Houston, ilk olaraq bunu deməliyəm ki, bir problemimiz var. Kosmosda insan fəaliyyəti ilə əlaqədar heç bir inkişafın olmadığı ikinci dövrəyə giririk. Əslində, geriledik belə. Növ olaraq hər daim etdiyimiz kimi gənclərimizi bu çox əhəmiyyətli şeyi davam etdirmə mövzusunda özendirme imkanımızı itirmə təhlükəsiylə qarşı-qarşıyayıq. Bəhs etdiyim şey, içgüdüsel olaraq gedib daha çətin yerlərə tırmanıp, daha düşməncə yerlərə getməmiz və sonradan - bəlkə də afallayarak - anladıq ki, həyatda qalmamızı tək səbəbi bu. Və həqiqətən hiss edirəm ki daha yaxşı model bir videolu cib telefonu üçün gözləyən bir yeni nəslə sahib olmaq bizim üçün kifayət qədər yaxşı deyil. Onların kəşf etməyi gözləmələri lazım, onların koloniyalaşmanın gözləmələri lazım, onların yeni kəşfləri səbirsizliklə gözləmələri lazımdır. Onlara bu lazım. Onlara əsin qaynağı olmalıyıq, çünki onların bizə öndərlik etməsi və gələcəkdə həyatda qalmamızı təmin etmələri lazımdır.
Məni xüsusilə narahat edən NASA-nın yeni Buş doktrinasıyla nə etdiyi bu önümüzdəki on beş ilə istiqamətli --- o tüh, saçmaladım. Burada siyasət danışmama mövzusunda qəti talimatlarımız var.
Həyəcanla gözlədiyimiz şey yalnız uşaqlarımızı etina etdirmək deyil, bu an qüvvədə olan bu plan, hələ hazırda bu ölkədəki ən yaradıcı insanlara --- Boinqin və Lockheed'in kosmos mühəndislərinə, çölə çıxıb risk almalarına və yeni şeylər sınaqlarına icazə vermir. 50 il sonra Aya geri dönürük və bunu edərkən planlarımızı xüsusilə heç yeni bir şey öğrenmemek üçün edirik. Bu məni həqiqətən narahat edir. Hər nədirsə, bu mövzu - bu gün sizinlə paylaşmaq istədiyim mövzunun təməli əslində, yəni, gələcəkdə böyük liderlər olacaq insanlara əsin qaynağı olmağa geri dönmək istəyirəm. Bu, mənim burada edəcəyəm qalan 15 dakikamın təması olacaq. Mən bir şeyə Etina etmək çox erkən yaşlarda başladığını düşünürəm: üç ilə 12 yaşındakilerle, 14 yaşındakilerle. Ən əhəmiyyətli şey, bizim - onların nəyi gözləyir olduqlarıdır.
Havaçılıq sahəsinə qısaca bir nəzər salaq. Çox qısa sürən dörd illik bir zaman hissəsi var idi fövqəladə şeylərin reallaşdığı bir zaman hissəsi var idi Bu 1908-ci ildə Wright qardaşlar Parisdə uçtuklarında başladı. Və hər kəs "Aa, hey mən bunu edə bilərəm" dedi. 1908-ci ildə əvvəllərində uca bilən yalnız bir neçə adam vardı. Dörd il içində, 39 ölkə yüzlərlə təyyarə, minlərlə pilot sahibi oldu. Təyyarələr təbii seçilimle icad edildi. Bu gün, ¨ ağıllı dizaynın ¨ günümüz təyyarələrini tasarladığını söyləyə bilərsiniz, amma ilk təyyarələri hazırlayan belə bir ¨ ağıllı dizayn ¨ yox idi. Ehtimalla ən az 30,000 fərqli şey sınandı, və nə vaxt qəza edib pilotu öldürdüyünə, bir daha o modeli sınamadım. Uçub, konabilenler tamam, çünki təbii olaraq heç təhsilli, yaxşı uçuş xüsusiyyəti olan pilot yox idi. Beləcə biz, bir çox təşəbbüs, minlərlə təşəbbüs edərək, o dörd illik zaman dilimində, bu an uçtuğumuz təyyarələrin konseptlerini icad etdik. Və buna görə çox etibarlıdır. çünki ən yaxşısını tapa bilmək üçün çox sınadıq. Kosmos uçuşlarında bu heç yaşanmadı. Kosmos üçün yalnız 2 anlayış sınandı: ikisi ABŞ və biri də ruslar tərəfindən.
Yaxşı bu zaman hissəsi kimlərə ilham verdi? Aviation Week mənə havaçılıq tarixinin ilk 100-ci ilə damğasını vuranların bir siyahısını etməmi istədi. Siyahını yazdım və sonradan fərqinə vardım ki siyahıdakıları hər biri aviasiyanın renösans dövründə kiçik bir uşaq idi. Əslində mən kiçik bir uşaqkən olanlar da ... çox böyük hadisələr idi. Jet çağı başladı. Mərmi çağı başladı. Von Braun hayattaydı və Marsa necə gediləcəyini göstərirdi. Və bütün bunlar Sputnik'ten əvvəl idi. Və o zaman Mars bu ankinden dağlar qədər çox maraq çəkirdi. Artıq heyvanların olduğunu düşünürdük, və orada bitkilər var deyə bilirdik - çünki rəngi dəyişirdi - deyilmi? Amma bilirsiniz NASA bunu məhv etdi çünki oraya robotlar göndərdilər və robotlara yalnız çöllərə eniş etdirdilər.
Əgər nə olduğuna bir baxsanız - bu kiçik qara xətt insanların uçduğu ən yüksək sürət, və Qırmızı xətt ordu döyüş təyyarələrinin ən yüksəyi. və mavi xətt isə ticarət hava nəqliyyatı. Farkediyorsunuz ki burada böyük bir sıçrama var. Mən kiçik bir uşaqkən - ki məncə o hadisə mənə çölə çıxma və başqalarının sınağa cəsarəti olmayan şeyləri sınaq cəsarətini verdi ... Yaxşı, mən uşaqkən nə etdim o zaman? Mən sürətli modifiye avtomobillər, qızlar və rəqs etməklə məşğul olmadıq. Və əslində o günlərdə narkotik da yox idi. Amma mən yarışmalık model təyyarələr etdim. Vyetnam Döyüşü əsnasında yeddi il Amerika Hava Qüvvələri üçün test uçuş təyyarələri etdim. Bundan sonra insanların öz garajlarında edə təyyarələr etməkdən böyük zövq aldım. Bunlardan 3,000 qədəri uçur. Təbii ki, bunlardan biri dünyanın ətrafında uçan, Voyager. 1982-ci ildə bu ankı şirkətim olan ikinci bir şirkət qurdum. Və biz 1982-bəridir hər il yeni bir neçə cür təyyarə inkişaf etdirdik. Bunlardan bir çoxunu sizə bu cədvəldə gösteremeyeceğim.
Inanıram ki, gəlmiş keçmiş hazırlanan ən təsir edici təyyarə ilk əməliyyat jetten 10 il sonra hazırlandı. Paslanıncaya qədər istifadədə qaldı, və sonra istifadədən çıxarıldı. Biz bunu 98-ci ildə, bu təyyarəni 56'da inkişaf etdirilmiş bir şeyə geri çevirdik. Nə? İnanıram ki, gəlmiş keçmiş ən təsir edici kosmos gəmisi Grumman Lunar Lander'di. Bu şey - bildiyiniz kimi, aya eniş etdi və Aydan cəhd etdi, həm də heç bir tamirata ehtiyac duymadan. - Bu harkulade şey. Bu tutumumuzu itirdik. Bunu 1972 də tərk etdik. Bu vasitə Qaqarinin 1961-ci ildə kosmosa ilk uçuşunda üç il sonra hazırlandı. Üç il. Və bunu indi edə bilmirik.
Delice. Qısaca yenililik döngülerinden, inkişaf edən şeylərdən, yüksək fəaliyyətdə çalışan və sonra istifadə xarici qalıb, yeni birşeylerle dəyişdirilən şeylərdən bəhs etmək istəyirəm. Bunlar hər 25 ildə yaşanan şeylər. 40 il aralıqlarla. Bu cümləni hər cür texnologiyaya istifadə edə bilərsiniz. Burada maraqlı olan şey - bu yenilik döngülerinin sürət - bağışlayarsınız - yüksək-sürət səyahəti başlığı altına düşür olması. Lakin burada belə bir şey yox. Bu iki təyyarə 1958-ci ildə edilmiş DC8 ilə eyni sürət kapasine sahib. Problem bu ... əgər dövlət çıxarıb, dövlət kullanırsanız yenilik dövrləri meydana gəlməz. Bilərsiniz, buna ən uyğun nümunə təbii ki DARPA dəqiq. Kompüterlər əvvəl orduda istifadə edildi, sonra maliyyə Nazirliyində. Amma, ən yüksək hərəkətlilik və fayda sıra bizə gəlincə yaşandı. Özəl sektorun etməsi lazım. Bunu yadınızda saxlayın. Yenililiği - Kosmosdakı yenililik döngülerini araşdırdım, və heç bir şey tapa bilmədim.
İlk il, Qaqarinin kosmosa getməsiylə başladı və bunu həftələr sonra Alan Shephard izlədi. O ilk il yalnız beş kosmos uçuşu edildi. 2003-cü ildə ABŞ-ın kosmosa göndərdiyi hər kəs öldü. 2003-cü ildə cəmi üç və ya dörd uçuş edildi. 2004-cü ildə yalnız iki uçuş edildi: Beynəlxalq kosmos stansiyasına olan iki Rus Soyuz uçuşu. Və mən Mojave'de cəmi beş uçuş rəqəminə çata bilmək üçün bir neçə düzinelik ekibimle, üç uçuş etdim ki bu rəqəm 1961-ci ildəki rəqəmin eynisi. Hər hansı bir irəliləyiş yox. Heç bir hərəkətlilik yox. Heç bir şey olmur.
Bu şəkil SpaceShipOne (Kosmos Vasitəsi 1)-dən alınmış bir şəkil. Bu şəkil, yörüngedeyken alınmış bir şəkil. Məqsədimiz bu resimdekileri görməkdən zövq alınacaq etmək Bunu yarı-orbitdən uçaraq necə kifayət qədər etibarlı bir şəkildə - ya da heç olmasa ilk çağlardakı təyyarələr qədər etibarlı bir şəkildə - edilə bilirik. Sanaram bir az kiçik bir şirkət olaraq bunu edəcək cəsarəti səbəb tapdığımızı izah etmək istəyirəm.
Yaxşı, ilk olaraq, bundan sonra nə olacaq? İlk sənaye çox yüksək həcmə sahib olacaq: bir çox oyunçu olacaq. Daha keçən həftə yeni bir şirkət açıqlandı. Və ilk alan yarı-orbit olacaq. Yarı-orbit olmasının səbəbi vətəndaş cəmiyyəti orbitə qədər kifayət qədər etibarlı bir şəkildə uçurmaq üçün hələ bir həll yoxdur. Dövlətlər bunu - üç dövlət bunu 45 ildir edir, amma hələ daha atmosferi aşan insanların yüzdə dördü ölür. Belə bir təhlükəsizlik Statistics olan bir şirkəti işlətmək istəməzsiniz. Həcm çox yüksək olacaq; biz tərəfindən 2020-ci ilə qədər 100,000 qədər adam kosmosa uçacaq. Sizə bunun nə vaxt başlayacağını deyə bilmərəm çünki rakiplerimin proqramımız öyrənmələrini istəmirəm. Amma bunun başladığı zaman, problemlərimizə həllər tapacağıq. Və sürətli bir şəkildə, yörüngemizde otellər görəcəksiniz. Və bu çox asan ola biləcək bir şey, yəni ayın ətrafında bir dövr ataraq və gözəl mənzərəsini görürmek. Və bu çox zövqlü olacaq. Ayın atmosferi olmadığı üçün - bir ellips orbiti edərək 10 addımla onu itirə bilərsiniz. Ah, bu çox əyləncəli olacaq.
OK. Tənqidçilərinin deyir ki `¨ Hey, Rutan yalnız milyarderlər aldığı pulu milyarderləri bahalı zövqləri üçün xərcləyir. ¨ Bu da nəyin nəsi? Bu bir nəqliyyat sistemi deyil, bir növ əyləncə. ¨ Köhnədən bu tənqidlərdən çox narahat olardım, amma sonradan düşünməyə başladım, və dedim ki, dur bir dəqiqə. İlk Apple Kompüterimi 1978'te satın aldım və satın alma səbəbim isə ¨ mənim bir kompüterim var, və sənin yox ¨ deyebilmek üçün idi. ¨ Nə üçün istifadə edirsən? ¨ Gelsene, Frogger oynayabiliyorsun ¨ OK.
Bankın və ya Lockheed'in kompüteri deyil, amma ev kompüteri oyunlar üçün yaradılmışdı. On il boyunca əyləncə üçün idi - və nə üçün olduğunu bilmirdik. Amma olan bu idi, sahib olduğumuz bu böyük sənaye böyük inkişaf, böyük irəliləmə, tutum və sairə kifayət qədər evə çatınca, yeni bir icad üçün hazır idik. Bu icad yaradıcıları bu tamaşaçıların arasında. İnterneti Al Gore icad etdi, və buna görə bütün bir ildir istifadə etdiyimiz bir şey - bağışlayarsınız, on illik əyləncə aracımız, herşeryimiz halına gəldi - ticaretimiz, araşdırmamız iletişimimiz, və, əgər Google işçilərinə bir neçə həftə sonu düşünmək üçün icazə versək, bu siyahıya bir neçə şey daha əlavə edə bilər. Və çox uzaq olmayan bir gələcəkdə uşaqlarımızı köhnədən Evlərimizdə kompüterlərimizi olmadığına inandıramayacağız Qısacası, əyləncə müdafiə oluna bilər.
Tamam, indi sizə bir az qarışıq bir cədvəl göstərmək istəyirəm, bunlar mənim tahminimce olacaq olan şeylər. Bu vaxt bir mövzu daha səthə çıxır. Önə çıxan bir qrup insan var, və bunların bir çoxunu tanımasam da qarşıya çıxanların hamısı üç ilə 15 yaşlarındaykən, yəni daha çox kiçikkən bizim yörüngemize və aya getdiyimiz o zaman dilimindən esinlendiler. Paul Allen, Elan Musk, Richard Branson, Jeff Bezos, bu anda Rusların yarı-orbit şeyini ödəyən Ansari Ailəsi, Bob Bigelow, xüsusi kosmos stansiyası, və Carmack. Bu insanlar pullarını maraqlı bir sahəyə yatırdır, və məncə pullarını daha yaxşı bir cib telefonu və ya başqa bişe yatırtmaqdan çox daha yaxşı edirlər. Amma onlar pullarını çox [aydın olmayan] sahələrə qoymaları bizim tutumumuzu yüksəldəcək, və bizi sıradakı böyük şeyə istiqamətləndirəcək və keşfetmemizi təmin edəcək. Və sanaram sonunda bu bizim kolonileşmemizi və yokolmamamızı təmin edəcək.
Onlar böyük irəliləyişlərin esinlendiler. Amma ondan sonra olan irəliləmələrə baxın. Bir neçə dənə nümunə vardı. Əsgərlərin - ən yüksək performanslı təyyarəsi SR71di. Bütün bir həyat dövrünü tamamladı, uçamayacak qədər paslandı və sonra kullanımdışı buraxıldı. Concord, təyyarə səyahəti sürətini iki qatına çıxartdı. Həyat dövrünü heç rəqibi olmadan tamamladı; xidmət xarici buraxıldı. Və yenidən burada sıkıştık qaldıq. 1950 sahib olduğumuz hərbi və ticarət tutum seviyesindeyiz.
Amma uşaqlarımızı esindirebilecek bir şey var - Yəni əgər indi bir körpəniz, və ya on yaşında bir uşağınız varsa. Bu sahədə həqiqətən maraqlı bir şey olacaq. Çox qısa bir zaman içərisində, bu an funksiyaları olan hər hansı bir yüksək performanslı hərbi təyyarədən daha sürətli, və daha yüksəyə uçmaq üçün bilet ala biləcəksiniz. Bu daha əvvəl heç olmadı. Burada bu cür bir performansla ilişib qalmış olmaları şey üzündən, bilərsiniz, döyüşü 12 dəqiqədə qazana bilərsiniz, niyə daha yaxşı bir şey diləməniz ki? Amma sizlər yaxında biletlerinizi satın alıb, yarı-orbit uçuşlarla uçmağa başlayınca ... gözləyin bir dəqiqə nə olur burda, hərbi Maşınlarımız olacaq ki yarı orbit kağasiteye sahib və sanaram yaxında ... Amma maraqlı olan tərəfi, ilk gedəcək olanların ticarət adamların olması. Tamam, mən səbirsizliklə deylim ki ¨ yeni kapitalist kosmos yarışını ¨ gözləməkdə
1960lardaki kosmos yarışı bildiyi kimi prestijli əlaqədar Çinki aşılması lazım olan iki dönüş notasını itirdik Texniki olaraq kaybetmedik.Bu təchizata sahib olduğumuz üçün bir şeyi orbitə qoymaq üçün Von Braunun uçurtmasına icazə verdik, ki əslində bunun bir texniki itkin olduğunu savunamazsınız. Sputnik texniki bir itkin deyildi, amma prestij kaybıydı. Amerika - dünya Amerikanın texnologiya lideri olmadığını gördü və bu çox güclü bişeydi. Gagarinden həftələr sonra Alan Shepherd'i uçurttuk aylar və ya illər sonra deyil. Yəni bu potensiala sahib idilər. Amma Amerika itirdi. Biz itirdik. Və buna görə, bunu qurtarmaq üçün böyük bir sıçrama etdik.
Amma işin maraqlı yanı, Ruslara qarşı ilk dönüş nöqtələrində hələ hazırda itirmiş olmamızdı. Amerikada ticarət olaraq kosmosa uçmaq üçün bilet ala bilməzsiniz - bunu edə bilməzsiniz. Amma bunu Rusiyada edə bilərsiniz. Rus aksesuarlarının uca bilərsiniz. Bütün bunlar mövcud çünki Rus kosmos proqramı aclıqdan ölür və onların kreslolarında birini 20 milyon dollara satın almaq yaxşı ... Bu tamamilə ticarari. Buna kosmos turizmi də deyə bilərik. Ayrıca, ayın ətrafında dövr atmaq üçün bir gəzinti təşkil, eynilə Apollo Sekiz'in etdiyi kimi. 100 milyon dollar - hey, aya gedə bilərəm. Amma bilirsiniz, 60larda kosmos yarışı sürərkən ilk kapitalistik edilə şeyin Rus vasitələrin aya getmək üçün bilet almaq ola biləcəyini düşünebilirmiydiniz? Və yaxşı, aya gedən Rus vasitələrinin yolclarının içindəkilərin Rus olmayacağını siz və ya ruslar düşünə idimi? Bəlkə Yaponlar ya da Amerikan milyarderləri ola bilər Amma bu çox qəribə, bilirsiniz, həqiqətən. Herneyse, mən onları yenə yenmemiz lazım olduğu kanısındayım.
Məncə çox amma çox müvəffəqiyyətli bir xüsusi kosmos təyyarə sənayesi quracağıq. İlk olanın biz və ya başqası olması əhəmiyyətli deyil. Ruslar əslində Concorde'dan əvvəl süpersonik bir vasitə uçurttular. Və ondan sonra bir neçə yük təyyarəsi uçurttular və sonra xidmət xarici buraxdılar. Sanaram bənzər paraleldir ticarət vasitələrin təklif edildiklərində də görə bilərsiniz.
Bir az daha ticarət insan kosmos vasitələri inkişaf etdirmək haqqında danışacağıq. Bu kiçik şey (özəl sektorun) 2020-ci ilə qədər NASAdən 5 qat daha çox olduğunu söyliyor. Sizə deməliyəm hələ hazırda təxminən bir yarım milyard ilə 1.7 trilyon arası investisiya tamamilə xüsusi və heç bir dövlət köməyi olmadan bütün dünyada edilir. Əgər oxusanız - Google axtarsanız xərclənən cəmi pulun yarısını tapa bilərsiniz, amma bunun iki qatı qədər bu anda bu sahəyə sürüşür - hələ harcanmamış, yalnız gələn illər üçün ayrılmış və planlanmış. Hey, bu çox çox. Amma mən təxmin edirəm ki, hər nə qədər bu sektor qarlı olsa belə - Ki insanları 200,000 dollardan uçurduğunuz zaman həqiqətən karlıdır - xərcinin 10da birində və ya daha azında işlətdiyiniz bir şey qarlı olacaq. Təxmin edirəm ki, bu sahəyə yağılacak investisiya Amerikalı bir vergi ödeyeninin NASA-nın insanlı kosmos vasitələrinə xərclədiyiniz yarısı qədər olacaq. Və bura xərclənən hər bir dollar 10 ilə 15 qat daha daha məhsuldar istifadə ediləcək. Və bunun mənası insanlı kosmos vasitələrinin, vergi pulu olmadan insanlı kosmos vasitə araşdırması bu ankı NASA büdcəsindən 5 qat daha çox olacaq. Və bu da bizim üzümüzdə. Bu xüsusi sənaye. Belə şeyləri etmək üçün dövlətə güenmemek lazım və bunu uzun zaman etdik. NASAdən əvvəl NACAK heç bir təyyarə geliştiremedi, və heç bir təyyarə işletmedi. Amma NASA kosmos vasitələri dizayn, həmişə etdikləri kimi, və yalnız kosmos vasitələri edirlər. Tamam. Və biz bundan uzaq dayandıq çünki qorxurduq. Amma İyun ,2004-cü ildən etibarən kiçik bir qrupun bunu bacara biləcəyini, bir başlanğıc edə biləcəyini göstərdiyim zaman, hər şey dəyişdi.
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Bu hərarətli danışmada, əfsanəvi kosmos vasitəsi dizaynçısı Burt Rutan, ABŞ hökuməti dəstəkli kosmos proqramını yerində saymaqla günahlandırır və təşkilatçılar NASA 'nın qaldığı yerdən davam etməyə çağırır.
In 2004, legendary spacecraft designer Burt Rutan won the $10M Ansari X-Prize for SpaceShipOne, the first privately funded craft to enter space twice in a two-week period. He's now collaborating with Virgin Galactic to build the first rocketship for space tourism. Full bio »
Translated into Azerbaijani by Mohammad Tofighi
Reviewed by Ali Hasanzadeh
Comments? Please email the translators above.
17:43 Posted: Jun 2007
Views 699,128 | Comments 201
18:19 Posted: May 2008
Views 464,152 | Comments 96
20:22 Posted: Jun 2008
Views 405,117 | Comments 78
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.