ሼሪል ዉዶን (Sheryl WuDunn): የ ዘመናችን ትልቁ ግፍ::

ዛሬ ላወራላቹ የምፈልገው ስለ አንድ የ ዓለም አቀፍ ፍልሚያ ሆኖ ዜና ላይ አልፎ አልፎ የሚቀርበ ብቻ ነው:: ነገር ግን በጣም ትልቅ አስፈላጊነት የ ያዘ ቁም ነገር ነው:: እንግዲህ እዚህ ያላቹ ሁሉ የ ዓለም መንገደኛ ናቹ:: ምንም ቢሆን ይህ Ted Global ነው:: ግን ልወስዳቹ የምፈልገው ቦታዎች እስከ ዛሬ ያልሄዳቹባቸው ናቸው::

እስቲ በቻይና እንጀምር:: ይህ ፎቶ የዛሬ ሁለት ሣምንት የተነሳ ነው:: እንደውም ለምልክት ባለቤቴ ላይ ያለው ትንሹ ልጅ ከ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት በቅችቡ ተመርቋል:: ...ሳቅታ... ይሄ ትያናመን Square ነው:: ብዙዎቻቹ ታቁታላቹ:: እውነተኛው ቻይና አይደለም:: እውነተኛው ቻይና ልውሰዳቹ:: ይሀ ዳብያን ተራራ ውስጥ ነው:: ሁቤይ ክፍለ ሀገር ምዓከላዊ ቻይና ውስጥ:: ዳይማንጁ (Dai Manju) 13 ዓመትዋ ነው ይሄ ታሪኩ ሲጀምር:: ምትኖረው ከቤተሰቦቿ: ከሁለቱ ወንድሞቿ ና ከአክስቷ ጋር ነው:: መብራት የሌለው ጎጆ ቤት አላቸው:: ውኃም የለውም የ እጅ ሰዓት የለም ቢስክሌትም የለም ይሄንን ታላቅ ሞገስ የሚካፈሉት ከ አንድ ጠብደል ያለ አሳማ ጋር ነው ዳይማንጁ ስድስተኛ ክፍል ነበረች ቤተሰቦቿ "ከትምሕርት ቤት ልናስወጣሽ ነው: ምክንያቱም የትምሕርት ቤቱ 13 ዶላር ዋጋ በጣም በዝቶብናል" ሲልዋት "እድሜ ልክሽን የሩዝ ሜዳ ውስጥ ነው ምታሳልፊው ያኑሉ ገንዘብ አንቺ ላይ ለምን እንጨርሰዋለን?" ይሄ ነው ክፍለ ሀገር ያሉት ሴቶች የሚከናወንባቸው::

ዳይማንጁ ግን የክፍሏ አንደኛ ተማሪ ነበረች:: ወደ ትምሕርት ቤት የሁለት ሰዓት ከባድ መንገዷን መ ጓዝ ቀጥላ የምትችለውን ሁሉ እውቀት እየ ቀሰመች ከበሩ ወጣ ሲል መያዝ ቀጠለች:: ይሄንን New York Times ላይ ጻፍናው:: ከዛ መዓት እርዳታ ደረሰን ባብዛኛው የ13 ዶላር ቼኮች ነበሩ ምክንያቱም የ New York Times አንባቢዎች በጣም ቸር ናቸው ጥቂት እርዳታ ለመላክ ...ሳቅታ... ከዛ ግን ገንዘብ ደረሰን 10 000 ዶላር ላከልን አንድ ጥሩ ስው:: ገንዘቡን ለ ዚህ ሰውዬ ሰጠነው:: የትምሕርትቤቱ ሃላፊ:: ተደሰተ:: "ትምሕርትቤቱን ማደስ እችላለው" ብሎ አሰበ:: "ለ ሴቶች የመመርያ ገንዘብ መስጠት እችላለው::" በደምብ ካጠኑና ትምሕርት ቤት መሄድ ከቀጠሉ ማለት ነው:: ስለዚህ ዳይማንጁ እንዲህ እያለች የ አንደኛ ደረጃ ትምህርቷን አጠቃለለች:: ወደ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ቀጠለች:: አካውንቲንግ (accounting) ለመማር አነስተኛ ኮሌጅ ሄደች:: ስራ ፍለጋ ደቡብ ያለው ጓንዶንግ ክፍለ ሀገር ሄደች:: ስራ ስታገኝ ለ ክፍል ባልደረቦችዋ ና ለጓደኞችዋ ስራ መፈለግ ጀመረች:: ገንዘብ ለቤተሰቦቿ ትልክ ጀመር:: አዲስ ቤት ገነቡ አሁን ግን ውኃ ያለው መብራት: ቢስክሌት አሳማ ግን የለም::

ደንበኛ ምሳሌ ነው ያየነው የሴቶች ትምሕርት ላይ እንዲህ አይነት መዋለ ንዋይ ማየት ብርቅ ነገር ነው:: ዓመት ካመት ዳይማንጁን ስንከተላት ያየነው እንዴት አርጋ ከ መጥፎ ዑደት ወደ በጎ ዑደት እንደተሸጋገረች ነው:: የራሷን ሁኔታ ብቻ ሳይሆን የ ቤቷን: የቤተሰቦቿን: የመንደሯን ሁኔታ ነው የቀየረችው:: መንደሯ በጣም ተሻሻለ:: ብ እርግጥ ቻይና ባጠቃላይ እየተሻሻለ ነበር በዛን ግዜ ነገር ግን መንገድ ገንብተው ከሞላው ቻይና ጋር መገናኘት ቻሉ::

ከዚህ ተነስቼ ነው ከሁለቱ ዋነ መሰረታዊ መመሪያ (ለ Half the Sky) ወደ አንደኛው የምሄደው :: እሱም የዚህ ምዕተ ዓመት ዋናው ግብረ ገብ ፍልሚያ የጾታ እኩልነት አለመኖሩ ነው:: በ 19ኛው ክፍለ ዘመን ባርነት ነበር:: በ 20ኛው ክፍለ ዘመን የጭቆና መንግስት (totalitarianism) ነበር:: የዘመናችን መንስኤ በ ጾታቸው ምክንያት ዓለማችን ላይ ብዙ ሰዎች ከባድ ሕይወት መኖራቸው ነው:: አንዳንዶቻቹ ይሄኔ በሃሳባቹ "በስመ አብ ግነት! አበዛችው" እያላቹ ነው:: እስቲ ጥያቄ ልጠይቃቹ ስንቶቻቹ ናቹህ ዓለማችን ላይ ወንድ ከ ሴት በላይ አለ የምትሉ? እስቲ ይታይ:: ስንቶቻቹ ናቹህ ዓለም ላይ በብዛት ወንድ ይበልጣል የምትሉት? እጆቻቹን ከፍ አርጉ እባካቹን:: ጥቂት ሰው::እሺ: ስንቶቻቹ ናቹህ ዓለም ላይ በብዛት ሴት ይበልጣል የምትሉት? ባብዛኛዎቻቹ:: አሁን እጃቹን ያነሳቹ ሰዎች ተሳስታቿል:: በ እርግጥ ትክክል ነው አውሮፓ ና ሌሎች የምዕራብ ዓለም አገሮች ሴቱም ወንዱም ለምግብ ና ለ ጤና እኩልነት ያገኛል ስለዚህ በብዛት ሴት ይበልጣል:: ሴቶች ብዙ ዓመት እንኖራለን:: ነገር ግን ባብዛኛው ሌሎች ሀገር ውስጥ እንደዚህ አይደለም:: እንደውም ሥነ ሕዝብ አጥኚዎች የሚያሳዩት ከ 60 ምልዮን እስከ 100 ምልዮን ሴቶች መጥፋታቸውን ነው በዚህ ሥነ ሕዝብ አቆጣጠር::

ለዚህ ታድያ ብዙ ምክንያቶች አሉ:: ለምሳሌ ባለፈው 50 ዓመት በመድልኦ ምክንያት የሞቱ ሴቶች ከ በ 20ኛው ክፍለ ዘመን በጦርነት ከሞቱ ሰዎች ሁሉ ይበልጡ ነበር:: አንዳንዴ በ ሶኖግራም (sonogram) ምክንያት ነው:: በ ጽንስ ማስወረድ ምክንያት ሴቶች ጭራሽ አይወለዱም በቂ ሀብት ሳይኖር:: ይች ልጅ ለምሳሌ ኢትዮጵያ የሚገኝ አመጋቢ ማዕከል ውስጥ ናት:: ማዕከሉ ውስጥ መዓት እንደሷ አይነት ሴቶች ነበሩ:: የሚገርመው ግን: ቤተሰቧ ውስጥ ያሉት ወንድሞቿ በታም በጥሩ ሁኔታ ነበር ያሉት:: ህንድ ሀገር: ልጆች ሕፃን እያሉ (ከ 0 እስክ 1ዓመት) ወንዱም ሴቱም ብእኩልነት ነው የምያድጉት ምክንያቱም በ ጡት ነው የሚመገቡት ጡት ደግሞ ለ ወንድ ልጅ አያዳላም:: ከ 1 እስከ 5 ዓመት ባለው ግዜ ውስጥ ሴቶች ከ ውንዶች በ 50% በላይ ነው የሚሞቱት:ጠቅላላ ህንድ ውስጥ::

የ "Half the Sky" ሁለተኛው መሰረታዊ መመሪያ (የ ገብነትን እውነት ና ሐሰት ሳናይ : ግን በ ተግባራዊ ደረጃ ብቻ ስናየው) ምናስበው ምንድን ነው? ድኽነትን ና ሽብርተኝነትን ለመከላከል አንዱ መንገድ ሴቶችን ማስተማር ና የ ሥራ ባለሙያ ማራግ ናው:: ድኽነትን ብናይ ለምሳሌ: ድኽነት የሚኖረው በ ነዚህ 3 ምክንያቶች ነው: 1ኛ: ከመጠን በላይ የ ሕዝብ ብዛት የ ድኽነት አንድ ዋናው ችግር ነው:: ውንድን ስታስተምሩ ቤተሰቦቹ የሚወልዱት ልጆች በቁጥር ይቀንሳሉ በትንሹ ብቻ ነው ግን:: ሴትን ስታስተምሩ ግን የምትወልደው ልጆች በቁጥር በጣም ይቀንሳሉ 2ኛው ምክንያት ከ ገንዘብ ማውጣት ጋር የተያያዘ ነገር ነው:: የድኽነት ዋና ሚስጥር ነው: ማለትም ድሀ ሰዎች ትንሽ ገቢ ብቻ ሳይሆን የሚያገኙት ያንን ገቢ በብልህ መንገድ አይጠቀሙበትም:: ያ ገንዘብ ታድያ በሚያሳዝን ሁኔታ በወንድ ነው የሚፈጀው:: ዓውደ ጥናት እንደሚያሳየው 2 ዶላር በቀን ውይም ከዛ በታች የሚያገኙ ሰዎችን ብናይ (ይሄ አንድ የ ድኽነት ማሳያ ነው) የገቢያቸው 2%ኡ ለ ትምህርት ይውላል:: 20%ኡ ወደ አስካሪ መጠጦች: ትንባሆ: ስኳራማ መጠጦች ዝሙት አዳሪነት ና ድግስ ላይ ይውላል:: 4% ብቻ ከዚህ ላይ ቢወሰድና ወደ ትምህርት ቢላክ የተለየ ውጤት ይኖራቿል::

የመጨረሻው ምክንያት ሴቶች ጦስ ሳይሆኑ መፍትሄ መሆናቸውን የሚያስረዳ ነው:: የጎደለውን ሀብት መጠቀም አለባቹ:: እንደ ዳይማንጁን አይነት ሀብት አለመጠቀም ብክነት ነው:: እንደውም ቢል ጌትስ (Bill Gates) በደንብ ብሎታል ሳዑዲ አረቢያ እያለ ንግግር እያረገ ነበር ልክ ለንደ እናንተ ያለ ሕዝብ:: ነገር ገን አንድ ግንብ ነበር ሰዎቹን የሚለይ:: በዚህ በኩል: ሰፋ ያለው ቦታ ላይ:ወንዶች ነበሩ ክዛ ግንቡ: በዚህ በኩል ደሞ ሴቶች ነበሩ:: በዚህ በኩል ተቀመጦ የነበረ አንድ ሰውዬ ትነሳና እንዲህ አለ: "ሚስተር ጌትስ: ሳዑዲ አረቢያ ውስጥ ዓላማችን በ ሥነ መላ ከ አንደኞቹ ሀገሮች መሀል መሁን እንፈልጋለን:: ዓላማችን ሚፈጸም ይመስሎታል?" ቢል ጌትስ (Bill Gates) ሕዝቡን ትክ ብሎ አየና እንዲህ ብሎ መለሰ: "ሙሉ ለሙሉ ያሀገራቹን ግማሽ ሀብት ካልተጠቀማቹ በምንም ዓይነት መንገድ አንደኞቹ ሀገሮች መሀል አትደርሱም::" ይኸውላቹ እንግዲህ አረባዊው ቢል (Bill)::

...ሳቅታ...

እስቲ አንዳንድ የተወሰኑ ፍልሚያዎች ምን ሊመስሉ ይችላሉ? ሲጀመር አንዱ ችግር የ ወሲብ ንግድ ይመስለኛል:: ለዚህም ሁለት ነገር መናገር እፈልጋለው:: በባርነት ግዜ: 1780 ዓመተ ምሕረት ውስጥ: ወደ 80 ሺህ ባርያዎች ነበሩ ከ አፍሪካ ወደ አዲሱ ዓለም የተጓዙት:: አሁን ዘመናዊው ባርነት: State Department በሚያሳየው ቁጥር ወደ 800 ሺህ ሰዎች ናችቸው (10 እጅ እጥፍ) ከሀገር ሀገር የሚነገዱት:: ይሄ ደግሞ ሀገር ውስጥ የሚነገዱት ሳይቆጠሩ ነው እሱ ራሱ በጣም ሰፉ ህዝብ ነው:: ሌላ ነግር ላይ ደግሞ ብታተኩሩ ውይም ሌላ ልዩነት ብታዩ ብዛን ግዜ የ አንድ ባርያ ዋጋ በዘንድሮ ገንዘብ ወደ 40 ሺህ ዶላር ነበር:: ዛሬ ለወሲብ ምትሸጥ ሴት አንድ 2 መቶ ዶላር ነው ምታወጣው ማለትም በቀላሉ መጣል ትችላለች:: ነገር ግን በጎ ለውጥ እየታየ ነው እንደ ካምቦዲአና እንደ ታይላንድ ሀገር ውስጥ ለምሳሌ:: ሴቶች የሚ ገዙና የሚሸጡበት አሊያም የሚሞቱበት ዓለም ውስጥ መኖር የለብንም::

ሁለተኛው ችግር የወሊድና የ እርግዝና ሞት ነው:: እንደምታውቁት እኛ ዓለም አካባቢ የልጅ መወለድ እጅግ አስደሳች ሁነት ነው:: ናይጀር ውስጥ: ከ7 የሚውልዱ ሴቶች አንዷ ትሞታለች:: ዓለም ውስጥ ባጠቃላይ በየደቂቃው ተኩል 1 የምትወልድ ሴት ትሞታለች:: የ ሥነ መላ መፍትሄ አተን አይደለም ግን እነዚህ ሴቶች 3 ዕክል ያጋጥማቿል: ድኻ ናቸው: ባላገር ነው የሚኖሩት: እና ጾታቸው ሴት ነው:: አንድ ሴት ስትሞት: 20 ይተርፋሉ:: ነገር ግን ቁስል ይኖራቿል:: ዋናው አውዳሚው ቁስል ፌስቱላ ነው:: ምጥ ላይ የሚከሠት ቁስል ሆኖ ሽንትና ሰገራን መቆጣጠር የማያስችል በሽታ ነው::

ስለ ማሃቡባ ልንገራቹ:: ኢትዮጵያ ነው መትኖራው:: ያለፍላጎቷ በ 13 ዓመቷ አገባች:: አረገዘች: ጫካ ሮጣ ወለደች: ሰውነቷ ግን ገና ያልበሰለ ስለነበረ: ከባድና የቆሰለ ወሊድ ደረሰባት:: ሕፃኑ ሞተ: እርሷ ደግመ ፌስቱላ ያዛት:: ማለትም ሽንቷንና ሰገራዋን መቆጣጠር አትችልም ነበር:: ማለትም ትገማ ነበር:: የመንደሯ ሰዎች ተረግማልች ብለው ምን እንደሚያረጓት ግራ ሲገባቸው መንደሩ መውጫ ላይ ያለ ጎጆ ቤት ውስጥ አስገቧት:: ሲመሽ ጅብ እንዲያገኛት በሩን ገነጠሉት:: ያን ምሽት አንድ ዱላ ነበር ጎጆ ቤቱ ውስጥ:: በዛ ዱላ ጅቦቹን ተከላከለች:: በሚቀጥለው ቀን የ ውጭ ሀገር ምስዮናዊ ያለበት መንደር መሄድ አሰበች ምክንያቱም እንደሚያድኗት ታቅ ነበር:: ነርቮቿ (nerves) ተጎድተው ስለነበር ለ 48 ኪ/ሜ እየተንፏቀቀች ልትሞት ስትል ደረሰች:: የውጭ አገር ምስዮናዊው በሩን ከፈተላት:: ምን እንደ ደረሰባት ወድያው ተረዳ አዲስ አበባ ያለ የፌስቱላ ሆስፒታል ወሰዳትና 350 ዶላር የሚፈጅ ቀዶ ጥገና አዳናት:: እዛ የነበሩት ሐኪሞችና አስታማሚዎቹ (nurses) ጥንካሬዋን ባቻ ሳይሆን ብልህነቷን አየተው አስታማሚ (nurse) አደረጓት:: ስለዚህ ማሃቡባ አሁን በ መቶዎች ና በሺህዎች የሚቆጠር የሴቶችን ሕይወት እያዳነች ነው:: ማሃቡባ ጦስ ሳይሆኑ መፍትሄ ነው ያመጣችው:: ከ መጥፎ ዑደት ወደ በጎ ዑደት ተሸጋገረች::

እስካሁን ድረስ ስለ ፍልምያ ነው ያወራሁት እስቲ አሁን ወደ የተወሰኑ መፍትሄዎች ልሸጋገርል:: ታዋቂ መፍትሄዎች አሉ:: በፊት እንዳልኩት አንዱ ትምህርት ነው:: የ ሀብት ዕድልም አስፈላጊ ነው:: በእርግጥ ሴትን ስታስተምሩ ቆይታ ነው ምትዳረው ቆይታ ነው ምትወልደው:: የምትወልደውም ጥቂት ልጆች ነው:: እነሱም ልጆች: በብልሃት ታስተምራለች:: የ ሀብት ዕድል ሲኖር ጥሩ ለውጥ ሊገኝ ይችላል::

ስለ ሳይማ (Saima) ልንገራቹ:: ፓኪስታን ውስጥ: ላሆር ከተማ ወጣ ያለ ትንሽ መንደር ውስጥ ነው ምትኖረው:: በዛን ግዜ የሚያሳዝን ኑሮ ነበራት:: በባለቤቷ በየቀኑ ትደበደብ ነበር:: በባለቤቷ ስራ አልነበረውም:: ቁማርተኛ ነገር ነበር ስለዚህ ደና ስራ አልነበረውም:: ስለዚህ ንዴቱን እርሷ ላይ ነበር የሚወጣው:: ሁለተኛ ሴት ልጅ ስትወልድ ግዜ የ ባልዋ እናት ለልጇ እንዲህ ብላ አለችው: "ሁለተኛ ሚስት ብታገባ ይሻልሃል: ሳይማ ውንድ ልጅ አትወልድልህም::" ይሄ ታድየ ገና ሁለተኛዋንት ሴት ልጅ ስትወልድ ነው:: በዛን ግዜ የ ትንሽ ገነዘብ አበዳሪ ንግድ ነበር:: 65 ዶላር አበደሯት:: ሳይማ ያንን ገንዘብ ወሰደችና የጥልፍ ንግድ ጀመረች:: ጥልፏ በጣም ተወደደ:: ቶሎ ቶሎ ተሸጠ:: ገዢዎቿ ደግሞ ደግሞ ጥልፏን ፈለጉ:: ስራው ሲበዛባት መንደሯ ውስጥ ያሉትን ሴቶች መቅጠር ጀመረች:: ከጥቂት ግዜ በኋላ 30 ሴቶች አብረዋት መሥራት ጀመሩ ለዚሁ ጥልፍ ንግድ:: ከዛ: የተጠለፉትን ጨርቆች ማጓጓዝ ሲኖርባት: የሚረዳት ሰው አስፈለጋት ከ መንደሯ ወደ ገበያ ቦታ የሚወስድላት:: ስለዚህ ባለቤቷን ቀጠረችው:: አሁን አብረው መሥራት ጀመሩ:: እርሱ ያጓጉዝና ያከፋፍላል: እርሷ ደግሞ ጥልፉን ታመርታለች:: አሁን ደግሞ 3ኛ ሴት ወለዱ:: ሦስቱም ትምህርት ላይ ናቸው መክንያቱም ሳይማ ምን አስፈላጊ እንደሆነ በደንብ ታውቃለች::

ይሄ ነው እንገዲህ የመጨረሻው ነጥቤ ላይ የሚወስደኝ: እሱም ትምህርት ነው:: ሌሪ ሳመርስ (Larry Summers) የ ዓለም ባንክ ዋና የምጣኔ ሀብት ባለሞያ እያለ: እንዲህ ብሎ ተናገረ: "ለ ሦስተኛው ዓለም የ መዋለ ንዋይ ከፍተኛው ገቢ ሚመጣው ከ ሴቶች ትምህርት ነው":: ስለ ቤአትሪስ ቢራ (Beatrice Biira) ልንገራቹ:: ኡጋንዳ ነበር ምትኖረው: ኮንጎ ድንበር አጠገብ:: እሷም ልክ እንደ ዳይማንጁ ትምህርት ቤት አትሄድም ነበረ:: እንደውም ብሕይወቷ ሄዳም አታቅ:: አንድም ቀን:: ቤተሰቦቿም "እርሷ ላይ ገንዘባችንን ለምን እንጨርሳለን? እድሜ ልኳን ውሃ ስታጓጉዝ ነው ምታሳልፈው::" እንገዲህ በዛን ግዜ: ኒያንቲክ ኮምዩኒቲ ቸርች ግሩፕ የሚባል ነበረ ኮነክቲከት (Connecticut) ውስጥ:: ይሄ ድርጅት እርዳታ ሰጠ ለ አርካንሳስ (Arkansas) ለሚገኘው ሔይፈር ኢንተርናሽናል (Heifer International) ለተባለ ማኅበር:: ሔይፈር (Heifer) ሁለት ፍየል ወደ አፍሪካ ላከ:: ባጋጣሚ አንደኛዋ ፍየል እነ ቤአትሪስ ቤት ተላከች:: ፍየሏም መንታ ወለደች:: መንታዎቹ ወተት መስጠት ጀመሩ:: ወተቱም ተሸጠ:: ገንዘብ ተባዛ: ተጠራቀመ:: ከትንሽ ግዜ በኋላ ቤተሰቦቿ እንዲህ አሉ: "አሁን በቂ ገንዘብ አለን:: ቤአትሪስን ትምህርት ቤት እንላካት::" ስለዚህ በ 9 ዓመቷ ቤአትሪስ 1ኛ ክፍል ገባች (ምንም ቢሆን እስካሁን ትምህርት ቤት ደርሳም አታቅም ነብር) ሌሎቹ ተማሪዎች 6 ዓመታቸው ነበር:: ሁኖም ቀረ ደስተኛ ነበረች ትምህርት ቤት በመግባቷ:: በፍጥነት የክፍሏ አንደኛ ተማሪ ሆነች በዛው ጉብዝና: አንደኛ ሆና የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ጨረሰች:: እንደዛውም የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ጨረሰች:: ብሔራዊ ፈተና ላይ መርጥ ውጤት አመጣች:: ከመንደሯ የ መጀመሪያ ሰው ናት ወደ አሜሪካን ሀገር (USA) በ ትምህርት ሊቅነት (scholarship) የመጣች የዛሬ ሁለት ዓመት ከ ኮነክቲከት ኮሌጅ ተመረቀች:: የምርቃትቷ ዕለት እንዲህ አለች: "በጣም ዕድለኛ ነኝ ዕድሜ ለ አንዲት ፍየል::" ...ሳቅታ... ያቺ ፍየል 120 ዶላር ነበረች::

አያቹ አይደል እንዴት አይነት ለውጥ ሊኖር እንደሚችል ከትንሽ ነገር ተነስተን:: ነገር ግን እውነቱን ላውጣው እስቲ:: የ U.S. aid እርዳታ ቀላል አይደለም:: ብዙ መጽሐፎች አሉ U.S. aidን የሚተቹ:: የ ቢል ኢስተርሊ (Bill Easterly) መጽሐፍ አለ ለምሳሌ:: "Dead Aid" ማለትም "የሞተ እርዳታ" የሚባል መጽሐፍ አለ:: ትችቱ በመጠኑ ትክክል ነው:: ቀላል አይደለም:: እንደምታቁትና እንደሚነገረን ከሚሰሩት የውሃ ጉድጓድ ግማሾቹ ከ አንድ ዓመት በኋላ ይበላሻሉ:: ዚምባብዌ እያለው ከመንደሩ መሪ ጋር ሀገሩን እየጎበኘን እያለ (መሪው ገንዘብ መሰብሰብ ፈልጎ ነበር ለትምህርት ቤት) የሆነ ግንባታ ነበር ከ ትንሽ ሜትር በኋላ:: እንዲህ ብዬ ጠየኩኝ "ያ ምንድን ነው?" መሪው አጉተመተመ:: ያልተሳካ የ መስኖ ዓላማ ነበር:: ከትንሽ መንገድ በኋላ ያልተሳካ የ ዶሮ ማረቢያ ቤት ነበር:: አንድ ዓመት ላይ ዶሮዎቹ ሁሉ ሲሞቱ:ሌላም ዶሮ ገብቶበትም አያቅ:: እውነት ነው ይሄ ሁሉ::ነገር ግን መጥፎውን ከ ጥሩዉ ጋር መጣል የለብንም:: ማሻሻል ይቻላል:: ከ ስሕተት መማርና እየቀጠሉ ማሻሻል አለ::

እንደሚመስለን ሰው ሁሉ ለውጥ ማምጣት ይችላል:: እንደውም ለውጥ ማምጣት የገባዋል ምክንያቱም አብረን በጎ እንቅስቃሴ መፍጠር እንችላለን:: የወንድም የሴትም እንቅስቃሴ ደግሞ ያስፈልጋል ማኅበራዊ ለውጥ እንዲገኝ:: ይሄ ለውጥ የ ዓለምን ትልቅ ፍልሚያ ለመቆጣጠር ይችላል:: ስለዚህ ይሄንን ልጠይቃቹ እስቲ: ለናንተ ምን ጥቅም አለው ይሄ? ይሄኔ በልባቹ 'እኔ ምን ቸገረኝ?' እያላቹ ነው:: እነዚህን ሁለት ነጥቦችን ተናግሬ ልተዋቹ:: 1ኛ: ዓውደ ጥናት እንደሚያሳየው ዋና አስፈላጊ መሰረታዊ ሀብት ካለን በኋላ (እዚህ ያለነው አብዛኞቻችን : እንደውም ሁላችንም እንዳለን) ጥናት እነደሚያሳየው ጥቂት ነገሮች ናቸው ከምር ደስታችንን የሚጨምሩት:: አንዱ ራሳችንን አለፈን ሌላን መርዳት ነው::

2ኛ: አሁን በምነግራቹ አጭር ታሪክ የሚቋጭ ነው:: ታሪኩም ስለአንዲት የ ዳርፉር እርዳታ ሰራተኛ ነው:: እግንዲህ ይች ሴት ዳርፉት ብዙ ግዜ የሰራች ማንም ሰው ማየት የሌለበትን ነገር ሁሉ አይታ ኖረች እዛ በተቀመጠችበት ግዜ:: ጠንካራ ነበረች: ታማኝ ነበረች:: አንድም ቀን ሳትደክም: ሳታማርር አሜሪካን ሀገር (USA) ተመለሰች:: የ ገና ረፍቷ ላይ ነበረች:: አያቷ ጓሮ ተቅምጣ ያየችው ነገር ለቅሶ በ ለቅሶ አረጋት:: ያየችው ምን መሰላቹ? የ ወፍ መመገቢያ ሠሌዳ:: ያኔ ምን ዓይነት ዕድል እንዳላት ተረዳች እንደዚህ ዓይነት ሀገር ውስጥ በመወለዷ:: ደኅንነት እንደ ቀላል ነገር የምናይ: ራሳችንን ማብላት: ማልበስ: ማኖር የምንችልበት ብቻ ሳይሆን: ክረምት ላይ እንዳይርባቸው ወፎችን የመንከባከብ:: በዛ ታላቅ ሀብት ታድያ ትልቅ ኀላፊነት እንዳለ ተረዳች:: ስለዚህ ልክ እንደ እርሷ: እናንተም: እኔም ሁላችንም: የ ሕይወትን ሽልማት አሸንፈናል:: አሁን ታድያ የቀረን አንድ ጥያቄ ነው: ያንን ኀላፊነት እንዴት አርገን ነው ምንከፍለው?

ስለዚህ ጉዳዩ ይኸውና እንቅስቃሴውን ተከተሉ:: ተደሰቱ:: እናም ዓለምን አድኗት::

በጣም አመሰግናለው::

... ጭብጨባ...