. Və suda doğrudur ki, üç tədbir bir çarəyə bərabərdir. amma bu əlbəttə, nəyi önleyeceğimizi bildiyimizə etibarlıdır. Əgər burnuna bir yumruq yersənsə, əlbəttə ki, tibb elmi, sənə yumruklardan necə kaçınacağını öyrətmir. Əgər tibb elmi, çarə axtarışı imtina edib yalnız tədbirlər üzərində cəmlədinizsə, bu vəziyyətdə, hər ikisində də çox müvəffəqiyyət əldə edə bilməz.
Bu anda dünyada hər nə bahasına olursa olsun, qaz emisyonunun azaltmaq üçün edilən planlar danışılır. Əslində, istiliyi salmaq üçün edilən planların müzakirə edilməsi lazım idi və daha yüksək dərəcələrdə necə yaşanacağına dair planların. Və xərclərin, uyğun və ucuz olması lazımdır. Və belə planlar var. kosmosdakı günəş işığının istiqamətini çox çox sayda ayna istifadə edərək dəyişdirmək kimi, ya da suda yaşayan orqanizmlərin daha çox karbon dioksid istifadə dəstəkləyərək. Bu anda, bu araşdırmalar məhdud. Bunlar, hələ insanların üzləşib səy xərcləyəcəyi problemlər deyil Və hələ daha fərqində olmadığımız problemlərlə birlikdə - doğrunu tapma bacarığı - bu problemləri tamamilə həll edəcək şansa sahib olmaq tək ümidimiz. Yalnız həll etmək deyil əlbəttə, birdə həyatda qala bilmək. Yəni, iki dənə daş həb alıb üzərlərinə çentik atın. Birinə "Problemlər çözülenilir" Digərinə də "Problemlər qaçınılmazdır." Yazın. Təşəkkürlər (alqışlar)
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Əfsanəvi elm adamı David Deutch, nəzəri fizikası daha təcili olan bir mövzunu müzakirə etmək üçün ikinci plana atır; türlerimizin həyatda qalması. Qlobal istiləşməyə həll etməyə istiqamətli alınacaq ilk tədbir, belə bir problemimiz olduğunu qəbul etməkdir.
David Deutsch's 1997 book "The Fabric of Reality" laid the groundwork for an all-encompassing Theory of Everything, and galvanized interest in the idea of a quantum computer, which could solve problems of hitherto unimaginable complexity. Full bio »
Translated into Azerbaijani by Mohammad Tofighi
Reviewed by Ali Hasanzadeh
Comments? Please email the translators above.
17:26 Posted: Jan 2007
Views 669,703 | Comments 154
21:56 Posted: Sep 2006
Views 942,370 | Comments 459
14:59 Posted: Apr 2008
Views 1,207,514 | Comments 258
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.