Return to the talk Return to talk

Transcript

Select language

Translated by Mìu Miu
Reviewed by Thanh Thao Vo

0:11 Một ngày vào năm 1819, cách bờ biển Chile 3,000 dặm, tại một trong những vùng xa xôi nhất của Thái Bình Dương, 20 thủy thủ người Mỹ đã nhìn thuyền của họ ngập trong nước biển. Họ đã bị tấn công bởi một con cá nhà táng, và nó đã đâm thủng một lỗ trầm trọng trên thân thân tàu. Khi tàu của họ bắt đầu chìm bên dưới những con sóng, những người đàn ông tụ lại trong 3 con tàu đánh cá voi nhỏ. Những người này cách xa nhà 10,000 dặm, hơn 1,000 dặm từ mảnh bờ gần nhất Trên những chiếc thuyền nhỏ của họ, họ chỉ mang thiết bị hàng hải thô sơ và nguồn dự trữ thức ăn và thức uống hạn chế. Đó là những người đàn ông của thuyền đánh bắt cá voi Essex, câu chuyện của họ sau này đã truyền cảm hứng cho những phần của “Moby Dick”

0:52 Ngay cả trong thế giới ngày nay, hoàn cảnh của họ có thể thật sự thảm khốc, nhưng hãy nghĩ điều đó sẽ tệ đến mức nào sau đó. Không ai trên đất liền biết được điều gì đã sai. Không có nhóm tìm kiếm nào đi tìm những người đàn ông đó. Vậy nên hầu hết chúng ta không bao giờ trải nghiệm một hoàn cảnh như thế khiếp đảm như những gì các thủy thủ đoàn đã trải qua nhưng chúng ta đều biết rằng điều đó sẽ đáng sợ ra sao. Chúng ta biết nổi sợ cảm giác như thế nào, nhưng tôi không chắc rằng chúng ra dành đủ thời gian để nghĩ về nổi sợ của chúng ta ý nghĩa ra sao.

1:18 Khi chúng ta trưởng thành, chúng ta thường được khuyến khích suy nghĩ rằng sự sợ hãi là một điểm yếu, chỉ là một điều trẻ con để bỏ đi giống như răng sữa hay giày trượt con lăn Và tôi nghĩ rằng không tự dưng mà chúng ta nghĩ theo cách này. Những nhà thần kinh học thật sự cho thấy rằng con người được cài đặt để lạc quan Vậy có thể đó là lý do tại sao chúng ta nghĩ về nổi sợ, một vài lần, như là mối nguy hiểm trong và của chính nó. Chúng ta thích nói với người khác “Đừng lo lắng”. “Đừng hoảng sợ”. Trong tiếng Anh, nổi sợ là điều gì đó mà chúng tôi chinh phục. Là điều gì đó để chúng tôi chiến đấu. Điều gì đó để chúng tôi vượt qua. Nhưng sẽ thế nào nếu chúng tôi xem xét nỗi sợ hãi theo một cách mới mẻ? Sẽ thế nào nếu chúng tôi nghĩ về nổi sợ như một hành động tuyệt vời của trí tưởng tượng, một điều gì đó có thể rất thâm thúy và sâu sắc như là tự kể chuyện ?

2:00 Đó là cách dễ dàng nhất để thấy sự liên kết giữa nổi sợ và trí tưởng tượng ở những đứa trẻ, mà nổi sợ của chúng thường cực kì sống động. Khi tôi là một đứa trẻ, tôi sống ở California, nơi mà, bạn biết đấy, hầu như là nơi rất đẹp để sống, nhưng với một đứa trẻ như tôi, California cũng trở nên đáng sợ một chút. Tôi nhớ cảm giác sợ hãi thế nào khi nhìn thấy đèn chùm được treo trên bàn ăn của chúng tôi, đu đưa qua lại suốt mỗi trận động đất nhỏ, và đôi khi tôi không thể nào ngủ được vào ban đêm, sợ rằng Big One sẽ tấn công khi chúng tôi đang ngủ. Và điều chúng tôi nói về những đứa trẻ có những nổi sợ như thế là chúng có một trí tưởng tượng sống động. Nhưng tại một thời điểm nào đó, hầu hết chúng ta học cách bỏ lại những sự tưởng tượng đó đằng sau và trưởng thành. Chúng ta biết rằng không có con quái vật nào trốn dưới giường, và không phải mỗi trận động đất đều khiến các tòa nhà sụp đổ. Nhưng có thể không phải ngẫu nhiên mà một số trong những trí óc sáng tạo nhất của chúng ta thất bại trong việc để lại những nổi sợ đằng sau như những người lớn. Giống như những sức tưởng tượng không thể tin được mà đã tạo nên “The orgin of species”, “Jane Eyre” và “The Remembrance of Things Past”, cũng đã tạo ra những sự lo lắng dữ dội ám ảnh cuộc sống người trưởng thành của Charles Darwin, Charlotte BrontĂŤ and Marcel Proust. Vậy nên câu hỏi là, phần còn lại của chúng ta có thể học được gì về sự sợ hãi từ những ảo mộng và trẻ nhỏ?

3:11 Vâng hãy quay trở lại vào thời điểm năm 1819 cho một khoảnh khắc, với tình huống phải đối mặt của thủy thủ đoàn tàu đánh cá voi Essex. Chúng ta hãy nhìn vào những nổi sợ mà trí tưởng tượng của họ được tạo ra khi họ trôi dạt ở giữa Thái Bình Dương. 24 giờ đồng hồ đã trôi qua kể từ vụ lật thuyền. Đã đến lúc cho những người đàn ông tạo nên một kế hoạch, nhưng họ có rất ít sự lựa chọn. Trong sự tính toán hấp dẫn về thảm họa này, Nathaniel Philbrick đã viết rằng những người đàn ông này chỉ cách xa đất liền như có thể là bất cứ nơi nào trên Trái đất. Họ biết rằng hòn đảo gần nhất họ có thể tới là đảo Marquesas, cách 1,200 dặm. Nhưng họ đã nghe vài tin đồn đáng sợ. Họ được kể rằng những hòn đảo đó, và nhiều nhiều nơi gần đó khác, được cư trú bởi những kẻ ăn thịt người. Vậy nên họ đã hình dung việc đến bờ chỉ để bị giết và làm thức ăn cho buổi tối. Một điểm đến khả thi nữa là Hawaii, nhưng vào mùa đó, thuyền trưởng sợ họ sẽ bị tấn công bởi những cơn bão khốc liệt. Lúc bấy giờ sự lựa chọn cuối cùng là dài nhất, và khó nhất: là chèo thuyền 1,500 dặm về phía nam với hy vọng là đến được một cơn gió nào đó rốt cuộc có thể đẩy họ vào bờ biển của Nam Mỹ Nhưng họ biết chiều dài tuyệt đối của hành trình này có thể làm cạn kiệt nguồn thức ăn và thức uống của họ. Làm mồi cho những kẻ ăn thịt, bị tấn công bởi những cơn bão, hay đói đến chết trước khi đến đất liền. Đó là những nổi sợ đã hiện lên trong trí tưởng tượng của những người đàn ông tội nghiệp, và khi nó xuất hiện, nổi sợ họ chọn để nghe theo sẽ ảnh hưởng đến việc họ sống hay chết.

4:42 Bây giờ chúng ta dễ dàng có thể gọi những nổi sợ đó bằng một tên khác. Sẽ thế nào khi thay vào việc gọi chúng là nổi sợ, chúng ta gọi chúng là những câu chuyện? Vì nổi sợ thật sự là như vậy, nếu bạn nghĩ về nó. Nó là một loại kể truyện không được định trước rằng tất cả chúng ta sinh ra đều biết cách làm. Và những nổi sợ và việc kể chuyện có vài điểm giống nhau. Chúng có kết cấu giống nhau. Ở mọi câu chuyện, nổi sợ là nhân vật. Trong nỗi sợ hãi , nhân vật là chúng ta. Nổ sợ cũng có cốt truyện. Chúng có khở đầu, phần thân, và kết thúc. Bạn lên máy bay. Chiếc máy bay cất cánh. Động cơ bị hỏng. Nổi sợ của chúng ta cũng có xu hướng chứa hình ảnh mà có thể mỗi phần đều sống động như những gì bạn có thể tìm thấy trên các trang của một cuốn tiểu thuyết. Hãy hình dung một kẻ ăn thịt, răng người ấn sâu vào da người, thịt người treo trên đống lửa. Những nổi sợ cũng có sự hồi hộp. Nếu bạn đã xong việc của người kể chuyện hôm nay, bạn nên suy ngẫm việc gì đã xảy ra với những người đàn ông của tàu Essex. Nổi sợ gây ra cho chúng ta một hình thức giống như sự hồi hộp. Như mọi câu chuyện hay, nổi sợ tập trung sự chú ý của chúng ta vào câu hỏi mà quan trọng trong cuộc sống cũng như trong văn học: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Nói cách khác, nổi sợ khiến chúng ta nghĩ về tương lai. Và con người, nhân tiện, là loài duy nhất có thể suy nghĩ về tương lai theo cách này, có thể dự tính trước bản thân, và chuyến đi thời gian tinh thần này chỉ là một điều rằng sự sợ hãi cũng như kể chuyện.

6:09 Là nhà văn, tôi có thể kể cho các bạn rằng một phần quan trọng của việc viết tiểu thuyết là học cách dự đoán một sự kiện trong câu chuyện sẽ ảnh hưởng đến những sự kiện khác như thế nào, và nổi sợ cũng làm như vậy. Ở sự sợ hãi, cũng giống như trong tiểu thuyết, một thứ luôn luôn dẫn dắt những điều khác. Khi tôi viết tiểu thuyết của mình, “Thời đại của những điều kì diệu”, tôi dành nhiều tháng để cố gắng tìm ra điều gì có thể xảy ra Nếu vòng xoay của Trái đất đột ngột bắt đầu chậm lại. Điều gì sẽ xãy ra với mọi ngàycủa chúng ta ? Điều gì sẽ xãy ra với vụ mùa của chúng ta ? Điều gì sẽ xảy ra với tâm trí của chúng ta? Và sau đó tôi nhận ra rằng những câu hỏi đó rất giống nhau như thế vào với những câu tôi thường tự hỏi bản thân khi là một đứa trẻ sợ hãi trong màn đêm. Nếu một trận động đất diễn ra hôm nay, tôi từng lo sợ điều gì sẽ xảy ra với ngôi nhà của chúng tôi? Điều gì sẽ xảy đến với gia đình tôi? Và câu trả lời cho những câu hỏi đó luôn luôn dưới hình thức một câu chuyện. So if we think of our fears as more than just fears Vậy nếu chúng ta nghĩ về những nổi sợ hơn là chỉ những nổi sợ nhưng như là những câu chuyện, chúng ta nên nghĩ về bản thân chúng ta như là tác giả của những câu chuyện đó. Nhưng cũng quan trọng, chúng ta cần nghĩ về bản thân về nổi sợ của chúng ta như những đọc giả, và cách chúng ta chọn để đọc những nổi sợ, có thể có một ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của chúng ta

7:12 Bây giờ, một vài người trong chúng ta đọc một cách tự nhiên những nổi sợ kỹ lưỡng hơn những người khác. Tôi đã đọc về một nghiên cứu gần đây về các doanh nhân thành đạt, và người tác giả đã tìm thấy những người này chia sẽ một thói quen mà ông ấy gọi là “bệnh hoang tưởng hữu ích”, có nghĩa là những người này, thay vì gạt bỏ nổi sợ hãi của mình, họ đọc chúng một cách kĩ lưỡng, họ nghiên cứu chúng, và sau đó học chuyển nổi sợ đó thành sự chuẩn bị hay hành động. Vậy cách đó, nếu nổi sợ tồi tệ nhất của họ thành sự thật, sự nghiệp của họ cũng sẵn sàng.

7:36 Và đôi khi, đương nhiên, nổi sợ tồi tệ nhất của chúng ta cũng thành sự thật. Và đó là một trong những điều mà quá phi thường về sự sợ hãi. Thỉnh thoảng, nổi sợ của chúng ta có thể dự đoán tương lai. Nhưng chúng ta không thể chuẩn bị cho mọi nổi sợ mà trí tưởng tượng của chúng ta bịa ra. Vậy làm thể nào chúng ta nêu được sự khác biệt giữa những nổi sợ đáng nghe theo và những nỗi sợ khác? Tôi nghĩ cái kết câu chuyện về tàu cá voi Essex Đưa ra một sự sáng tỏ, nếu bi thảm, ví dụ. Sau khi cân nhắc nhiều, những người đàn ông cuối cùng đã thực hiện một quyết định. Sợ những kẻ ăn thịt, họ quyết định đi đến những hòn đảo gần nhất và thay vì đi đến những nơi xa hơn và tuyến đường khó khăn hơn nhiều đến Nam Phi. Sau hơn 2 tháng ở biển, những người đàn ông cạn kiệt thức ăn như họ đã biết là họ sẽ như vậy, và họ vẫn ở khá xa đất liền. Khi những người sống xót cuối cùng cũng được cứu thoát bởi 2 con tàu đi ngang qua, gần nửa trong số họ còn sống, và một số người trong số họ phải sử dụng đến hình thức ăn thịt đồng loại. Herman Melville, người đã dùng câu chuyện này như cuộc nghiên cứu của “Moby Dick”, viết vào những năm sau đó, từ đất liền, trích dẫn, “ Tất cả những trải nghiệm của những người đàn ổng khốn khổ trên con tàu Essex có thể trong mọi khả năng con người đã tránh được lập tức ngay sau đó rời khỏi xác tàu, hướng thẳng đến Tahiti. Nhưng, như Melville nói, "họ sợ những kẻ ăn thịt người ". Vậy câu hỏi là, tại sao những người đàn ông này sợ kẻ ăn thịt người nhiều hơn so với khả năng bị đói cực độ? Tại sao họ bị ảnh hưởng bởi một câu truyện hơn là những điều khác? Nhìn từ góc độ này, câu chuyện của họ trở thành truyện để đọc. Nhà tiểu thuyết gia Vladimir Nabokov nói rằng người đọc giả tốt nhất có một sự kết hợp giữa 2 khí chất rất khác nhau, tính nghệ thuật và tính khoa học. Một đọc giả giỏi có một niềm đam mê của người nghệ sĩ, một sự sẵn sàng để cuốn vào câu chuyện, nhưng cũng không kém phấn quan trọng , người đọc cũng cần sự trầm tĩnh trong phán xét của một nhà khoa học, có tác dụng ôn hòa và làm phức tạp phản ứng trực quan của người đọc với câu chuyện. Như chúng ta đã thấy, những người đàn ông tàu Essex không có vấn đề với phần nghệ thuật. Họ đã tưởng tượng một loạt những kịch bản đáng sợ. Vấn đề là họ nghe theo câu chuyện sai. Trong tất cả câu chuyện nổi sợ của họ đã dựng lên, họ đã ứng phó điều khủng khiếp nhất, sống động nhất, điều mà dễ dàng nhất để trí tưởng tượng của họ hình dung: Những kẻ ăn thịt. Nhưng có thể nếu họ có khả năng đọc nổi sợ của họ hơn như những nhà khoa học, với sự điềm tĩnh trong phán xét, thay vào đó họ có thể nghe theo điều ít bạo lực hơn nhưng giống với truyện kể, một câu chuyện về sự chết đói, Và lái đến Tahiti, như những lời đề nghị dẫn giải được tuyên bố của Melville .

10:21 Và có thể nếu tất cả chúng ta cố gắng đọc nổi sợ của mình, chúng ta cũng có thể bị ảnh hưởng ít hơn bởi điều tục tĩu nhất trong số đó. Có thể sau đó chúng ta dành ít thời gian hơn để lo lắng về những kẻ giết người và những tai nạn máy bay, và dành nhiều thời gian hơn quan tâm đến sự tinh vi và giảm những thảm họa mà chúng ta đối đầu: sự tích tụ thầm lặng của mảnh bám trong động mạch của chúng ta, những sự thay đổi dần dần khí hậu. Cũng giống như những câu chuyện có sắc thái nhất trong văn chương thường dồi dào nhất, vậy rất có thể nổi sợ hãi tinh tế nhất là xác thực nhất. Hãy đọc đúng cách, nổi sợ của bạn là một món quà tuyệt vời của trí tưởng tượng, một kiểu sáng suốt hàng ngày, một cách nhìn thoáng qua cái gì có thể là tương lai Khi vẫn còn thời gian để tác động tương lai diễn ra như thế nào. Hãy đọc một cách đúng đắn, nổi sợ của chúng ta có thể đưa chúng ta vài thứ quý báu như tác phẩm văn chương yêu thích của chúng tôi: một chút khôn ngoan, một chút tinh tế và một phiên bản của điều khó nắm bắt nhất – Sự thật. Xin cám ơn. (Vỗ tay)